Το μέλλον της τεχνολογίας

Sponsored Content

Είναι ένα καλοκαιρινό πρωινό του 2050, και μόλις ξύπνησες. Πριν καλά καλά ανοίξεις τα μάτια, κάποια πράγματα έχουν ήδη γίνει για σένα. Το σπίτι ρύθμισε τη θερμοκρασία που βολεύει καλύτερα τον οργανισμό και τον σκελετό σου. Κάποιος απάντησε ήδη σε τρία μηνύματα με τη φωνή σου, χωρίς να σε ξυπνήσει για κάτι τόσο ασήμαντο. Ένα ραντεβού μετακινήθηκε, ένας λογαριασμός πληρώθηκε, μια ασθένεια που δεν είχες καν καταλάβει ότι σε «τριγύριζε», εντοπίστηκε σε μια σταγόνα απ’ τον ιδρώτα σου. Κι εσύ κοιμόσουν. Δεν είναι επιστημονική φαντασία αυτό. Είναι απλώς η επόμενη φάση ενός πράγματος που ήδη ζούμε, τραβηγμένη τριάντα χρόνια μπροστά.   

Ο αόρατος συγκάτοικος 

Ας ξεκινήσουμε απ' το πιο κοντινό, αυτό που ήδη κουβαλάμε παντού, και απλά «κρύβουμε» για λίγο στην τσέπη μας. Η τεχνητή νοημοσύνη του μέλλοντος δεν θα είναι μια εφαρμογή που θα «ανοίγεις». Θα είναι σαν τον αέρα που αναπνέεις. Στην πραγματικότητα, ζούμε μια εποχή όπως τα πρώτα χρόνια του ηλεκτρισμού. Προφανώς οι γενιές μας δεν ξέρουν πόσο καιρό πήρε μέχρι να πάψουμε να λέμε ότι «χρησιμοποιούμε» ηλεκτρικό ρεύμα. Απλώς υπάρχει, παντού, γι’ αυτό και το προσέχουμε μόνο όταν κόβεται. Έτσι θα είναι και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Ένας συγκάτοικος που δεν τον βλέπεις, αλλά κάνει τις μισές δουλειές στη ζωή σου.

Ο άνθρωπος που ίσως ξέρει καλύτερα από τον καθένα πού πάει αυτό, ο Ντέμης Χασάμπης, ο Ελληνοκύπριος (από τον πατέρα του, και κινεζοσιγκαπουριανός από την μητέρα του, Βρετανός) νομπελίστας που τρέχει το DeepMind της Google, μιλά για μια εποχή «ριζικής αφθονίας». Έναν κόσμο όπου μια μηχανή λύνει προβλήματα που μας βασάνιζαν αιώνες: αρρώστιες, ενέργεια, φάρμακα που σήμερα θέλουν δέκα χρόνια και εκατομμύρια για να φτιαχτούν, κι αύριο θα βγαίνουν σε βδομάδες. Δεν είναι αφελής, ο άνθρωπος. Ξέρει τους κινδύνους και τους λέει καθαρά. Αλλά η κατεύθυνση, λέει, δείχνει προς τα εκεί.
Σκέψου έναν γιατρό που, πριν καν μπεις στο ιατρείο του, ξέρει ήδη τι έχεις, γιατί μια μηχανή διάβασε το σώμα σου νωρίτερα από σένα. Έναν δάσκαλο που δεν χάνει δύο ώρες διορθώνοντας γραπτά, γιατί τα διόρθωσε η ΤΝ, κι έτσι κάθεται και μιλάει, στ' αλήθεια, με το παιδί. Δεν είναι λίγο αυτό. Είναι η επιστροφή του χρόνου εκεί όπου μετράει, στη σχέση ανθρώπου με άνθρωπο. Όπως ο κινηματογράφος δεν σκότωσε το θέατρο αλλά το ελευθέρωσε να γίνει πιο θέατρο, έτσι κι εδώ: όσο η μηχανή θα παίρνει τα «μηχανικά» βάρη απ’ τα χέρια μας, τόσο πιο αληθινό θα -πρέπει να- μένει το ανθρώπινο.
Κι εδώ κρύβεται το πρώτο μεγάλο δίλημμα. Όσο η ΤΝ αναλαμβάνει τα βαρετά, εμείς γλιτώνουμε χρόνο. Ως εδώ καλά. Το ρίσκο είναι πιο ύπουλο: πού τελειώνει η βοήθεια και πού αρχίζει να ζει τη ζωή σου αντί για σένα; Όταν ένας ψηφιακός βοηθός γράφει τα μέιλ σου, θυμάται αντί για σένα, διαλέγει το εστιατόριο, ακόμα και το δώρο για τη μάνα σου, κάτι κερδίζεις και κάτι χάνεις. Ο Χασάμπης το λέει καθησυχαστικά: κάποιες δουλειές χάνονται, μα γεννιούνται άλλες, πιο ενδιαφέρουσες. Το ίδιο μοτίβο κάθε φορά που άλλαξε ο κόσμος. Ίσως.

