Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης: Είμαι πολύ σχολαστικός και επίμονος, δεν θα δεις καλώδιο στο σπίτι μου, αυτό ίσως να χρειαζόταν ντιβάνι ψυχαναλυτή

Οσο δύσκολο του είναι να βρει δύο ελεύθερες ώρες για να κάνει το combo συνέντευξη και φωτογράφηση, τόσο εύκολο του είναι να μιλάει για όλα όσα τον ενδιαφέρουν. Η συνάντηση έγινε στο διαμέρισμά του, ένα από αυτά τα σπίτια που φιγουράρουν στις σελίδες των περιοδικών εσωτερικής διακόσμησης.

Αν κατάλαβα κάτι από τη συζήτησή μας, είναι ότι ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης ενδιαφέρεται για την αρμονία και την ομορφιά των πραγμάτων - είτε αυτό αφορά το σπίτι του, είτε τις σχέσεις του με τους ανθρώπους, είτε τη δουλειά του, ήτοι την υποκριτική στην οποία διαπρέπει από το 1991, και τη σκηνοθεσία, με την οποία ασχολείται με λαμπρά αποτελέσματα πολλά από τα τελευταία χρόνια. Φέτος σκηνοθετεί τέσσερις παραστάσεις - εξ ου και χρειάστηκε ένας μήνας ανταλλαγής SMS μέχρι να βρεθούν αυτές οι δύο ελεύθερες ώρες. Οταν πια τελείωσε η φωτογράφηση, εκείνος μου σερβίρισε καφέ, κάθισε στον καναπέ απέναντί μου και μου είπε: «Είμαι όλος αυτιά και κυρίως στόμα». Εγώ απλώς πάτησα το rec.

GALA: Φέτος υπογράφεις τη σκηνοθεσία τεσσάρων παραστάσεων. Θα έλεγες ότι ήταν καλλιτεχνική λαιμαργία; Με την καλή πάντα έννοια.
ΚΩΝΣΤΑΝΤιΝΟΣ ΜΑΡΚΟΥΛΑΚΗΣ: Δεν είναι λαιμαργία. Είναι κάτι που έτυχε σε ένα πλαίσιο που δεν έτυχε. Ετυχε να μου κάνουν μια σειρά από προτάσεις, τη μία πίσω από την άλλη, ξεκινώντας από τον Φεβρουάριο του ’26, και τις οποίες αποδέχτηκα γιατί ήταν πράγματα που με ενδιέφεραν, το καθένα ατομικά και όλα μαζί συλλογικά - και θα σου εξηγήσω στη συνέχεια τι εννοώ. Αυτό που δεν έτυχε και μου αρέσει περισσότερο απ’ όλα να κάνω είναι να σκηνοθετώ παραστάσεις, να φτιάχνω κόσμους.

G.: Ποιοι είναι λοιπόν οι κόσμοι που έφτιαξες;
Κ.Μ.: Ο πρώτος είναι η «Ιδέα της χρονιάς», μια καθαρόαιμη φάρσα, γαλλική, σύγχρονη - και είναι σπάνιο να βρεις μια βραβευμένη γαλλική φάρσα. Ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Βρετάνια, με τον Ακη Σακελλαρίου σε τριπλό ρόλο, τον Θανάση Κουρλαμπά, τη Σοφία Βογιατζάκη και τη Ναταλία Δραγούμη, και είναι πάρα πολύ αστεία. Πιστεύω στην αξία της κωμωδίας και το να πηγαίνεις στο θέατρο και να διασκεδάζεις απενοχοποιημένα με την ψυχή σου, άρα με ενδιέφερε. Η άλλη παράσταση είναι ένα εμβληματικό έργο γραμμένο 20 χρόνια πριν, οι «Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας», που με ενδιέφερε πολύ να το ξαναδώ για το θέμα του και για το πώς θα μπορούσα να του δώσω ξανά πνοή. Παίζει στο Θέατρο του Νέου Κόσμου με τη Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη και την Αλεξάνδρα Αϊδίνη σε ρόλους κόρης και μητέρας και τον Μιχάλη Πανάδη. Το τρίτο είναι το «Εγκλημα στον Νείλο», το περίφημο αστυνομικό έργο της Αγκαθα Κρίστι, σε καινούριο θέατρο 800 θέσεων, το Αθενς Μπροντγουαίη, μια σημαντική επένδυση των θεατρικών επιχειρήσεων Τάγαρη. Το έργο αυτό με την πλοκή του, την ιστορία του, τη θεαματικότητά του, τον Ιεροκλή Μιχαηλίδη ως Ηρακλή Πουαρό, έναν λαμπρό θίασο -τον Αντώνη Καφετζόπουλο, την Αναστασία Παντούση, τον Ρένο Ρώτα, την Κατερίνα Μισιχρόνη, την Ελισάβετ Μουτάφη και τον Μάξιμο Μουμούρη- και τη ζωντανή μουσική του Μίνου Μάτσα μπορεί να αγγίξει το ευρύ κοινό που αγαπάει τα αστυνομικά και το θέαμα.

