Νίκος Μελέτης

Ο Ε. Ράμα, ο οποίος εκτός όλων των άλλων επιδιώκει να εμφανίσει και στο εσωτερικό της χώρας του ότι είναι εκείνος που έχει τον τρόπο να φέρνει επιτυχίες, έχει διακαή πόθο να προωθήσει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας του. Μια πορεία δύσκολη όχι μόνο λόγω των εσωτερικών δυσχερειών στην Ε.Ε. προκειμένου να δεχθεί, σε μια τέτοια συγκυρία, την ένταξη χωρών από τα Δ. Βαλκάνια, αλλά κυρίως λόγω των σοβαρών ελλειμμάτων που έχει η χώρα του σε μια σειρά τομείς: το κράτος δικαίου, την απονομή δικαιοσύνης, τις δημοκρατικές ελευθερίες, τον ρόλο του οργανωμένου εγκλήματος και τη σύνδεσή του με την κρατική εξουσία…

Ο Ε. Ράμα γνωρίζει επίσης ότι η Ελλάδα είναι από τις χώρες που υποστηρίζουν σθεναρά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προς τα Δ. Βαλκάνια, συνδέοντάς την όμως με την ανάγκη μεταρρυθμίσεων και προσαρμογής στο κοινοτικό κεκτημένο και κυρίως με τον σεβασμό της αρχής των σχέσεων καλής γειτονίας και του διεθνούς δικαίου.

Ο Αλβανός πρωθυπουργός εμφανίστηκε στην Αθήνα με ένα επαναλαμβανόμενο ρεφρέν: «Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στις σχέσεις μας. Όλα μπορούμε να τα λύσουμε…».

Στην υπόθεση των περιουσιών της ελληνικής εθνικής μειονότητας υποστήριξε ότι δεν υπάρχει ως διμερές πρόβλημα, διότι όλοι οι Αλβανοί, όχι μόνο οι ελληνικής καταγωγής πολίτες της χώρας του, περιμένουν και αγωνίζονται για να εξασφαλίσουν τίτλους ιδιοκτησίας. Παρέλειψε φυσικά να πει ότι σε περιοχές όπως η Χειμάρρα οι περιουσίες που χάνονται και διατίθενται σε οργανωμένα συμφέροντα (που έχουν σχέση με το οργανωμένο έγκλημα) είναι κυρίως ελληνικές…

Επίσης έβαλε «σφουγγάρι» στην υπόθεση Μπελέρη, λέγοντας ότι είναι σύνηθες στην Αλβανία να παραμένουν κατηγορούμενοι για μεγάλο διάστημα προφυλακισμένοι χωρίς δίκη, λες και αυτό μπορεί να διαγράψει τη μεθόδευση σύλληψης και φυλάκισης του Φ. Μπελέρη, εκλεγμένου δημάρχου Χειμάρρας, με στόχο τον διορισμό στη θέση του εμπίστου προσώπου, το οποίο δεν θα φέρει εμπόδια στα «αναπτυξιακά» σχέδια του Αλβανού πρωθυπουργού και των φιλικά προσκείμενων «επενδυτών».

Όμως αυτό που προκάλεσε εντύπωση ήταν η απάντηση που έδωσε στον Αλ. Παπαχελά στο Φόρουμ των Δελφών σε ό,τι αφορά το ζήτημα της υπόσχεσης που είχε δώσει από το 2021 για παραπομπή στη Χάγη της διαφοράς για την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών.

Χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στην υπόσχεση για σύνταξη συνυποσχετικού, ο κ. Ράμα απάντησε ότι «πρέπει να τεθούν όλα μια και καλή τα προβλήματα και να λυθούν», εκφράζοντας αισιοδοξία ότι αυτό «μπορεί να γίνει μέχρι το τέλος του 2026 και μπορεί να γίνουν ανακοινώσεις το φθινόπωρο». Σπεύδοντας να συμπληρώσει, βεβαίως, ότι υπάρχει και το θέμα της άρσης του εμπολέμου. Αλλά όπως συμπλήρωσε: «…Εμείς δεν θεωρούμε ότι υπάρχει κανένα πρόβλημα. No problem!».

Έτσι δόθηκε η εντύπωση ότι κάτι έχει συμβεί στο παρασκήνιο και επίκειται συμφωνία για τη σύνταξη συνυποσχετικού για παραπομπή στη Χάγη το προσεχές διάστημα και μάλιστα ότι είναι υπο διαμόρφωση κείμενο με «όλα τα προς επίλυση θέματα» κάτι που διέψευσε ανώτερη διπλωματική πηγή.

