Ποιος κυβερνά αυτόν τον πλανήτη;
Την περασμένη εβδομάδα η εταιρεία αξιολόγησης Fitch υποβάθμισε την πιστοληπτική δυνατότητα της κυβέρνησης των ΗΠΑ κατεβάζοντας τη διαβάθμιση των αμερικανικών ομολόγων στο «ΑΑ+», ένα σκαλί κάτω από το ανώτατο «ΑΑΑ»
Από οικονομική σκοπιά, η κίνηση αυτή δεν φαίνεται να έχει σημαντική επίδραση. Η αμερικανική οικονομία θεωρείται ότι... προσγειώνεται ομαλά και θα αποφύγει την ύφεση - παρά την αύξηση επιτοκίων, ο πληθωρισμός είναι σε πτωτική τροχιά και τα αμερικανικά ομόλογα παραμένουν η ασφαλέστερη επιλογή σε σχέση με το ρίσκο τους.
Οι τιμές των αμερικανικών ομολόγων υποχώρησαν λίγο μετά την ανακοίνωση, αλλά οι περισσότεροι αναλυτές το αποδίδουν στην αύξηση των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed). Το 2011 που η Standard and Poor’s είχε υποβαθμίσει τα αμερικανικά ομόλογα οι τιμές τους... είχαν αυξηθεί, καθώς θεωρήθηκαν ασφαλές καταφύγιο λόγω της όποιας αβεβαιότητας είχε προκαλέσει τότε η υποβάθμιση.
Από πολιτική σκοπιά, όμως, η υποβάθμιση φέρνει στο προσκήνιο τη δύναμη των αυτοματισμών της παγκοσμιοποιημένης αγοράς και την τεράστια ισχύ που έχει αποκτήσει η τελευταία έναντι της πολιτικής εξουσίας.
Αλλωστε το σκεπτικό που επικαλείται η Fitch για να αιτιολογήσει την υποβάθμιση είναι κατά βάση πολιτικό, αφού εστιάζει στη «σταθερή επιδείνωση των προτύπων διακυβέρνησης τα τελευταία 20 χρόνια, μεταξύ άλλων σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής και χρέους», όπως αναφέρει στη σχετική ανακοίνωση, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τις αντιπαραθέσεις μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών για το όριο του χρέους και τα ψηφίσματα της τελευταίας στιγμής που, όπως αναφέρει, «έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη στη δημοσιονομική διαχείριση». Και τούτο παρά το γεγονός ότι τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα είχαν καταλήξει σε συμφωνία να αυξήσουν το όριο του δημοσίου χρέους μόλις πρόσφατα.
Στα αρνητικά της αξιολόγησης, η Fitch αναφέρει και την αύξηση των δημοσίων δαπανών που υλοποιεί η κυβέρνηση Μπάιντεν για να χρηματοδοτήσει τις πολιτικές της, που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις της εγχώριας βιομηχανίας με κρατικό χρήμα, ενίσχυση του βαθιά προβληματικού συστήματος υγείας, «φωτογραφίζοντας» εμμέσως και άλλες πολιτικές κρατικής παρέμβασης και κοινωνικής στόχευσης που βρίσκονται υπό συζήτηση στους κόλπους του Δημοκρατικού Κόμματος εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2024.
Η υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζάνετ Γιέλεν, χαρακτήρισε αυθαίρετα και ξεπερασμένα τα δεδομένα που ελήφθησαν υπόψη για την αξιολόγηση, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι διαφωνεί, ενώ πληθώρα έγκριτων οικονομολόγων και ανθρώπων της αγοράς εξέφρασε επίσης τη διαφωνία της.
Στη δήλωσή της μάλιστα η υπουργός Οικονομικών υπονόησε ότι η Fitch είναι προκατειλημμένη έναντι των Δημοκρατικών, αναφέροντας ότι τα ποσοτικά στοιχεία που μετράει το μοντέλο της επιδεινώθηκαν στο διάστημα 2018-2020, επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, αλλά η εταιρεία προχώρησε στην υποβάθμιση τώρα, με κυβέρνηση Δημοκρατικών!
