Γιώργος Ευγενίδης

Σε αντίθεση με την εύκολη ανάλυση ότι όλα τα κρατίδια της Ανατολικής Γερμανίας αντιμετωπίζουν προβλήματα με τις μεγάλες μεταναστευτικές ροές και με την ενσωμάτων των μεταναστών, η περίπτωση του Δυτικού Μεκλεμβούργου-Πομερανία, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία επικράτησε στις πρόσφατες εκλογές, είναι εντελώς διαφορετική. Αν ταξιδέψει κανείς στη μικρή πόλη Σβερίν των περίπου 100.000 κατοίκων, την πρωτεύουσα του κρατιδίου, δεν θα δει ανεξέλεγκτα σκηνικά με το μεταναστευτικό. Παράλληλα, το μικρό βορειοανατολικό κρατίδιο καταγράφει την τελευταία πενταετία σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης, παρά το γεγονός ότι τέθηκε εκτός λειτουργίας ο αγωγός Nord Stream που έφερνε φθηνό ρωσικό αέριο στη Γερμανία και στην ευρύτερη περιοχή του Μεκλεμβούργου.

Τι συμβαίνει λοιπόν και οι παραγωγικοί πολίτες, άνω των 35 μέχρι περίπου τα 60, ψήφισαν κατά μεγάλη πλειοψηφία την Εναλλακτική για τη Γερμανία στέλνοντας εκτός Κοινοβουλίου τους Χριστιανοδημοκράτες, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ από την ίδρυση του κόμματος του Άντεναουερ και του Έρχαρντ σε επίπεδο κρατιδιακών εκλογών; Η ανεργία στο κρατίδιο είναι μεγαλύτερη από τον εθνικό μέσο όρο, ενώ η ανάπτυξη δεν αντιστοιχεί σε διαθέσιμο εισόδημα για τα νοικοκυριά που πιέζονται από τις πληθωριστικές πιέσεις και την ενεργειακή κρίση που απειλεί εκ νέου την Ευρώπη. Προφανώς, σε άλλα γερμανικά κρατίδια η πολιτική ανοιχτών συνόρων της κυβέρνησης Μέρκελ, συνδυαστικά με την οικονομική δυσπραγία των τελευταίων ετών στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, επηρεάζουν άμεσα τους πολιτικούς συσχετισμούς και τροφοδοτεί την Εναλλακτική για τη Γερμανία και όχι μόνο.

Η εξήγηση των νέων συσχετισμών όμως δεν μπορεί να είναι αντικείμενο υπεραπλούστευσης. Όσο τα μεγάλα, συστημικά κόμματα αποτυγχάνουν να απαντήσουν στα αιτήματα των πολλών, τόσο αυτοί στρέφονται σε εξτρεμιστικές και απλοϊκές λύσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι ακραίες ανοησίες του γερμανικού αριστερού κόμματος Die Linke στο Βερολίνο για τη στεγαστική πολιτική που κέρδισε τις εκλογές εκμεταλλευόμενο την όλο και μεγαλύτερη αδυναμία των πολιτών να βρουν ένα σπίτι που αντιστοιχεί στο εισόδημά τους. Και μιλάμε για μια πόλη, όπου το concept της συγκατοίκησης, ιδίως σε νεότερες ηλικίες, είναι εξαιρετικά διαδομένο.

Κοινώς, όσο οι πολίτες δεν "βγαίνουν" και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στα έξοδα του μήνα, τόσο λιγότερο ακούνε τη ρητορική για μεταρρυθμίσεις και για τη "μεγάλη εικόνα" των πραγμάτων. Η έννοια της μεταρρύθμισης είναι άλλωστε κενό γράμμα, αν δεν συνοδεύεται από απτή βελτίωση των συνθηκών ζωής. Και βεβαίως αυτό δεν συμβαίνει μόνο στο Σβερίν ή στο Βερολίνο. Ο κίνδυνος ελλοχεύει για τα συστημικά, κεντρογενή κόμματα σε όλες τις επικείμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Το τζίνι του αντισυστημισμού έχει βγει από το μπουκάλι, όσο και αν υπάρχουν δημοκρατικά αντανακλαστικά σε πολλές περιπτώσεις. Αν οι συστημικοί πολιτικοί δεν αποδομήσουν πειστικά τα επιχειρήματα των λαϊκιστών και δεν αντιμετωπίσουν στην ουσία τους τα προβλήματα των πολιτών, θα προκύψουν σύντομα εκπλήξεις πρώτου μεγέθους στην ευρωπαϊκή πολιτική αρχιτεκτονική.

Όσο για την Ελλάδα, τό γεγονός ότι δεν μας έχει προκύψει ένα κόμμα σαν την Εναλλακτική για τη Γερμανία δεν μπορεί να είναι παράγων εφησυχασμού. Ας δει κανείς τι γίνεται τους τελευταίους μήνες στα social media με τις αναρτήσεις του Κασιδιάρη και να μην εκπλαγούμε το βράδυ των εκλογών, εφόσον βέβαια καταφέρει να περάσει τη "βάσανο" του Αρείου Πάγου.