Η πραγματικότητα είναι ότι ο Mr “No Problem” απλώς ήθελε, με τον γνωστό τρόπο, να αποφύγει τα δύσκολα και να κάνει μια ακόμη άσκηση δημοσίων σχέσεων στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με άριστα ενημερωμένη ανώτερη διπλωματική πηγή, «οι δύο χώρες δεν είναι κοντά» σε μια συμφωνία, ούτε προεργασία έχει υπάρξει, αν και υπάρχει η προεργασία που είχε προηγηθεί της συμφωνίας του 2009. Η ίδια πηγή εκτιμά ότι πρόκειται περισσότερο για «ευσεβείς πόθους» του Αλβανού πρωθυπουργού.

Εξάλλου, μετά το 2021, όταν δεσμεύθηκε δημοσίως στην επίσκεψη του τότε ΥΠΕΞ Ν. Δένδια στα Τίρανα για παραπομπή στη Χάγη, τη μία δεν δινόταν εξουσιοδότηση στην αλβανική ομάδα για διαπραγμάτευση, την άλλη ήταν η υπόθεση Μπελέρη που εμπόδιζε τις επαφές, και οι διαπραγματευτικές ομάδες συναντήθηκαν μία ή δύο φορές χωρίς να υπάρξει πρόοδος. Ο λόγος είναι ότι οι Αλβανοί υποστηρίζουν ότι στη νέα αυτή διαπραγμάτευση και στο συνυποσχετικό θα πρέπει να αποτυπωθεί η «δεσμευτική» απόφαση του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου της Αλβανίας, η οποία ακύρωσε την ελληνοαλβανική συμφωνία του 2009.

Τον Απρίλιο του 2009 υπεγράφη μεταξύ Ελλάδος και Αλβανίας συμφωνία για την οριοθέτηση των υφιστάμενων θαλάσσιων ζωνών (αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα), καθώς και θαλάσσιων ζωνών που θα μπορούσαν να θεσπισθούν στο μέλλον (π.χ. ΑΟΖ ή συνορεύουσα ζώνη), με ένα θαλάσσιο όριο «πολλαπλών χρήσεων». Αυτή η οριοθέτηση ακολουθούσε πλήρως τη μέση γραμμή και λάμβανε υπόψη την επήρεια όλων των νησιών της περιοχής, ακολουθώντας πιστά τις προβλέψεις της UNCLOS.

Έπειτα από προσφυγή, όμως, του τότε ευρισκόμενου στην αντιπολίτευση Ε. Ράμα στο Συνταγματικό Δικαστήριο, αυτό έκρινε το 2010 ότι η συμφωνία είναι αντισυνταγματική, υιοθετώντας πλήρως την τουρκική επιχειρηματολογία για τις οριοθετήσεις. Η απόφαση απέρριψε τη λύση της μέσης γραμμής, προκρίνοντας την αρχή της ευθυδικίας, αλλά και την αναγνώριση πλήρους επήρειας στα ελληνικά νησιά.

Από την εσωτερική αντιπαράθεση στην Αλβανία σημειώνεται η δημόσια καταγγελία του Σ. Μπερίσα ήδη από το 2016 ότι ο Ε. Ράμα προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο για να ακυρώσει τη συμφωνία, υπηρετώντας τα συμφέροντα της Τουρκίας…

Η Αθήνα δεν έχει κανέναν λόγο να αμφισβητήσει ευθέως τον Ε. Ράμα και τις προθέσεις του να περάσουν οι διμερείς σχέσεις στην «No Problem» εποχή. Αλλά έχει καθήκον να δοκιμάσει στην πράξη την ειλικρίνεια των δηλώσεων και προθέσεών του. Και να καλέσει άμεσα σε επανάληψη και ολοκλήρωση των συνομιλιών για σύνταξη συνυποσχετικού βάσει της UNCLOS για την παραπομπή στη Χάγη της διαφοράς για την οριοθέτηση της ΑΟΖ ακομη κι αν θεωρει ,λανθασμένα, ότι δεν είναι στις προτεραιότητες της πλεον η οριοθέτηση με την Αλβανία . Και να εξηγήσει στον κ. Ράμα ότι δεν αρκούν οι δημόσιες χαριτωμενιές προκειμένου να εξασφαλίσει το πράσινο φως για την προσέγγιση με την Ε.Ε. και για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις διμερείς σχέσεις.