Βασίλης Στεφανακίδης

Ολοι οι ερωτώμενοι, ακόμα κι εκείνοι που δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερο οικονομικό πρόβλημα με βάση τα εισοδήματά τους, απαντούν σχεδόν αβίαστα ότι τους απασχολεί πάρα πολύ η ακρίβεια. Κι αυτό, μετά λόγου γνώσεως από άτομα του κοινωνικού μου περιβάλλοντος που συμπεριλαμβάνονται στις ομάδες των ερωτωμένων και γνωρίζοντας μέσες άκρες το βιοτικό τους επίπεδο, όταν τους ρωτούν αν τους απασχολεί η ακρίβεια, απαντούν «ναι, και πολύ μάλιστα». Στην επέκταση του ερωτήματος από τις εταιρείες, μάλιστα, δηλώνουν ότι η ακρίβεια θα επηρεάσει και την ψήφο τους γιατί θέλουν να στείλουν ένα μήνυμα στην κυβέρνηση πως δεν πάει άλλο.

Στις συζητήσεις βέβαια μεταξύ μας, όταν τους ρωτώ τι ακριβώς θεωρούν ότι θα έπρεπε να γίνει και δεν έχει γίνει, ακούω θεωρίες και απόψεις που δείχνουν πλήρη άγνοια για το πώς λειτουργούν οι αγορές, οι δημοσιονομικές ανάγκες της χώρας, αλλά και τα δημόσια έσοδα από τα οποία εξαρτώνται οι κοινωνικές δαπάνες και παροχές. Αλλος λέει να μειωθεί έως και να καταργηθεί ο ΦΠΑ σε μια σειρά προϊόντα, αδιαφορώντας για το κόστος μιας τέτοιας απόφασης. Αλλος να ρίξουν πρόστιμα σε αυτούς που αισχροκερδούν και άλλος να υπερφορολογήσουν τις μεγάλες εταιρείες για να καλύψουν τις απώλειες από τον καταργημένο ΦΠΑ.

Αν ήταν, όμως, τόσο απλά τα πράγματα, όπως τα επιχειρήματα που ακούγονται από καφενόβιους αναλυτές -αλλά ουχί μόνον- καθώς και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ακόμα κι εκείνα που διατείνονται πως κατέχουν το τεκμήριο της σοβαρότητας, απορώ πώς κάποιος μέσα στην κυβέρνηση δεν το σκέφτηκε και γιατί δεν υιοθετούν αυτές τις λύσεις!

Δυστυχώς, όμως, αυτές οι προτάσεις του ποδαριού δεν έχουν καμία αξία πέρα από ακροατήρια που θέλουν να ακούν άκριτα αυτά που τους βολεύουν.

Και τούτο γιατί όλοι αυτοί οι μάγοι που έχουν τις λύσεις στο τσεπάκι τους αρνούνται να δουν μια πραγματικότητα, ότι δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος της ακρίβειας είναι εισαγόμενο. Τα ενεργειακά προϊόντα όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα διαμορφώνουν καθημερινά τις τιμές τους με βάση τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τα κλειστά Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου πριν από τον πόλεμο διακινούνταν σχεδόν το 30% των παγκόσμιων αναγκών σε ενεργειακά προϊόντα.

Οι διαρκείς λοιπόν αυξήσεις σε αυτά προϊόντα μετακυλίονται σε όλη την αλυσίδα της παραγωγής και διακίνησης για όλα τα προϊόντα είτε αυτά είναι του πρωτογενούς τομέα είτε τα βιομηχανοποιημένα. Και όταν αυτά φτάνουν στις χώρες προορισμού, στην τελική τους τιμή έχουν ενσωματώσει τόσο το αυξημένο κόστος παραγωγής όσο και το κόστος μεταφοράς και διακίνησης.
Οταν λοιπόν μια χώρα σαν τη δική μας δεν είναι αυτάρκης στα βασικά προϊόντα διατροφής, όπως τα κρέατα και χιλιάδες άλλοι κωδικοί που βλέπουμε στο ράφι, με ποιον άραγε τρόπο μπορεί η οιαδήποτε κυβέρνηση να ρίξει τις τιμές;

Το μόνο όπλο που έχει στα χέρια της είναι να ελέγχει και να περιορίζει τα ποσοστά κέρδους των λιανοπωλητών ή να συνάπτει συμφωνίες συγκράτησης των περιθωρίων κέρδους αλλά και να επιβάλει πρόστιμα σε όσους αισχροκερδούν. Αυτά, όμως, γίνονται συνεχώς, αλλά το τελικό αποτέλεσμα δεν μας ικανοποιεί ως καταναλωτές γιατί απλά οι αυξήσεις από τους παραγωγούς και διακινητές έρχονται κατά κύματα λόγω των διαρκών αυξήσεων στο κόστος παραγωγής από τη χρήση ενέργειας που λέγαμε στην αρχή.

Το άλλο επιχείρημα για τη μείωση ή και κατάργηση του ΦΠΑ στα προϊόντα πρώτης ανάγκης αλλά και στην κατάργηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή είναι άλλη μια εύκολη πρόταση που ακούμε κάθε τόσο από ανθρώπους που έχουν άγρια μεσάνυχτα από τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

Με πρόχειρους υπολογισμούς της ΑΑΔΕ, η κατάργηση του ΦΠΑ στα τρόφιμα θα κόστιζε σχεδόν 2 δισ. ευρώ ετησίως στα δημόσια έσοδα και άλλα σχεδόν 3 δισ. η κατάργηση του ειδικού φόρου στα καύσιμα. Η αποτελεσματικότητα της κατάργησης του ΦΠΑ, όμως, είναι αμφίβολο αν έφτανε στο σύνολό της στον τελικό καταναλωτή. Και έχουμε το απτό παράδειγμα της Ισπανίας που τον κατήργησε για μερικούς μήνες, αλλά οι τιμές δεν μειώθηκαν, άνοιξε μια τεράστια τρύπα στα δημόσια έσοδα και στο τέλος αναγκάστηκαν να τον επαναφέρουν.

Επομένως, στο πρόβλημα της ακρίβειας φρονώ ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις και όσοι υποστηρίζουν το αντίθετο είτε κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν, είτε απλά μας κοροϊδεύουν για να εισπράξουν πολιτικά την αγανάκτησή μας. Οσο για την υπερφορόλγηση των μεγάλων επιχειρήσεων, δηλαδή αλλαγή των κανόνων, είναι μια αυτοκτονική πρόταση όταν έχει δοθεί τόσος αγώνας για να πείσουμε επενδυτές να εμπιστευτούν τη χώρα μας γιατί έχει σοβαρευτεί.