Ευγενία Μανωλίδου

Ανάμεσα στις εφαρμογές του προβλέπονται η υποστήριξη της υγείας, η Πολιτική Προστασία και η ανάπτυξη ελληνικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Το όνομά του προσθέτει σε αυτή την προοπτική μια ενδιαφέρουσα σύνδεση με την αρχαία ελληνική σκέψη.

Ο μυθικός Δαίδαλος, Αθηναίος στην καταγωγή, υπήρξε για τους αρχαίους υπόδειγμα επιδέξιου τεχνίτη, αρχιτέκτονα και εφευρέτη, που συνδύαζε τη γνώση της κατασκευής με την τόλμη της επινόησης. Το όνομά του ανήκει στην ίδια οικογένεια με το ρήμα «δαιδάλλω», που σημαίνει κατασκευάζω και διακοσμώ με τέχνη, δουλεύω περίτεχνα. Η δεξιοτεχνία του περιλάμβανε την κατανόηση των υλικών, την ακρίβεια της εργασίας και την ικανότητα να βρίσκει πρακτικές λύσεις σε δύσκολες απαιτήσεις.

Στην Κρήτη, όπου εργάστηκε στην αυλή του Μίνωα, κατασκεύασε τον Λαβύρινθο, οργανώνοντας έναν χώρο με διαδρομές τόσο περίπλοκες, ώστε η έξοδος γινόταν εξαιρετικά δύσκολη για όποιον αγνοούσε τη διάταξή του. Αργότερα, όταν χρειάστηκε να διαφύγει από το νησί, επινόησε τα φτερά με τα οποία πέταξε μαζί με τον Ίκαρο. Στη μυθική αυτή αφήγηση διακρίνεται η δύναμη της παρατήρησης και της κατασκευαστικής σκέψης, που επιτρέπει στον άνθρωπο να διευρύνει τις φυσικές του δυνατότητες χρησιμοποιώντας όσα έχει μάθει για τον κόσμο.

Ακόμη πιο γοητευτική, ιδιαίτερα σήμερα, είναι η παράδοση για τα αγάλματά του, που μπορούσαν να κινηθούν μόνα τους. Στον πλατωνικό «Μένωνα», ο Σωκράτης αναφέρεται σκωπτικά στην ανάγκη να τα δένουν, επειδή διαφορετικά έφευγαν από τη θέση τους. Η εικόνα υπηρετεί τη συζήτηση για τη διαφορά ανάμεσα στην ορθή γνώμη και στη γνώση, διασώζει όμως και την αρχαία φαντασία γύρω από ένα κατασκεύασμα που αποκτά ιδιότητες ζωντανού όντος. Η σημερινή τεχνολογία δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε αυτή την ιδέα, καθώς δημιουργούμε μηχανές ικανές να εκτελούν όλο και πιο σύνθετες εργασίες.

Σε αυτή την ανθρώπινη επιθυμία για γνώση και δημιουργία μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη σύνδεση του αρχαίου τεχνίτη με τον σύγχρονο υπερυπολογιστή. Ο σημερινός «Δαίδαλος» θα επιτρέπει την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και τη διερεύνηση προβλημάτων που απαιτούν τεράστια υπολογιστική ισχύ. Για την ελληνική γλώσσα, ειδικότερα, ανοίγονται δυνατότητες που αξίζει να αξιοποιηθούν με τη συνεργασία πληροφορικών, γλωσσολόγων, φιλολόγων και εκπαιδευτικών. Η συγκρότηση έγκυρου γλωσσικού υλικού και η προσεκτική αξιολόγηση των εφαρμογών μπορούν να υπηρετήσουν την έρευνα και τη διδασκαλία, δίνοντας στη νέα υποδομή ουσιαστικό παιδευτικό περιεχόμενο.

Η λειτουργία του «Δαιδάλου» αποτελεί σπουδαίο επίτευγμα για τη χώρα και δίνει βάσιμους λόγους χαράς και προσδοκίας, καθώς προσφέρει στους επιστήμονες ένα ισχυρό εργαλείο για την έρευνα και την επίλυση προβλημάτων που επηρεάζουν τη ζωή όλων μας. Τέτοια μέσα είναι απαραίτητα για την πρόοδο της γνώσης και η αξία τους μεγαλώνει όταν αξιοποιούνται με τόλμη, κρίση και ευθύνη. Ο μυθικός Δαίδαλος, που μαζί με τα φτερά έδωσε στον γιο του και τις οδηγίες της πτήσης, προσθέτει στο όνομα μια εύστοχη υπενθύμιση: ακόμη και οι πιο θαυμαστές κατασκευές παραμένουν εργαλεία στα χέρια του ανθρώπου, ο οποίος καλείται να γνωρίζει τις δυνατότητες και τα όριά τους, συνδυάζοντας την πολυδαίδαλο επινόηση με τη δελφική σοφία του μέτρου.