G.: Και το τέταρτο έργο, για το οποίο μέχρι πρότινος ούτε δελτίο Τύπου δεν είχε κυκλοφορήσει;
Κ.Μ.: Είναι «Το Φράγμα» του Κόνορ ΜακΦέρσον και είναι το έργο που επέλεξα και πρότεινα εγώ στα Αθηναϊκά Θέατρα, στον Δημήτρη Λάλο, στη Μαριλίτα Λαμπροπούλου και τον Μιχάλη Οικονόμου όταν ψάχναμε μαζί να βρούμε τι θα ανεβάζαμε. Ο θίασος συμπληρώνεται από τον Νικόλα Παπαδομιχελάκη και τον Μιχάλη Αρτεμισιάδη. Αυτό το έργο το αγαπάω πολύ. Εχω κάνει τον «Φάρο» του ίδιου συγγραφέα. Είναι πολύ ιδιαίτερο, πολύ έξυπνο, πολύ βαθύ, πολύ καλογραμμένο, θεωρείται αριστούργημα της αγγλικής δραματουργίας. Είναι ας πούμε στα top 100 έργα του 20ού αιώνα από τους «The New York Times» και το Βασιλικό Θέατρο και για κάποιον λόγο δεν το είχε αγγίξει κανείς στην Αθήνα, μόνο μία φορά ανέβηκε στη Θεσσαλονίκη. Εκανα μεγάλο αγώνα για να κλείσω τα δικαιώματα γιατί δεν μας τα έδιναν, είναι προσωπική μου επιλογή και είναι και ένα ρίσκο - και μπράβο στα Αθηναϊκά Θέατρα που το πήραν.

G.: Εξήγησες πώς σε ενδιέφεραν η καθεμία παράσταση ατομικά. Πώς όμως σε ενδιέφεραν συλλογικά;
Κ.Μ.: Είναι τέσσερις διαφορετικές παραστάσεις, τέσσερις διαφορετικές κουζίνες που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες του θεατή. Μπορούν να εξυπηρετήσουν την ανάγκη μας για χαρά και εξωστρέφεια, την ανάγκη μας να προβληματιστούμε και να συγκινηθούμε, την ανάγκη μας να δούμε ένα θέαμα. Οπότε υπό αυτή την έννοια, κάνοντας και τα τέσσερα μαζί, δουλεύοντάς τα ταυτόχρονα και πηγαίνοντας από το ένα στο άλλο πολλές φορές μέσα στη μέρα, για μικρά πράγματα -κάτι για τα σκηνικά, κάτι για τα κοστούμια, κάτι για τη μουσική, κάτι για τη χορογραφία μιας σκηνής- επειδή είναι διαφορετικά, μου δίνουν την ευκαιρία να επιβεβαιώσω την αγάπη μου για το θέατρο συνολικά. Οτι δηλαδή είναι ωραία φάση να φτιάχνεις παραστάσεις, είναι ευλογημένη αυτή η ζωή - και είναι και πολύ ωραίο πράγμα να βλέπεις μια παράσταση να λειτουργεί.

