Στέφανος Τζανάκης

Από το 2010 και μετά, τα πράγματα άλλαξαν άρδην: Για αρκετά χρόνια, οι πρωθυπουργοί δεν ανέβαιναν στην Θεσσαλονίκη για να ανακοινώσουν τι θα δώσουν, αλλά τι θα πάρουν από τις τσέπες των πολιτών. Μετά τα μνημόνια τελείωσαν, αλλά ήλθε η πανδημία – και καθώς ο κορωνοϊός δεν απασχολεί πια τόσο πολύ, ζούμε την μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση εδώ και 50 χρόνια.

Οι αυξήσεις στις συντάξεις έχουν προαναγγελθεί, όπως και η επιμήκυνση των διαφόρων ενεργειακών «επιδομάτων». Αλλά η αλήθεια είναι ότι σε αυτή την συγκυρία, η κυβέρνηση – όπως και οι υπόλοιπες υπόλοιπες ευρωπαϊκές – δεν μπορούν ούτε κατά προσέγγιση να διαμορφώσουν τους προϋπολογισμούς για το 2023. Με ποια τιμή να υπολογίσουν το φυσικό αέριο; Το πετρέλαιο; Το ηλεκτρικό ρεύμα;

Η αβεβαιότητα, για άλλη μία φορά κυριαρχεί – και φυσικά διαμορφώνει το πολιτικό κλίμα. Πολλοί πιστεύουν ότι η συγκυρία δεν ευνοεί τις κυβερνήσεις, αλλά τα κόμματα της αντιπολίτευσης – και μάλιστα τα λαϊκιστικά, δεξιά ή αριστερά, όπως συνέβη στη χώρα μας μετά τις πρώτες μνημονιακές εμπειρίες. Φέρνουν δε ως παράδειγμα την Μελόνι, στην Ιταλία, η οποία ενδέχεται να προκύψει ως πρωθυπουργός μετά τις εκλογές στα τέλη του μήνα.

Το πιθανότερο είναι ότι η χώρα μας δεν πρόκειται να ξαναζήσει στιγμές όπως εκείνες με τους «αγανακτισμένους» του 2011, που οδήγησαν στον κατακερματισμό των πολιτικών δυνάμεων στις διπλές εκλογές του 2012: Τα όσα επακολούθησαν, με την τριπλή πρωτιά ΣΥΡΙΖΑ και την κυβερνητική συνεργασία της Κουμουνδούρου με τον Πάνο Καμμένο είναι ακόμα σχετικά νωπά – και κατά πάσα πιθανότητα η πλειοψηφία δεν θα επιδιώξει την επανάληψή τους, τουλάχιστον στο προβλεπτό μέλλον.

Βεβαίως, η κυβέρνηση έχει στο παθητικό της και την παρακολούθηση Ανδρουλάκη – αλλά είναι αλήθεια ότι τέτοιες καταστάσεις συνήθως λειτουργούν συμπληρωματικά στο εκλογικό σώμα. Όλα ξεκινούν από την οικονομία και καταλήγουν εκεί – αν υπάρχει και μία επιβαρυντική ιστορία, τότε η φθορά των κυβερνήσεων είναι ακόμα μεγαλύτερη, όταν η τσέπη «πονάει». Αλλά δεν μπορούν να δώσουν τον τόνο – εκτός αν βρισκόμαστε ακόμα σε πλήρες σκοτάδι σχετικά με την έκταση αυτής της υπόθεσης.

Όμως και σε αυτή την συγκυρία, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει το «χαρτί» που είχε και στην πανδημία – η ενεργειακή κρίση δεν ξεκίνησε από την Ελλάδα και σε κάθε περίπτωση δεν έχει στο επίκεντρό της την Ελλάδα. Είναι μία διεθνής κρίση – και οι πολίτες το αντιλαμβάνονται αυτό.

Η αξιωματική αντιπολίτευση περιμένει τρία χρόνια και δύο μήνες αυτό το «κάτι» που θα οδηγήσει στην κατάρρευση της κυβέρνησης Μητσοτάκη – αυτό το «κάτι» που δεν φαίνεται να έχει έλθει ακόμα, όσο η διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων παραμένει σε επίπεδα τέτοια που η λεγόμενη «παράσταση νίκης» δεν βγάζει δύο διεκδικητές της πρωτιάς. Αυτό προφανώς δεν σημαίνει ότι τα πράγματα δεν μπορούν να αλλάξουν, αν και συνήθως αυτό δεν γίνεται από τη μία στιγμή στην άλλη.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις χτυπάνε «καμπανάκι»: η κυβέρνηση έχει φθορά αλλά παραμένει με άνεση πρώτο κόμμα, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι δεύτερος και ελπίζει σε κάποιο «θαύμα» για να επανασυσπειρώσει τους ψηφοφόρους του και να επιδιώξει την πρωτιά και το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ μάχεται για να αλλάξει τον συσχετισμό με την αξιωματική αντιπολίτευση.

Όλα αυτά, τι μπορεί να βγάλουν στις εκλογές; Κανείς δεν μπορεί να κάνει τον προφήτη – και σίγουρα πριν μιλήσουν οι πολίτες. Τα ενδεχόμενα πάντως παραμένουν πολλά, είτε με ελαφρώς ενισχυμένη, είτε με κανονικά ενισχυμένη αναλογική – από μία αδύναμη αυτοδυναμία της ΝΔ έως την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης. Και επειδή σε μία εποχή τεράστιας αβεβαιότητας οι χώρες χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις, είναι σημαντικό τα κόμματα να μην καίνε τις γέφυρες