100 χρόνια από το δυστύχημα που πάγωσε τη Βαρκελώνη: Τραμ πατάει τον δημιουργό της Σαγράδα Φαμίλια Αντόνιο Γκαουντί

Η ζωή και ο θάνατος του Αντόνι Γκαουντί μοιάζουν με προέκταση της ίδιας της αρχιτεκτονικής του, καθώς χαρακτηρίζονται από αντιθέσεις, βαθύ συμβολισμό και αντισυμβατικότητα.

Ο Καταλανός δημιουργός, που σήμερα θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής, δεν γνώρισε την καθολική αποδοχή όσο ζούσε. Αντίθετα, αρκετά από τα έργα του αντιμετωπίστηκαν με δυσπιστία ή ακόμη και χλευασμό από μέρος του Τύπου και της κοινωνίας της εποχής.

Σήμερα, ενώ συμπληρώνεται ακριβώς ένας αιώνας από τον θάνατό του, η εικόνα δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο διαφορετική.

Η Σαγράδα Φαμίλια, το έργο στο οποίο αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του κόσμου και σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιστορικής τελετής. Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ θα τελέσει πανηγυρική λειτουργία στη Βαρκελώνη και θα ευλογήσει τον υψηλότερο πύργο του ναού, που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, παρουσία καρδιναλίων, επισκόπων, ιερέων και χορωδιών από ολόκληρη την Καταλονία.

Η τελετή αποτίει φόρο τιμής στον άνθρωπο που οραματίστηκε αυτόν τον μεγαλειώδη ναό και αφιέρωσε σε αυτόν ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής του. Ας θυμηθούμε λοιπόν ορισμένα πράγματα για τη ζωή και τον τραγικό θάνατο του Γκαουντί.

Από την κοσμική ζωή στην πνευματική αναζήτηση

Στα νεανικά του χρόνια, ο Γκαουντί ήταν γνωστός για την κομψή εμφάνιση και τον εκκεντρικό χαρακτήρα του. Κυκλοφορούσε με άμαξες, ντυνόταν προσεγμένα και συμμετείχε ενεργά στην κοινωνική ζωή της Βαρκελώνης. Ωστόσο, η απώλεια αγαπημένων προσώπων άλλαξε σταδιακά τη ζωή του.

Ο θάνατος του πατέρα του το 1906, της ανιψιάς του Ρόζα το 1912, του στενού συνεργάτη του Φρανσέσκ Μπερενγκέρ, του πνευματικού του συμβούλου επισκόπου Τόρες ι Μπάχες και, τέλος, του μεγάλου φίλου και ευεργέτη του, κόμη Εουσέμπι Γκουέλ, το 1918, τον οδήγησαν σε μια πιο εσωστρεφή και βαθιά θρησκευτική ζωή.

Επηρεασμένος από το πρότυπο του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, υιοθέτησε έναν λιτό τρόπο ζωής, απομακρύνθηκε από τη δημοσιότητα, σταμάτησε να αγοράζει καινούργια ρούχα και συνήθιζε να επιδιορθώνει τα παλιά του. Ακολουθούσε αυστηρές νηστείες, είχε γίνει χορτοφάγος και αφιέρωνε όλο και περισσότερο χρόνο στην προσευχή και στην εργασία πάνω στο μεγάλο του έργο: τη Σαγράδα Φαμίλια.

Το δυστύχημα που συγκλόνισε τη Βαρκελώνη

Το απόγευμα της 7ης Ιουνίου 1926 ο Γκαουντί ολοκλήρωσε την εργασία του στο εργαστήριο της Σαγράδα Φαμίλια και ξεκίνησε, όπως συνήθιζε, για τον ναό του Σαν Φελίπ Νέρι, όπου πήγαινε συχνά για προσευχή και εξομολόγηση.

Στη διασταύρωση της Γκραν Βία ντε λες Κορτς Καταλάνες με την οδό Μπαϊλέν, ο αρχιτέκτονας επιχείρησε να διασχίσει τον δρόμο. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, είτε επειδή ήταν απορροφημένος στις σκέψεις του είτε επειδή αντιμετώπιζε προβλήματα ακοής, δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως ένα τραμ που πλησίαζε από την αντίθετη κατεύθυνση.

Το τραμ τον παρέσυρε στις 18:05. Ο Γκαουντί έπεσε στο οδόστρωμα, χτυπώντας σοβαρά στο κεφάλι και στο θώρακα. Τα φθαρμένα ρούχα του και η λιτή εμφάνισή του είχαν μοιραίες συνέπειες. Οι περισσότεροι περαστικοί τον πέρασαν για  ζητιάνο και δεν έσπευσαν να τον βοηθήσουν.

