Βαλεντίνο 1932-2026, έργα και ημέρες του κόκκινου αυτοκράτορα
Oι δημιουργίες του εμβληματικού σχεδιαστή, που έφυγε από τη ζωή, σφράγισαν μια εποχή και θα εμπνέουν για πάντα.
Γράφει ο Γιώργος Παπαϊωάννου
Κόκκινη ώχρα, κιννάβαρι και πορφύρα, αρχαία μυστικά από τα πλάτη της Ελλάδας και από τα βάθη των αρχιπελάγων της, μυστικά που γεννούσαν το χρώμα του έντονου πάθους με εκείνη τη μοναδική στον κόσμο απόχρωση που την είπαν «κόκκινο της αρχαιότητας». Αυτό το χρώμα πήρε ο Valentino, πότισε τους κυματιστούς ταφτάδες του και το έκανε σήμα κατατεθέν στις δημιουργίες του. Αγάπησε την Ελλάδα και τον αγάπησε κι εκείνη. Από την αρχή. Από τότε που ένας Ελληνας, ο θρυλικός σχεδιαστής της εποχής Ζαν Ντεσές, τον πήρε κοντά του, να μαθητεύσει στο ατελιέ του και εμπιστεύτηκε το ταλέντο του για να σχεδιάσει την πρώτη συλλογή της «βασίλισσας των Παρισίων», της ασυναγώνιστης στην κομψότητα κόμισσας Ζακλίν ντε Ριμπ. Κι από τότε, κόκκινη κλωστή δεμένη, όλος ο κόσμος του πήρε το χρώμα της απόλυτης θηλυκότητας και το παραμύθι του Valentino ξεκινά.
Στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη
Με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ για τα 30 χρόνια του οίκου του (Ρώμη, 1991)
Στον μήνα της μεγάλης έκρηξης της άνοιξης, αρχές Μαΐου του 1932, η Τερέζα ντε Μπιάτζι φέρνει στον κόσμο το δεύτερο παιδί της, αγόρι αυτή τη φορά, και όταν το πρωτοαντικρίζει, σαν τη νεράιδα που προδιέγραψε τη μοίρα της πριγκίπισσας Ορόρα, αποφάσισε να του δώσει το όνομα ενός θρύλου του σινεμά: του Ροντόλφο Βαλεντίνο. Ο νεαρός Βαλεντίνο Γκαραβάνι μεγάλωσε σε εξαιρετικά υποστηρικτικό περιβάλλον, καθώς από μικρός έδειξε την κλίση του στην ομορφιά και το ωραίο. Τα πρώτα μαθήματα τα πήρε από τη θεία του Ρόζα, κατόπιν μαθήτευσε δίπλα στη σχεδιάστρια Ερνεστίνα Σαλβαντέο που είχε δικό της ατελιέ στη Βογκέρα και στα 17 του χρόνια, με τις ευλογίες του πατέρα του και τον ανείπωτο ενθουσιασμό της μητέρας του, μετακόμισε στο Παρίσι για να σπουδάσει μόδα στα περίφημα École des Beaux-Arts και Chambre Syndicale.
Πολύ γρήγορα ήρθε σε επαφή με τα φημισμένα ονόματα της εποχής και ξεκίνησε να εργάζεται στα ατελιέ μεγάλων οίκων, όπως οι Balenciaga, Jean Dessès και Guy Laroche. Ενα περιστατικό που καταδεικνύει και το καλλιτεχνικό του πνεύμα, κόντρα σε κάθε ίχνος πρακτικότητας, ήταν εκείνο που το 1959 τον οδήγησε να ανοίξει το δικό του ατελιέ στη Via Condotti της Ρώμης: έκανε διακοπές στο Σεν Τροπέ, δεν ενημέρωσε κανέναν ότι θα λείψει και όταν επέστρεψε μετά από δύο εβδομάδες, απολύθηκε.