G.: Εσύ πώς λειτουργείς ως σκηνοθέτης;
Κ.Μ.: Το θέατρο είναι ένας από τους τομείς όπου λειτουργεί πάρα πολύ καλά η συλλογική ευφυΐα, το συλλογικό ταλέντο. Σκέψου το σαν μία αθλητική δραστηριότητα, σαν κάτι που πρέπει να γίνει ομαδικά. Στην ομάδα αυτή μπορεί να υπάρχει ο μεγάλος γκολτσής, αλλά όλοι οι παίκτες πρέπει να συνεργαστούν για να μπει το γκολ. Σε αυτή την αναλογία εγώ είμαι ο προπονητής. Διαβάζω το έργο και προετοιμάζομαι. Μετά το καστ είναι μια μεγάλη ιστορία που μου παίρνει πολύ καιρό για να το ολοκληρώσω. Σκέψου το σαν ένα παζλ. Πρέπει να βρεις το κεντρικό πρόσωπο και γύρω του να χτίσεις όλο τον υπόλοιπο θίασο υπολογίζοντας όλες τις παραμέτρους - αν ταιριάζουν στον χαρακτήρα, αν δένουν μεταξύ τους, ποια δυναμική έχουν στον κόσμο, όλα έχουν σημασία.

G.: Οταν σκηνοθετείς, παίζεις μέσα σου και όλους τους ρόλους όντας και ηθοποιός;
Κ.Μ.: Οταν πάω στις πρόβες έχω στο μυαλό μου όλη την παράσταση. Αυτό που πολύ συχνά γίνεται είναι ότι η συλλογική ευφυΐα και το συλλογικό ταλέντο φέρνουν αποτελέσματα καλύτερα από αυτά που έχω στο μυαλό μου. Αυτός είναι ο σκοπός που δουλεύω τόσο πολύ πριν ξεκινήσω. Θέλω να δώσω στους ηθοποιούς και τους συντελεστές όσο περισσότερη πληροφορία μπορώ ούτως ώστε να το πάρουν και να το επιστρέψουν πολλαπλάσιο. Ολο αυτό βέβαια δεν έχει καμία σημασία όσον αφορά το αποτέλεσμα που βιώνει κάθε θεατής. Μπορεί να πάει και να πει «δεν μ’ άρεσε». Δεν υπάρχει πρόβλημα σε αυτό. Η διαδικασία όμως για το πώς θα γίνει η παράσταση έχει για μένα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Και στο κάτω-κάτω σε μια παράσταση δεν μπορεί να κρίνεις ποτέ με βάση αν θα αρέσει ή δεν θα αρέσει. Δεν είναι ο σωστός τρόπος.

G.: Ποιος είναι ο σωστός τρόπος;
Κ.Μ.: Είτε είναι για εστιατόριο, είτε για παράσταση, είτε για μουσική, είτε για μόδα, για οτιδήποτε είναι δημιουργικό, κατά τη γνώμη μου υπάρχει μόνο ένας κανόνας για την κριτική: αν αυτό που έχει φτιαχτεί είναι συνεπές προς τον σκοπό για τον οποίο φτιάχτηκε. Να σου φέρω ένα παράδειγμα με την κουζίνα; Υπάρχει το σουβλάκι και υπάρχει η μοριακή κουζίνα και υπάρχει και η ιταλική, τρεις διαφορετικές κουζίνες. Δεν μπορείς να κρίνεις το σουβλάκι με τα κριτήρια της μοριακής κουζίνας και ανάποδα. Το καθένα έχει διαφορετικά ζητούμενα. Αρα το σουβλάκι μπορείς να το κρίνεις αν είναι συνεπές ως σουβλάκι. Το κρίνεις δηλαδή μόνο με βάση τον εαυτό του και το είδος του.