Με άλλα λόγια, παρόλο που η αγορά ομολόγων και η αμερικανική οικονομία δεν ταρακουνήθηκαν, η υποβάθμιση αναδεικνύει τους περιορισμούς που έχει η πολιτική εξουσία απέναντι στις λεγόμενες «δυνάμεις της αγοράς».
Οι κινήσεις των κεφαλαίων στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία ακολουθούν τις επιλογές της αγοράς, ήτοι των διαχειριστών κεφαλαίων που ακολουθούν τα «νεύματα» των εταιρειών αξιολόγησης και τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες συχνά αναδεικνύονται κατά πολύ ισχυρότερες των πολιτικών αποφάσεων και των όποιων κυβερνήσεων.
Πριν από δέκα μήνες η Λιζ Τρας αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου υπό την πίεση των μαζικών πωλήσεων στην αγορά ομολόγων και την απόφαση της κεντρικής τράπεζας να διακόψει τη στήριξή της, με αποτέλεσμα το εθνικό νόμισμα να απειληθεί με κατάρρευση.
Το 2010 η Ανγκελα Μέρκελ και ο Νικολά Σαρκοζί είχαν συμφωνήσει στη γαλλική πόλη Ντοβίλ να φορτώσουν στους ιδιώτες επενδυτές (και όχι στα κράτη) το κόστος των πτωχεύσεων, αλλά εξαναγκάστηκαν σε υπαναχώρηση αφού η αντίδραση των αγορών ήταν τέτοια που λίγο έλειψε να διαλυθεί η Ευρωζώνη.
Τώρα η αγορά ρίχνει προειδοποιητικές βολές στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη, η οποία διαθέτει το δολάριο, που ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα παρέχει στην κυβέρνηση εξαιρετική ευελιξία χρηματοδότησης - όπως και η ίδια η Fitch σημειώνει. Το αδύνατο σημείο της, σύμφωνα με τη Fitch, είναι το περίπλοκο σύστημα διακυβέρνησης, τα λεγόμενα «checks and balances» (έλεγχοι και ισορροπίες), που υποχρεώνει τα δύο μεγάλα κόμματα να συνεννοούνται και να συμφωνούν προκειμένου να ανέβει το ανώτατο όριο του ομοσπονδιακού χρέους.
Οι τιμές των αμερικανικών ομολόγων υποχώρησαν λίγο μετά την ανακοίνωση, αλλά οι περισσότεροι αναλυτές το αποδίδουν στην αύξηση των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed). Το 2011 που η Standard and Poor’s είχε υποβαθμίσει τα αμερικανικά ομόλογα οι τιμές τους... είχαν αυξηθεί, καθώς θεωρήθηκαν ασφαλές καταφύγιο λόγω της όποιας αβεβαιότητας είχε προκαλέσει τότε η υποβάθμιση.
Από πολιτική σκοπιά, όμως, η υποβάθμιση φέρνει στο προσκήνιο τη δύναμη των αυτοματισμών της παγκοσμιοποιημένης αγοράς και την τεράστια ισχύ που έχει αποκτήσει η τελευταία έναντι της πολιτικής εξουσίας.
Αλλωστε το σκεπτικό που επικαλείται η Fitch για να αιτιολογήσει την υποβάθμιση είναι κατά βάση πολιτικό, αφού εστιάζει στη «σταθερή επιδείνωση των προτύπων διακυβέρνησης τα τελευταία 20 χρόνια, μεταξύ άλλων σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής και χρέους», όπως αναφέρει στη σχετική ανακοίνωση, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τις αντιπαραθέσεις μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών για το όριο του χρέους και τα ψηφίσματα της τελευταίας στιγμής που, όπως αναφέρει, «έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη στη δημοσιονομική διαχείριση». Και τούτο παρά το γεγονός ότι τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα είχαν καταλήξει σε συμφωνία να αυξήσουν το όριο του δημοσίου χρέους μόλις πρόσφατα.