Με τον Τζιανκάρλο Τζαμέτι και τη Φρανσουά ντε λα Ρέντα (Παρίσι, 1972)
Με τη Σίντι Κρόφορντ, στην επίδειξη του οίκου του (Παρίσι, 1997)
Η επιστροφή του στη Ρώμη ήταν μονόδρομος και η οικονομική συμβολή του πατέρα του για να ανοίξει τη δική του επιχείρηση ήταν καθοριστική. Ακόμα πιο καθοριστική για τη ζωή του ήταν μια τυχαία γνωριμία στο «Café de Paris» της Via Venetto: εκεί γνώρισε τον κατά 10 χρόνια νεότερό του, φοιτητή Aρχιτεκτονικής, Τζιανκάρλο Τζαμέτι, ο οποίος έγινε σύντροφος ζωής και αργότερα μάλιστα εγκατέλειψε την Aρχιτεκτονική προκειμένου να αναλάβει όλα τα πρακτικά του νεοσύστατου οίκου Valentino. Χάρη στον Τζαμέτι, η επιχείρηση όχι μόνο σώθηκε, αλλά γιγαντώθηκε. Ο Βαλεντίνο, απερίσπαστος, ασχολούνταν με την τέχνη του και το όραμά του και ο Τζαμέτι με τις μπίζνες.
Με την Μπάρμπρα Στρέιζαντ (Νέα Υόρκη, 1970)
Με τη Ναόμι Κάμπελ και την Κλόντια Σίφερ (Ρώμη, 1995)
«Η γυναίκα φαίνεται πολύ πιο δυναμική με το κόκκινο. Αλλά, δυστυχώς, τις βλέπω παντού ντυμένες στα μαύρα»
Η πρώτη επίδειξη μόδας του οίκου ήρθε το 1962 και δεν έγινε στην τότε πρωτεύουσα της παγκόσμιας μόδας, το Παρίσι. Τα μοντέλα ταξίδεψαν αεροπορικώς από την Πόλη του Φωτός και έφτασαν στη Φλωρεντία, την πόλη που επίσημα εκείνη τη βραδιά του σόου, τον πρόσθεσε στην κορυφή των σχεδιαστών παγκόσμιας εμβέλειας. Η επιτυχία που ακολούθησε ήταν καταιγιστική: όλο το Χόλιγουντ και η καλή κοινωνία της Νέας Υόρκης -με την Νταϊάνα Βρίλαντ να τον υποστηρίζει σθεναρά- όλες οι Ευρωπαίες σταρ του σινεμά και οι κομψές Παριζιάνες έκαναν υπέρλαμπρες εμφανίσεις σε δεξιώσεις, κόκκινα χαλιά, γκαλά, χορούς, πάρτυ, ακόμα και σε σκηνές της μεγάλης οθόνης. Μια παρένθεση: και ο ίδιος εμφανίστηκε τρεις φορές σε ταινίες, με πρώτη, ως κομπάρσος, στα 23 του, στο «French Cancan» του Ζαν Ρενουάρ. Ομως στις επόμενες δύο, διάσημος πια, υποδύθηκε τον εαυτό του: το 2006 στην ταινία «Ο Διάβολος φοράει Prada» και το 2016 στο «Zoolander 2». Ο κατάλογος των διασημοτήτων που ερωτεύτηκαν τις δημιουργίες του και που ο ίδιος εμπνεύστηκε αριστουργήματα από αυτές δεν έχει τέλος. Είχε αναφέρει, μάλιστα, τέσσερα ονόματα ως εκείνα που τον έκαναν για πρώτη φορά να ονειρευτεί: Βίβιαν Λι, Χέντι Λαμάρ, Λάνα Τέρνερ και Κάθριν Χέπμπορν. «Είμαι σχεδιαστής σήμερα επειδή ονειρευόμουν αυτές τις κυρίες με τα γούνινα παλτό τους και τα λαμπερά τους φορέματα, να κατεβαίνουν τις σκάλες», είχε ομολογήσει στο «New Yorker» το 2005. «Αυτό ήταν που πάντοτε σκεφτόμουν. Αυτό ήταν που πάντοτε ήθελα».