Το τέλος της απόστασης

Πάμε τώρα στο δεύτερο, το πιο συγκινητικό. Γιατί η μηχανή δεν θα σκέφτεται μόνο για σένα. Θα σε φέρνει και πιο κοντά στους άλλους, με τρόπους που σήμερα μοιάζουν με «ξόρκι του Χάρι Πότερ». Ως τώρα στέλναμε λέξεις, ήχο, εικόνα. Οι άνθρωποι που χτίζουν το μέλλον στοιχηματίζουν σε κάτι πολύ μεγαλύτερο. Ο φυσικός Μίτσιο Κάκου το ονομάζει brain-net: αντί για μηδενικά κι άσσους, λέει, θα στέλνουμε συναισθήματα, αναμνήσεις, αισθήσεις. Ο έφηβος του 2056 δεν θα βάζει μια χαμογελαστή φατσούλα στο τέλος της πρότασης. Θα στέλνει ολόκληρο το πρώτο του φιλί, να το νιώθεις και το πρόσωπο που βρίσκεται στην άλλη συσκευή/υποδοχέα. Θυμήσου τι έγινε όταν ο κινηματογράφος βρήκε τον ήχο. Ο βουβός Σαρλό βγήκε στη «σύνταξη». Ο Τσάρλι Τσάπλιν πάντως συνέχισε να μεγαλουργεί. Κάπως έτσι θα μοιάζει το σημερινό βίντεο μπροστά σ' ένα μήνυμα που κουβαλάει ολόκληρο συναίσθημα. Ουτοπία; Ίσως. Αλλά η κατεύθυνση υπάρχει ήδη. Η Neuralink του Έλον Μασκ έβαλε τσιπ στο κεφάλι ενός τετραπληγικού, του Νόλαντ Άρμπο, που σήμερα παίζει σκάκι με τη σκέψη του. Ο Μασκ ονόμασε το προϊόν, χωρίς ίχνος μετριοφροσύνης, «Telepathy».

Θα έρθει σε τριάντα χρόνια η «κανονική»  τηλεπάθεια; Επιτρέψτε μου μια δόση ελληνικής δυσπιστίας. Ακόμα κι έγκυρα επιστημονικά περιοδικά έγραψαν στον Μασκ ένα σκληρό «δεν σε πιστεύουμε». Αυτό όμως που σχεδόν σίγουρα θα έρθει είναι η παρουσία χωρίς σώμα. Κάποιος συνάδελφος από την άκρη του κόσμου που κάθεται ως ολόγραμμα δίπλα σου. Η γιαγιά που δεν βλέπει καλά στην οθόνη, αλλά «κάθεται» στον καναπέ σου το βράδυ των Χριστουγέννων, τρισδιάστατη, να σου κρατάει το χέρι σχεδόν πραγματικά. Παρουσία. Χωρίς σώμα.