Στα αρνητικά της αξιολόγησης, η Fitch αναφέρει και την αύξηση των δημοσίων δαπανών που υλοποιεί η κυβέρνηση Μπάιντεν για να χρηματοδοτήσει τις πολιτικές της, που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις της εγχώριας βιομηχανίας με κρατικό χρήμα, ενίσχυση του βαθιά προβληματικού συστήματος υγείας, «φωτογραφίζοντας» εμμέσως και άλλες πολιτικές κρατικής παρέμβασης και κοινωνικής στόχευσης που βρίσκονται υπό συζήτηση στους κόλπους του Δημοκρατικού Κόμματος εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2024.
Η υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Τζάνετ Γιέλεν, χαρακτήρισε αυθαίρετα και ξεπερασμένα τα δεδομένα που ελήφθησαν υπόψη για την αξιολόγηση, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι διαφωνεί, ενώ πληθώρα έγκριτων οικονομολόγων και ανθρώπων της αγοράς εξέφρασε επίσης τη διαφωνία της.
Στη δήλωσή της μάλιστα η υπουργός Οικονομικών υπονόησε ότι η Fitch είναι προκατειλημμένη έναντι των Δημοκρατικών, αναφέροντας ότι τα ποσοτικά στοιχεία που μετράει το μοντέλο της επιδεινώθηκαν στο διάστημα 2018-2020, επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, αλλά η εταιρεία προχώρησε στην υποβάθμιση τώρα, με κυβέρνηση Δημοκρατικών!
Με άλλα λόγια, παρόλο που η αγορά ομολόγων και η αμερικανική οικονομία δεν ταρακουνήθηκαν, η υποβάθμιση αναδεικνύει τους περιορισμούς που έχει η πολιτική εξουσία απέναντι στις λεγόμενες «δυνάμεις της αγοράς».
Οι κινήσεις των κεφαλαίων στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία ακολουθούν τις επιλογές της αγοράς, ήτοι των διαχειριστών κεφαλαίων που ακολουθούν τα «νεύματα» των εταιρειών αξιολόγησης και τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες συχνά αναδεικνύονται κατά πολύ ισχυρότερες των πολιτικών αποφάσεων και των όποιων κυβερνήσεων.
Πριν από δέκα μήνες η Λιζ Τρας αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου υπό την πίεση των μαζικών πωλήσεων στην αγορά ομολόγων και την απόφαση της κεντρικής τράπεζας να διακόψει τη στήριξή της, με αποτέλεσμα το εθνικό νόμισμα να απειληθεί με κατάρρευση.
Το 2010 η Ανγκελα Μέρκελ και ο Νικολά Σαρκοζί είχαν συμφωνήσει στη γαλλική πόλη Ντοβίλ να φορτώσουν στους ιδιώτες επενδυτές (και όχι στα κράτη) το κόστος των πτωχεύσεων, αλλά εξαναγκάστηκαν σε υπαναχώρηση αφού η αντίδραση των αγορών ήταν τέτοια που λίγο έλειψε να διαλυθεί η Ευρωζώνη.
Τώρα η αγορά ρίχνει προειδοποιητικές βολές στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη, η οποία διαθέτει το δολάριο, που ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα παρέχει στην κυβέρνηση εξαιρετική ευελιξία χρηματοδότησης - όπως και η ίδια η Fitch σημειώνει. Το αδύνατο σημείο της, σύμφωνα με τη Fitch, είναι το περίπλοκο σύστημα διακυβέρνησης, τα λεγόμενα «checks and balances» (έλεγχοι και ισορροπίες), που υποχρεώνει τα δύο μεγάλα κόμματα να συνεννοούνται και να συμφωνούν προκειμένου να ανέβει το ανώτατο όριο του ομοσπονδιακού χρέους.
Αραγε θα δούμε κάποια στιγμή στο μέλλον και θετικά σχόλια από τις εταιρείες αξιολόγησης για αυταρχικά καθεστώτα που δεν έχουν τέτοιες... περίπλοκες διαδικασίες δημοκρατικών αποφάσεων;
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Ειδήσεις
Δημοφιλή
Σχολιασμένα