Χαρακτηριστική κόκκινη δημιουργία του (2006)
Η λίστα περιλαμβάνει τους πάντες: η Τζάκι Κένεντι ήταν η πρώτη που του έφερε την πραγματική φήμη και δόξα, όταν το 1964 αγόρασε έξι φορέματά του, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1968, τον έβαλε στα εξώφυλλα των περιοδικών και στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων όλου του κόσμου, όταν φόρεσε νυφικό σχεδιασμένο από εκείνον, στον γάμο της με τον Αριστοτέλη Ωνάση, στον Σκορπιό. Η Τζόαν Κόλινς τον έκανε γνωστό στην εποχή της «Δυναστείας». Η πρώτη σταρ του Χόλιγουντ που τον προτίμησε ήταν η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, όταν φόρεσε μια λευκή δημιουργία του στην πρεμιέρα του «Σπάρτακου».
Στα 30 χρόνια του οίκου του, με τη Σοφία Λόρεν (Ρώμη, 1991)
Σκορπιός, 21 Οκτωβρίου 1968: η Τζάκι παντρεύεται τον Ωνάση με νυφικό Valentino
«Αγαπώ την ομορφιά. Δεν φταίω εγώ που ξέρω τι θέλουν οι γυναίκες: θέλουν να είναι όμορφες»
Στις οσκαρικές του παρουσίες, εκτός από τις δεκάδες στο κόκκινο χαλί, ξεχωρίζουν εκείνες των νικητριών: της Σοφία Λόρεν στο τιμητικό Οσκαρ του 1991, της Τζέιν Φοντα όταν παρέλαβε το Οσκαρ του πατέρα της Χένρι Φόντα, το 1981, της Τζέσικα Λανγκ για το «Τούτσι» του 1983, της Τζούλια Ρόμπερτς με το βίντατζ Valentino στο Οσκαρ για το «Εριν Μπρόκοβιτς» το 2001, της Κέιτ Μπλάνσετ στο Οσκαρ για το «The Aviator» το 2005. Με λίγα λόγια, από την Οντρεϊ Χέπμπορν, τη Μόνικα Βίτι, τη Χάλι Μπέρι, τη Μόνικα Μπελούτσι, τη Σάρον Στόουν, την Αν Χάθαγουεϊ, την Γκουίνεθ Πάλτροου, τη Ριζ Γουίδερσπουν, την Τζένιφερ Λόπεζ και τη Ζεντάγια μέχρι την πριγκίπισσα Νταϊάνα και τη Νάνσι Ρίγκαν, ο κατάλογος περιλαμβάνει την επίτομη ιστορία των διασημοτήτων δύο αιώνων. Ας φτάσουμε στο τέλος του παραμυθιού όπως αρχίσαμε: από το κόκκινο χρώμα. Το 1949, στις διακοπές του στη Βαρκελώνη, βρέθηκε σε μια αίθουσα όπερας. Του έκανε εντύπωση το κόκκινο των καθισμάτων, αλλά και το γεγονός ότι οι περισσότερες κυρίες το προτιμούσαν στα φορέματά τους. Ηταν η στιγμή που αποφάσισε ότι το κόκκινο θα γίνει το χρώμα-σήμα κατατεθέν του οίκου του, το οποίο έγινε γνωστό ως «Valentino Red». Για εκείνον το κόκκινο ήταν το νέο μαύρο. «Μια γυναίκα φαίνεται πολύ πιο δυναμική όταν φοράει κόκκινο», είχε πει. «Αλλά, δυστυχώς, όταν βγαίνω, πηγαίνω σε πάρτυ και σε δείπνα, βλέπω γυναίκες να είναι ντυμένες στα μαύρα».
Με τον σύντροφό του, Τζιανκάρλο Τζαμέτι, στη Νέα Υόρκη
Με τη Σάρον Στόουν και τον Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ (Παρίσι, 1995)
Ο μόδιστρος που πίστευε ότι η κομψότητα ήταν ηθική επιλογή αποσύρθηκε παρουσιάζοντας την τελευταία του συλλογή το 2008 και σήμερα ο οίκος Valentino ανήκει πλέον στη βασιλική οικογένεια του Κατάρ. Πέθανε την περασμένη Δευτέρα, χωρίς να έχει κάνει έκπτωση ούτε σε μία λέξη από τις παρακάτω: «Αγαπώ την ομορφιά. Δεν φταίω εγώ που ξέρω τι θέλουν οι γυναίκες: θέλουν να είναι όμορφες» ◆
