Άννα Παναγιωταρέα

Ο Ανδρουλάκης δεν πείθει. Ο Μητσοτάκης σχεδιάζει την τρίτη θητεία του. Δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες. Οσο βαίνομεν προς την άνοιξη 2027, οι πολιτικές ασκήσεις επί χάρτου αποτελούν επικίνδυνη πολυτέλεια. Σήμερα, λοιπόν, γράφω για αναγκαίες ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ, πιστεύοντας ότι όσα αντιμετωπίζει το Αγαθονήσι, μία από τις «λοξές δελφινιών ράχες»² του Νότιου Αιγαίου -με έκταση 13,4 τετρ. χιλιόμετρα και 202 κατοίκους, απογραφή 2021- είναι προβλήματα «αυτού του κόσμου, του μικρού, του μέγα».³ Του Ελύτη.

Το υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά δημιουργώντας, σε κάθε μικρό τόπο, έργα πολιτισμού. Να είναι υπερήφανοι οι κάτοικοι για τη ζωντανή ιστορία τους και ταυτόχρονα να αναδύεται ένας νέος αναπτυξιακός πόρος. Καρπός της στρατηγικής του ΥΠ.ΠΟ. είναι η δημιουργία ενός «κοσμήματος» που σχεδίασε, χρηματοδότησε και υλοποίησε: το Διαχρονικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αγαθονησίου, κοχύλι πορφυρό, φιλοξενώντας την ιστορία του νησιού, σε ήρεμη ακτή, αντίκρυ από τις τουρκικές. «Μα, στο Αγαθονήσι βρήκε να το κάνει;».

Αν στην κρίση μας μετράει το μέγεθος κάθε νησιού, της αιγαιατικής πολυνησίας, τότε να παραβλέψουμε τις ανάγκες των κατοίκων του ώσπου να καταντήσει φωλιές για γλαροπούλια. Ακατοίκητα νησιά -ευγενικά, το γράφω- ανυπεράσπιστα σύνορα...

Οι Αγαθονησιώτες, με ακμαία λαϊκή παράδοση, αγαπούν τον τόπο τους. Τελευταίοι θα εγκατέλειπαν τον βράχο τους, στην άκρη του Αιγαίου. Σκεφθείτε τι σημαίνει να δουλεύεις δύο μήνες το καλοκαίρι για να ζήσεις την οικογένειά σου όλο τον χρόνο.

Να πολεμάς τον αψύ χειμώνα τρέφοντας τα ζώα σου. Και τα βράδια, ως παραμυθία, στο Πνευματικό Κέντρο, συζητήσεις και σχέδια για το επόμενο καλοκαίρι που φαίνεται να αργεί και φεύγει γρήγορα όταν έρχεται. Καημός μεγάλος ότι στο Νηπιαγωγείο και στο Δημοτικό αντηχούν λίγες παιδικές φωνές. Τι θέλουν;

Ολίγιστα. Πέρυσι, δεν ήρθε δάσκαλος ειδικοτήτων, ούτε γυμναστής. Τα έξι παιδιά δεν διδάχθηκαν ξένη γλώσσα, Πληροφορική. Το υπουργείο Οικονομικών παραχώρησε οικόπεδο για μικρό γυμναστήριο, αλλά να αξιοποιηθεί, εντός πενταετίας. Ο δήμαρχος απελπισμένος: «Εχω τα χρήματα, τεχνική υπηρεσία δεν έχω. Μας μένουν μόνο δύο χρόνια». Οι γονείς φέρουν βαρέως ότι «το υπουργείο Παιδείας απαξιώνει τα παιδιά τους».

«Το 2024 ήταν εννέα. Το 2025-6 έμειναν 6». «Τα πάντα μετράνε με αριθμούς;» με ρωτά ο δήμαρχος, παλιός δάσκαλος. «Ζητάμε το αυτονόητο: ισότητα για όλα τα παιδιά της χώρας». Ο Βαγγελάκης στενοχωριέται όταν το καλοκαίρι φίλοι από την Αθήνα είναι πιο μπροστά από εκείνον. Η οικογένεια του σκέφτεται: «Η επιμονή μας στο νησί κρατά πίσω τον Βαγγέλη».

Το Αγαθονήσι χρειάζεται παθολόγο. Προκηρύσσεται θέση. Γιατρός δεν έρχεται, ενώ παρέχεται στέγη και επιμίσθιο. Για τα έκτακτα, ευτυχώς επιλαμβάνεται ο αγροτικός. Από Μάρτη άψογη η συγκοινωνία μέσω Σάμου. Τέλος Οκτώβρη; Τρία καράβια την εβδομάδα. «Είναι και ο λιμενοβραχίονας μικρός», λέω εγώ. Κι άναψα το φυτίλι! Μου φέρνουν μάτσο χαρτιά: «Προς δόξαν της γραφειοκρατίας αλλά και της αδιαφορίας των ανωτέρων». «Ανωτέροι-κατωτέροι ίσα κι όμοια γίνεται;». Με ρωτούν...

