Ορμούζ: Το αίνιγμα των 9 εκατ. βαρελιών - Πόσο πετρέλαιο περνά πραγματικά, ο ρόλος των «αόρατων» tankers

Πόσο πετρέλαιο εξακολουθεί να περνά καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ; Η απάντηση έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο γρίφο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς οι υπολογισμοί της Ουάσιγκτον απέχουν σημαντικά από τα στοιχεία των εταιρειών που παρακολουθούν τις κινήσεις πλοίων και φορτίων.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ υποστηρίζει ότι περίπου 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξέρχονται μέσω των Στενών. Σύμφωνα με τον ίδιο, επιπλέον 5–7 εκατ. βαρέλια διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές μέσω αγωγών και άλλων εναλλακτικών υποδομών.

Η εκτίμηση αυτή δείχνει ότι, παρά την κρίση και τη δραματική μείωση της εμπορικής κίνησης, σημαντικές ποσότητες αργού εξακολουθούν να φεύγουν από τον Περσικό Κόλπο. Τα διαθέσιμα δεδομένα, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνουν με σαφήνεια αυτήν την εικόνα.

Οι μετρήσεις της Kpler, διεθνούς εταιρείας ανάλυσης των ενεργειακών αγορών και παρακολούθησης φορτίων, καθώς και της LSEG, του παγκόσμιου ομίλου χρηματοοικονομικών δεδομένων London Stock Exchange Group, δείχνουν αισθητά χαμηλότερες ροές μέσω του Ορμούζ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, οι ποσότητες κυμαίνονται από περίπου 1,7 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Το αποτέλεσμα διαφοροποιείται ανάλογα με την εξεταζόμενη περίοδο, τις διαθέσιμες πληροφορίες και τη μεθοδολογία καταγραφής που ακολουθεί κάθε εταιρεία.

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εικόνες είναι μεγάλη. Στο χαμηλότερο άκρο των εκτιμήσεων, η διαφορά από τον αμερικανικό υπολογισμό υπερβαίνει τα 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Ακόμη και η υψηλότερη μέτρηση των εταιρειών παρακολούθησης παραμένει περίπου 2 εκατ. βαρέλια χαμηλότερη από τον αριθμό που παρουσιάζει η Ουάσιγκτον.

Τα «αόρατα» tankers

Στο επίκεντρο της αβεβαιότητας βρίσκεται η εκτεταμένη απενεργοποίηση του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης των πλοίων, του γνωστού AIS. Ολοένα περισσότερα tankers περνούν από την περιοχή χωρίς να εκπέμπουν δημόσια το στίγμα τους, κυρίως για να περιορίσουν την έκθεσή τους σε ενδεχόμενες επιθέσεις.

Χωρίς ενεργό AIS, οι εταιρείες παρακολούθησης δεν μπορούν να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα σε πραγματικό χρόνο. Για να εντοπίσουν τα πλοία και να εκτιμήσουν τα φορτία τους, χρησιμοποιούν δορυφορικές εικόνες, στοιχεία από λιμάνια, πληροφορίες για το βύθισμα και άλλα εμπορικά δεδομένα. Η διαδικασία αυτή απαιτεί χρόνο και δεν μπορεί να καλύψει όλα τα κενά.

Μέρος της απόκλισης ενδέχεται επίσης να οφείλεται στον διαφορετικό χρόνο καταγραφής. Ένα tanker μπορεί να έχει αναχωρήσει από λιμάνι του Περσικού Κόλπου, αλλά να μην έχει ακόμη διασχίσει τα Στενά.

Οι καθυστερήσεις, η αναμονή σε ασφαλή σημεία και οι αλλαγές πορείας μπορούν επομένως να μεταβάλουν αισθητά τις ημερήσιες εκτιμήσεις. Το ερώτημα γίνεται εντονότερο αν συνδυαστεί με τη μεγάλη υποχώρηση της ναυτιλιακής κίνησης. Η Kpler κατέγραψε την Τρίτη μόλις οκτώ διελεύσεις από το Ορμούζ, ενώ η LSEG υπολόγισε 11. Πριν από τη σύγκρουση, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσαν καθημερινά περίπου 130–140 πλοία.

Ο αριθμός των διελεύσεων δεν μπορεί να μετατραπεί αυτομάτως σε βαρέλια. Ένα πλήρως φορτωμένο VLCC μπορεί να μεταφέρει περίπου 2 εκατ. βαρέλια αργού. Συνεπώς, ακόμη και ένας μικρός αριθμός μεγάλων δεξαμενόπλοιων μπορεί να διακινήσει σημαντικές ποσότητες.

Η τεράστια πτώση της συνολικής κίνησης, όμως, δυσκολεύει τη σύνδεση των 9 εκατ. βαρελιών με την εικόνα που καταγράφεται στη θάλασσα. Την ίδια ημέρα, από τα οκτώ πλοία που εντόπισε η Kpler, τα επτά εισήλθαν στον Κόλπο και μόλις ένα εξήλθε. Το μοναδικό εξερχόμενο πλοίο ήταν bulk carrier που μετέφερε άνθρακα και όχι δεξαμενόπλοιο.

Η απόκλιση δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαφωνία μεταξύ διαφορετικών πηγών. Επηρεάζει άμεσα τις εκτιμήσεις για την παγκόσμια προσφορά, τα εμπορικά αποθέματα και τις τιμές του πετρελαίου.

Εάν οι πραγματικές ροές βρίσκονται κοντά στα 9 εκατ. βαρέλια, τότε οι εξαγωγές του Κόλπου συνεχίζονται σε μεγαλύτερη κλίμακα από αυτήν που δείχνει η ορατή κίνηση. Εάν, αντίθετα, κινούνται προς τα χαμηλότερα επίπεδα που καταγράφουν οι Kpler και LSEG, σημαντικές ποσότητες αργού δεν φτάνουν στην αγορά, αυξάνοντας τον κίνδυνο περιορισμένης προσφοράς.

Η ίδια αβεβαιότητα επηρεάζει και τη ναυλαγορά. Traders και πλοιοκτήτες δυσκολεύονται να υπολογίσουν πόσα φορτία βρίσκονται καθ’ οδόν, πόσα tankers παραμένουν μέσα στον Κόλπο και πόση χωρητικότητα θα απαιτηθεί τις επόμενες εβδομάδες.

Μέχρι να αποκατασταθεί η δημόσια ορατότητα των πλοίων ή να συγκεντρωθούν πληρέστερα στοιχεία από τις φορτώσεις, τα 9 εκατ. βαρέλια θα παραμένουν περισσότερο μια επίσημη εκτίμηση παρά μια πλήρως επαληθευμένη εικόνα. Για μια αγορά που αντιδρά ακόμη και σε μικρές μεταβολές της προσφοράς, αυτό το κενό πληροφόρησης αποτελεί από μόνο του σημαντικό παράγοντα κινδύνου.