Ακόμη και όταν δύο πολίτες προσπάθησαν να βρουν ταξί για να τον μεταφέρουν σε νοσοκομείο, συνάντησαν απροθυμία. Τρία ταξί αρνήθηκαν να τον παραλάβουν, ενώ ένα τέταρτο δεν σταμάτησε καν. Τελικά, αστυνομικός ανάγκασε έναν οδηγό να μεταφέρει τον τραυματία σε κοντινό ιατρείο.

«Δεν πίστεψαν ότι ήταν ο Γκαουντί»

Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε τις αισθήσεις του και δήλωσε ποιος ήταν, οι γιατροί δεν τον πήραν στα σοβαρά, λόγω της εμφάνισής του. Δεν έφερε πάνω του κανένα έγγραφο ταυτοποίησης. Στις τσέπες του βρέθηκαν μόνο ένα μικρό βιβλίο των Ευαγγελίων, ένα κομποσκοίνι, ένα μαντίλι και ένα κλειδί.

Μετά τις πρώτες βοήθειες μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Σάντα Κρου, όπου καταγράφηκε λανθασμένα με το όνομα «Αντόνιο Σάντι» και τοποθετήθηκε σε κοινό θάλαμο νοσηλείας για φτωχούς ασθενείς.

Μόλις την επόμενη ημέρα οι συνεργάτες και οι φίλοι του κατάφεραν να εντοπίσουν πού βρισκόταν. Τότε μόνο έγινε αντιληπτό ότι ο τραυματισμένος ηλικιωμένος ήταν ο διάσημος αρχιτέκτονας της Καταλονίας. Μεταφέρθηκε σε ιδιωτικό δωμάτιο και του παρασχέθηκε ειδική φροντίδα, ωστόσο ήταν ήδη αργά.

Στις 10 Ιουνίου 1926, στις 17:00 το απόγευμα, ο Αντόνι Γκαουντί πέθανε από τα τραύματά του. Ήταν 73 ετών.

Το «αντίο» της πόλης του

Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε βαθιά συγκίνηση στη Βαρκελώνη. Εκατοντάδες πολίτες συνέρρευσαν στο νοσοκομείο για να τον αποχαιρετήσουν, ενώ η κηδεία του εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες δημόσιες τελετές που είχε γνωρίσει η πόλη.

Η νεκρική πομπή διέσχισε τη Λα Ράμπλα και τη Γοτθική Συνοικία, με πλήθη πολιτών να κατακλύζουν τους δρόμους και να ραίνουν με λουλούδια την άμαξα που μετέφερε τη σορό του. Από τα μπαλκόνια κρέμονταν μαύρες κορδέλες πένθους, ενώ χιλιάδες άνθρωποι συνόδευσαν τον αρχιτέκτονα στην τελευταία του κατοικία: τη Σαγράδα Φαμίλια.

Το έργο που ξεπέρασε τον δημιουργό του

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Γκαουντί αφιερώθηκε αποκλειστικά στη Σαγράδα Φαμίλια, απορρίπτοντας κάθε άλλη επαγγελματική πρόταση. Γνώριζε ότι δεν θα προλάβαινε να δει ολοκληρωμένο το έργο και γι’ αυτό φρόντισε να αφήσει πίσω του όσο το δυνατόν περισσότερα σχέδια, μακέτες και τεχνικές οδηγίες.

Οι γύψινες μακέτες που δημιούργησε, βασισμένες σε σύνθετες γεωμετρικές και μαθηματικές αρχές, επέτρεψαν στις επόμενες γενιές να συνεχίσουν την κατασκευή ακόμη και μετά τις καταστροφές που υπέστησαν κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο.

Παράλληλα, εκπαίδευσε νεότερους αρχιτέκτονες και μετέδωσε τη φιλοσοφία και τις μεθόδους εργασίας του, εξασφαλίζοντας ότι το έργο θα μπορούσε να συνεχιστεί με βάση το αρχικό του όραμα.

Έναν αιώνα μετά τον θάνατό του, η Σαγράδα Φαμίλια εξακολουθεί να χτίζεται. Η πρόσφατη ολοκλήρωση του Πύργου του Ιησού Χριστού, ύψους 172,5 μέτρων, σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα προς την ολοκλήρωση του μνημείου που απορρόφησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του δημιουργού του.

Ο άνθρωπος που κάποτε έμεινε αβοήθητος στον δρόμο επειδή τον πέρασαν για ζητιάνο, σήμερα τιμάται ως ένας από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες όλων των εποχών. Και η Σαγράδα Φαμίλια, το έργο που απασχολούσε τη σκέψη του μέχρι τις τελευταίες στιγμές της ζωής του, παραμένει το πιο εμβληματικό μνημείο της κληρονομιάς του.

Με πληροφορίες από Foreverbarcelona.com