Γι’ αυτό σας γράφω σήμερα για το Αγαθονήσι. Για το «λιμάνι» του και την εξουσία που ασκούν 36 άρθρα «σχετικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις», 18 άρθρα «νομοθεσίας για τη διαχείριση και λειτουργία των λιμένων», κι άλλα 16 «το ιστορικό κατάθεσης της μελέτης για το έργο του θέματος», κι άλλα τόσα για «μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και «αλληλογραφία του θέματος με τις συναρμόδιες υπηρεσίες...», και κατεβατό διατάξεων «του θεσμικού και λειτουργικού πλαισίου της έκδοσης ΑΕΠΟ, ως έργο κατηγορίας Α2». Ητοι, 35-40 σελίδες που, «τρεις το λάδι, τρεις το ξίδι, έξι το λαδόξιδο», η προσθήκη 45 μέτρα στην προβλήτα (του 1980), δε μπορεί να γίνει!

Να σας τα πω με δικά μου λόγια, γιατί αν αντιγράψω «τα σχετικά έγγραφα», το «Πρώτο Θέμα» θα εκδοθεί μονοθεματικό: Πώς ο λιμενοβραχίονας στο Αγαθονήσι δεν παίρνει άδεια για να δέσει ένα πλοίο παραπάνω... από το ένα!

Για σχετικές άδειες συναποφασίζουν: ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ / ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ, παραθέτοντας τόσα ΦΕΚ, όσα δεν δημοσιεύτηκαν, από συστάσεως ελληνικού κράτους, για την αιγαιατική πολυνησία. Πρώτο προαπαιτούμενο; Η μεταφύτευση της... Ποσειδωνίας. Και Posidonia oceanica εστί ανώτερο θαλάσσιο φυτό. Με ρίζες, βλαστούς, καρπούς, σχηματίζοντας τα λεγόμενα «λιβάδια». Καταφύγιο 1.200 θαλάσσιων οργανισμών, παράγοντας τεράστιες ποσότητες οξυγόνου, ως δείκτης καθαρών νερών.

Για τις εργασίες, όμως, που απαιτεί η 45μετρη επιμήκυνση του μικρού λιμενοβραχίονα δοκησίσοφοι του Δημοσίου απαιτούν πρωτίστως τη... μεταφύτευση της Ποσειδωνίας. Πώς; Με δύτες-κηπουρούς, υποθέτω! Ξεπατώνουν ένα-ένα φυτό από τον βυθό, το μεταφυτεύουν 200 μέτρα παρακάτω και τρία χρόνια το παρακολουθούν να πιάσει! Απειλείται με εξαφάνιση η Ποσειδωνία; Το τελευταίο δείγμα της «φυλάσσεται» στον λιμενοβραχίονα Αγαθονησίου; Το Αιγαίο γεμάτο Ποσειδωνίες. Επομένως; Κρίνεται πολυτιμότερη η Ποσειδωνία από την καθημερινότητα των κατοίκων που «φυλάττουν Αγαθονήσι»; Θα σας γελάσω...

Συνεχίζω: «Ο περιβάλλων χώρος πρέπει να δενδροφυτευτεί -τμήμα προβλήτας χαρακτηρίζεται δασική έκταση- ώστε να εναρμονίζεται στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον». Το ευρύτερο; Τσιμέντο! «Μετά το πέρας των τριών ετών να διερευνηθεί η δυνατότητα επέκτασης του προγράμματος παρακολούθησης της Ποσειδωνίας, επανάληψη μεταφύτευσης με τη χρήση ριζωμάτων ή και μεγαλύτερων τμημάτων κλώνων».

Σας λέω «τα λοιπά»: «Δις ετησίως μέτρηση της θερμοκρασίας της θάλασσας. Δις εβδομαδιαίως έλεγχος ποιότητας του θαλασσινού νερού, σε 50, 100, 150 μ. Προμήθεια ειδικού εξοπλισμού πλωτών φραγμάτων, διασκορπιστικών ουσιών αποτροπής διαρροής τοξικών ουσιών, εμπλουτισμός υπόγειου υδροφορέα, επεξεργασία υγρών απόβλητων, τιμές στάθμης θορύβου και δονήσεων»...

Μεταφύτευση... τριχών; Γίνεται! Μεταφύτευση πρακτικών μυαλών δεν έχω ακούσει. Επομένως: Οι Αγαθονησιώτες την προσθήκη 45 μέτρων στον ιστάμενο... δασικό λιμενοβραχίονα οφείλουν να την ξεχάσουν...

Σημείωση
1 Κ.Π. Καβάφη, Τα Ποιήματα, Επιμέλεια Γ.Π. Σαββίδη. Τ. Α’ 1897-1918, εκδ. Ικαρος 1963. Ποίημα «Μονοτονία»
2, 3 Οδυσσέα Ελύτη, Αξιον Εστί, Γένεσις, Υμνος Γ’. Ικάρος, Εκδ. Εταιρία, 1968.