Γιώργος Μιχαηλίδης

Καταγράφει τη γέννησή του, γνωρίζει τους γονείς του, τη διεύθυνσή του, την οικογενειακή του κατάσταση. Το παιδί αποκτά ΑΜΚΑ και ΑΦΜ, εμφανίζεται σε μητρώα, σε επιδόματα, αργότερα στο σχολείο.

Και στο μεταξύ;

Η υπόθεση της Κυψέλης, με το νεκρό βρέφος και τις συνθήκες στις οποίες βρέθηκαν τα υπόλοιπα παιδιά, γεννά ένα ερώτημα πολύ μεγαλύτερο από τη συγκεκριμένη τραγωδία: ποιος παρακολουθεί αν ένα παιδί μεγαλώνει με ασφάλεια;

Στην Κυψέλη τα καμπανάκια, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, δεν χτύπησαν μία φορά. Υπήρξαν καταγγελίες, επαφή με εισαγγελικές και κοινωνικές υπηρεσίες, απουσία από το σχολείο, μετακινήσεις της οικογένειας. Πληροφορίες υπήρχαν. Το πρόβλημα ήταν ότι βρίσκονταν σε διαφορετικά συρτάρια. Και κανείς δεν φαίνεται να είδε εγκαίρως ολόκληρη την εικόνα.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται ίσως μία από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της παιδικής προστασίας στην Ελλάδα.

Έχουμε ένα κράτος που γνωρίζει σχεδόν τα πάντα για την καθημερινότητά μας. Γνωρίζει τι εισόδημα έχουμε, πού μένουμε, πόσα αυτοκίνητα διαθέτουμε, πόσα παιδιά έχουμε, σε ποιο σχολείο φοιτούν. Κι όμως, εάν κάποιος δεν καταγγείλει ότι κάτι πάει λάθος με ένα παιδί, η Πολιτεία δεν έχει σχεδόν κανέναν μηχανισμό για να βεβαιωθεί για την ευζωία του.

Η αλήθεια είναι ότι δεν χρειάζεται μία υπηρεσία να γνωρίζει τα πάντα. Χρειάζεται όμως να γνωρίζει ότι κάπου υπάρχει ένα ανοιχτό σήμα κινδύνου για ένα παιδί.

Προφανώς η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια Πολιτεία που θα εισβάλλει στην οικογενειακή ζωή όλων. Δεν γίνεται –και δεν θα ήταν ούτε υγιές ούτε δημοκρατικό– κοινωνικοί λειτουργοί να ελέγχουν περιοδικά κάθε σπίτι κάθε οικογένειας.

Αλλά ανάμεσα στο «ελέγχω τους πάντες» και στο «δεν ελέγχω κανέναν μέχρι να υπάρξει καταγγελία» υπάρχει ένας τεράστιος χώρος πολιτικής που σήμερα παραμένει σχεδόν κενός.

Και οι αριθμοί δεν μας επιτρέπουν να θεωρούμε το πρόβλημα περιθωριακό. Το καλοκαίρι του 2026, μέσα σε μόλις τρεις μήνες, η γραμμή SOS 1056 διαχειρίστηκε 49.818 κλήσεις και 432 σοβαρές αναφορές κακοποίησης ή παραμέλησης παιδιών – σχεδόν πέντε κάθε ημέρα. Τα στοιχεία για την ενδοοικογενειακή βία είναι εξίσου ανησυχητικά: τα καταγεγραμμένα ανήλικα θύματα σχεδόν διπλασιάστηκαν, από 1.760 το 2023 σε 3.542 το 2024.

Και όλα αυτά σε μια χώρα όπου γεννιούνται πλέον μόλις 65.594 παιδιά τον χρόνο.

Υπάρχουν ασφαλώς εργαλεία. Υπάρχουν «Σπίτια του Παιδιού», ειδικές γραμμές καταγγελιών, κοινωνικές υπηρεσίες, δομές, εισαγγελείς ανηλίκων και από το 2025 μια Εθνική Στρατηγική που αναγνωρίζει ως στόχο ακριβώς τη διασύνδεση των υπηρεσιών και τη διυπουργική συνεργασία.

Όμως ένα σχέδιο αποδεικνύεται επαρκές ή αποτελεσματικό μόνο τη στιγμή που το παιδί βρίσκεται σε κίνδυνο.

Αυτό που χρειάζεται είναι ένας πραγματικός μηχανισμός έγκαιρης παρέμβασης. Όταν σωρεύονται συγκεκριμένοι παράγοντες –επαναλαμβανόμενες καταγγελίες, ενδοοικογενειακή βία, εγκατάλειψη, σοβαρή παραμέληση, μακρόχρονη απουσία από το σχολείο, επανειλημμένες εισαγγελικές παρεμβάσεις– να ενεργοποιείται αυτομάτως κοινωνική διερεύνηση και, όπου απαιτείται, τακτική παρακολούθηση της ευζωίας του παιδιού.

Και ίσως πρέπει να σκεφτούμε κάτι ακόμη πιο απλό.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, η γέννηση ενός παιδιού συνοδεύεται από επισκέψεις επαγγελματιών υγείας ή κοινωνικών λειτουργών στο σπίτι, όχι για να «επιθεωρήσουν» τους γονείς, αλλά για να δουν αν η οικογένεια χρειάζεται στήριξη και αν το βρέφος βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον. Έλληνες ειδικοί στην παιδική προστασία επισημαίνουν ότι τέτοιου είδους προγράμματα μπορούν να λειτουργήσουν σωτήρια.

Ίσως δεν χρειάζεται να εφαρμοστεί αύριο οριζόντια σε όλους. Θα μπορούσε όμως να ξεκινήσει από τις οικογένειες στις οποίες υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις αυξημένου κινδύνου.

Γιατί το σημερινό μοντέλο –γεννιέται ένα παιδί, φεύγει από το μαιευτήριο και έκτοτε θεωρούμε ότι όλα θα πάνε καλά μέχρι κάποιος να μας πει το αντίθετο– αποδεικνύεται κάποιες φορές τραγικά ανεπαρκές.

Η οικογένεια είναι και πρέπει να παραμείνει ένας προστατευμένος ιδιωτικός χώρος. Το παιδί όμως δεν μπορεί να είναι αόρατο πίσω από την κλειστή πόρτα αυτού του χώρου.

Στην Κυψέλη το σύστημα είχε δει κομμάτια της εικόνας. Αυτό που δεν κατάφερε ήταν να τα ενώσει εγκαίρως.