G.: Πώς φέρεσαι ως σκηνοθέτης στους ηθοποιούς σου και πώς ως ηθοποιός στους σκηνοθέτες σου;
Κ.Μ.: Ως ηθοποιός, ενώ έχω υπάρξει τυχερός, έχω ζήσει το να σε αφήνει ο σκηνοθέτης απέξω. Αυτό δεν συμφέρει κανέναν. Οι έξυπνοι σκηνοθέτες αξιοποιούν το ταλέντο και την ευφυΐα των συνεργατών τους, ως προπονητές εκμεταλλεύονται τις δυνατότητες της ομάδας τους. Ως ηθοποιός προτείνω στους σκηνοθέτες και θα διαφωνήσω αν αισθάνομαι ότι κάτι δεν λειτουργεί. Και ως σκηνοθέτης θα δεχτώ να μου προτείνουν και θα δεχτώ και τη διαφωνία. Θα τη θέσω δηλαδή προς συζήτηση.

G.: Σου λείπει όταν δεν παίζεις στο θέατρο;
Κ.Μ.: Ανησυχητικά καθόλου. Οπως σου είπα και προηγουμένως, μου αρέσει πολύ να ζω τη ζωή μου φτιάχνοντας παραστάσεις. Ως ηθοποιός δεν λες όλη την ιστορία, είσαι μέρος της. Εμένα μου αρέσει να λέω όλη την ιστορία, να διαλέγω την κάθε λεπτομέρεια - από τα πόσα Κέλβιν θα έχει αυτό το φως που φωτίζει την ώρα που μιλάμε, πού ακριβώς θα κάθεσαι, πώς ακριβώς θα ειπωθεί ό,τι ειπωθεί και τι ακριβώς θέλω να βγει από την ιστορία. Εχω πολλούς συναδέλφους και φίλους για τους οποίους το νόημα που παίρνουν από τα πράγματα που κάνουν έχει να κάνει με το τι ρόλο θα παίξουν. Εμένα αυτό μου έχει τελειώσει πάρα πολλά χρόνια πριν. Μου αρέσει πάρα πολύ να μπορώ να διηγηθώ ιστορίες που κάτι λένε σε μένα.

G.: Τι είδους ιστορίες είναι αυτές;
Κ.Μ.: Θα σου εξηγήσω. Μου ζήτησαν να γράψω ένα βιογραφικό για το πρόγραμμα του Θεάτρου του Νέου Κόσμου και αναρωτιόμουν τι να γράψω. Βιαζόμουν κιόλας και βαριόμουν και πολύ να το γράψω. Εκατσα λοιπόν πολύ γρήγορα και έγραψα την εξής φράση: «Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης εργάζεται αδιάλειπτα ως ηθοποιός και σκηνοθέτης από το 1991 στο θέατρο, στον κινηματογράφο και την τηλεόραση». Και συνεχίζω και γράφω: «Εχει συνεργαστεί με εξαιρετικούς σκηνοθέτες ως ηθοποιός και με εξαιρετικούς ηθοποιούς ως σκηνοθέτης». Ωραία, λέω, αυτό μας καλύπτει. Αλλά θέλω ακόμα μία φράση. Και γράφω: «Οι ιστορίες που διηγείται στις παραστάσεις του φανερώνουν κομμάτι-κομμάτι τη δική του». Και αυτό είναι η αλήθεια. Οι ιστορίες που διηγούμαστε φανερώνουν αυτό που είμαστε. Ο,τι κάνουμε λέει κάτι για εμάς. Μόνο και μόνο ότι κάνω αυτά τα τέσσερα έργα, που ξεκινάνε από την «Ιδέα της χρονιάς» για να καταλήξουν στο «Φράγμα», περνώντας από τις «Σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας» και το «Εγκλημα στον Νείλο», φανερώνει μια επιθυμία κι αν θες μια δυνατότητα προσέγγισης σε μια μεγάλη γκάμα, άσχετα με το τελικό αποτέλεσμα.

