Θανάσης Τσεκούρας

Το νέο πρόσωπο της Τουρκίας του Ερντογάν, μια σημαντικού μεγέθους ιμπεριαλιστική, αναθεωρητική και επεκτατική δύναμη, είναι προφανές ότι ενοχλεί την Ευρώπη και τη Δύση. Γιατί λειτουργεί μονίμως αποσταθεροποιητικά σε μια ευαίσθητη περιοχή για την Ε.Ε., από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, στην ανατολική Μεσόγειο και την Ευρασία. Τι να κάνει λοιπόν η Ευρώπη, να κλιμακώσει την ένταση σε μια τροχιά ψυχρού πολέμου με την Τουρκία; Αυτή η προσέγγιση θέτει σε κίνδυνο συνολικά τη σχέση της Τουρκίας με τη Δύση και κάνει αρκετά πιθανό το σενάριο η Δύση να χάσει την Τουρκία. Ενα σενάριο τρόμου που, εκτός από μερικούς θερμοκέφαλους και «τουρκοφάγους», ουδείς το επιδιώκει. Εξ ου και η μόνιμη στρατηγική αμηχανία της Ευρώπης για το πρόβλημα Τουρκία.

Αν αυτή είναι η μεγάλη εικόνα, τότε μάλλον είναι εκτός τόπου και χρόνου αρκετές αναλύσεις στην ελληνική πλευρά που βλέπουν το πρόβλημα της Ευρώπης ως μια διένεξη μεταξύ «τουρκόφιλων» και «ελληνολατρών». Δείχνουν απλώς ότι όταν δεν καταλαβαίνεις καν ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα, τότε δεν έχεις καμία τύχη να το αντιμετωπίσεις.

Αν όμως αυτές οι αναλύσεις είναι απλοϊκές, υπάρχουν και τα χειρότερα. Διάφοροι «διαβάζουν» την Τουρκία του Ερντογάν με γυαλιά Μεσοπολέμου. Κατηγορούν λοιπόν την Ευρώπη ότι την αντιμετωπίζει με πολιτικές κατευνασμού, με κάτι δηλαδή σαν μετενσάρκωση του «πνεύματος Τσάμπερλεϊν». Και ζητούν περισσότερο Τσόρτσιλ, «δάκρυα και αίμα» για την Τουρκία.

Αν έχουν σημασία αυτές οι αναλύσεις, τόσο οι απλοϊκές όσο και οι επικίνδυνες, είναι γιατί επηρεάζουν την ελληνική διπλωματία. Και σε μεγάλο βαθμό καθορίζουν την ατζέντα όχι μόνο της κυβέρνησης, αλλά σχεδόν του συνόλου του πολιτικού συστήματος.

Για παράδειγμα, το αίτημα των κυρώσεων έχει γίνει πλέον το άλφα και το ωμέγα της ελληνικής διπλωματίας. Πηγαίνοντας έτσι από Σύνοδο Κορυφής σε Σύνοδο περιμένοντας τις «κυρώσεις που δαγκώνουν». Με μόνιμο αποτέλεσμα την αποτυχία.

Μήπως χρειάζεται να αρχίσουμε να υποψιαζόμαστε ότι κάτι πηγαίνει λάθος; Παρατηρούμε με ενόχληση την Ευρώπη να εξακολουθεί να προτείνει τη «θετική ατζέντα» στην Τουρκία. Το άνοιγμα δηλαδή μιας νέας προσέγγισης στις ευρωτουρκικές σχέσεις σε όλα τα επίπεδα.

Αν κάποιος πιστεύει ότι παρά τις εντάσεις ούτε η Ευρώπη θέλει να χάσει την Τουρκία, ούτε η Τουρκία επιθυμεί ένα διαζύγιο με την Ευρώπη, τότε μπορεί η στρατηγική της επαναπροσέγγισης να αποτελεί μια λύση «win-win» και για τις δύο πλευρές. Την οποία η Ελλάδα, αντί να παρακολουθεί με δυσφορία, θα μπορούσε να την υιοθετήσει ως εθνική στρατηγική. Θέτοντας παράλληλα όρους και προϋποθέσεις για τη συμπεριφορά της Τουρκίας με ευρωπαϊκή επιτήρηση.

Ασφαλώς αυτή η προσέγγιση είναι δύσκολη. Ανοίγει όμως έναν άλλο δρόμο σε μια στιγμή που ο συνήθης «μονόδρομος» έχει ήδη καταλήξει πολλές φορές σε αδιέξοδο.