G.: Τι κοινά στοιχεία έχεις ως σκηνοθέτης στις παραστάσεις σου και ως άνθρωπος στην καθημερινότητά σου;
Κ.Μ.: Είμαι πολύ σχολαστικός και πάρα πολύ επίμονος. Δεν θα δεις καλώδιο στο σπίτι μου. Εχω θέμα. Αυτό ίσως να χρειαζόταν και το ντιβάνι του ψυχαναλυτή. Αν θέλω να φτιάξω κάτι με τον τρόπο που θεωρώ ότι πρέπει να γίνει, ο κόσμος να χαλάσει, θα γίνει με αυτόν τον τρόπο. Κι αυτό σημαίνει ότι βρίσκω και εφευρίσκω όλους τους δυνατούς τρόπους που υπάρχουν για να φτάσω στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Δεν χρησιμοποιώ τη φράση «όχι, δεν γίνεται» και δεν δέχομαι να τη χρησιμοποιούν, εκτός κι αν έχουμε δοκιμάσει όλους τους πιθανούς τρόπους και όντως δεν γίνεται. Και όταν δεν λειτουργεί αυτός ο τρόπος, πάλι θα παραμείνω επίμονος στο να βρω κάποιον που λειτουργεί. Δεν θα αφήσω κάτι ανέτοιμο και αφρόντιστο. Πιστεύω πάρα πολύ στο να φροντίζουμε τα πράγματα. Οταν βολτάρω στην πόλη, με πιάνει η ψυχή μου, εκνευρίζομαι από τη δημόσια αφροντισιά. Υπάρχει ένα πράγμα στην Ελλάδα, που δεν ξέρω πόσο εγγενές κοινωνικό χαρακτηριστικό είναι: έχουμε αυτό το «ωχ αδερφέ», που δεν νομίζω ότι υπάρχει σε καμία άλλη γλώσσα του κόσμου. Ειδικά ό,τι είναι δημόσιο και δεν είναι του πολύ στενού ενδιαφέροντος και συμφέροντός μας, δεν το φροντίζουμε. Και έτσι καταλήγουμε στο να σπάνε οι αγωγοί φυσικού αερίου και να γίνονται εκρήξεις στην Πλάκα, να φεύγουν τα τρένα από τις ράγες και να έχουμε εθνικές τραγωδίες, να κινδυνεύουν τα σπίτια από τον μετροπόντικα.

G.: Θα ήθελες να κάνεις κάτι γι’ αυτό; Είχες δείξει κάποια στιγμή ενδιαφέρον για την πολιτική...
Κ.Μ.: Κατά καιρούς ναι, αλλά στην πραγματικότητα όχι. Δεν νομίζω ότι έχω το στομάχι, ούτε την ψυχική αντοχή που χρειάζεται. Προσπαθώ λοιπόν να φροντίζω τα του οίκου μου, που περιλαμβάνουν τις παραστάσεις μου, το σπίτι μου, την οικογένειά μου και τις σχέσεις μου, γιατί και οι σχέσεις χρειάζονται την ίδια φροντίδα. Είχα διαβάσει σε ένα βιβλίο δύο φράσεις που έχω ως μότο. Η μία είναι του Καρλ Πόπερ που λέει ότι «η ζωή είναι επίλυση προβλημάτων» - και αυτό είναι καλό να το θυμάσαι όταν πήζεις. Και η άλλη είναι ότι «η ζωή στην πραγματικότητα είναι αδιάκοπη κοπιώδης φροντίδα». Αν το να δίνεις φροντίδα σε κάτι, το να ξαναγυαλίσεις ας πούμε ένα ασημένιο αντικείμενο που με τον χρόνο έχει οξειδωθεί, αντί να το δεις ως αγγαρεία, μπορείς να το δεις ως δημιουργία, ως νόημα. Παίρνω κάτι που έχει την τάση να φθείρεται και του ξαναδίνω ζωή, δίνω δηλαδή στα πράγματα μια τάξη, τα οργανώνω, τα φωτίζω, τα περιποιούμαι. Αν λοιπόν καταλάβεις ότι η ζωή είναι μια αδιάκοπη κοπιώδης φροντίδα για τους ανθρώπους και τα πράγματα και το δεχτείς και σου δώσει νόημα, τότε αυτή η ζωή θα είναι πολύ ωραία.