Κι έρχεται και το πιο ωραίο κομμάτι, τόσο κοντά που σχεδόν το αγγίζουμε: το τέλος του γλωσσικού φράγματος. Το ακουστικό στο αφτί σου θα μεταφράζει ζωντανά, με τη δική σου χροιά, ό,τι σου λέει ένας Κινέζος, ένας Νιγηριανός, ένας Φινλανδός. Θα μιλάς ελληνικά κι εκείνος θα σε ακούει στη γλώσσα του, χωρίς καθυστέρηση, χωρίς τα συνηθισμένα λάθη του σήμερα. Σκέψου το: για πρώτη φορά στην ιστορία του, ο άνθρωπος δεν θα χωρίζεται πια από τον άνθρωπο επειδή γεννήθηκαν σε διαφορετική γλώσσα. Ο πύργος της Βαβέλ, ανάποδα.

Κάπου εδώ χωράει κι ένα κομμάτι δικό μας. Γιατί κανείς δεν ξέρει από απόσταση καλύτερα από έναν λαό που ο μισός έφυγε «στα ξένα». Ο ξενιτεμένος της Γερμανίας, της Βρετανίας, της Αμερικής ή της Αυστραλίας δεν θα βλέπει τη μάνα του σε μια θαμπή μικρή οθόνη. Θα μπορεί να τρώει μαζί της, ο καθένας στην κουζίνα του, σαν να κάθονται στο ίδιο τραπέζι. Το παιδί που σπουδάζει στο εξωτερικό θα «γυρίζει» σπίτι κάθε Κυριακή χωρίς αεροπλάνο. Η απόσταση, αυτή η παλιά τυραννία που γέννησε αμέτρητα λαϊκά τραγούδια εδώ και δεκαετίες, χάνει το κεντρί της. Κι ίσως αυτό να είναι το πιο γλυκό δώρο όλης της ιστορίας.

Η αρχή της αμφισβήτησης

Κι εδώ, ακριβώς όταν όλα δείχνουν μαγικά, έρχεται το τρίτο σημείο, το πιο δύσκολο. Αν η μηχανή μιλάει σαν άνθρωπος, γράφει σαν άνθρωπος, εμφανίζεται ως ολόγραμμα σαν άνθρωπος, πώς ξέρεις πια ότι μιλάς με άνθρωπο; Δεν είναι θεωρία. Οι ψεύτικες βιντεοκλήσεις, τα deepfakes, από μισό εκατομμύριο το 2023 υπολογίζεται πως έφτασαν τα οκτώ εκατομμύρια το 2025. Μια εταιρεία στο Χονγκ Κονγκ πλήρωσε είκοσι πέντε εκατομμύρια δολάρια σε απατεώνες, επειδή ο υπάλληλος μπήκε σε μια τηλεδιάσκεψη όπου όλοι, εκτός από τον ίδιο, ήταν πλαστά αντίγραφα φτιαγμένα από μηχανή. Ο διευθυντής του, οι συνάδελφοι, όλοι. Κανείς αληθινός.
Το χειρότερο δεν είναι καν η απάτη. Είναι κάτι πιο ύπουλο: αρχίζουμε να μην εμπιστευόμαστε ούτε το αληθινό. Όσο πληθαίνουν τα fakes, τόσο υποψιαζόμαστε και τις γνήσιες φωνές. Αντί για «δεν έχω καλό σήμα» που λέγαμε σε μια τηλεδιάσκεψη, θα περάσουμε κάποια στιγμή στο «είσαι αληθινός;». Κι όταν αμφιβάλλεις για τα πάντα, στο τέλος δεν πιστεύεις τίποτα.

Αυτό το παράδοξο όμως είναι που σώζει το μέλλον. Ακριβώς επειδή όλα θα μπορούν να πλαστογραφηθούν, το ένα πράγμα που δεν πλαστογραφείται θα γίνει ακριβό όσο ποτέ: η βεβαιότητα ότι απέναντί σου κάθεται πραγματικά ένας άνθρωπος. Ένας φίλος που ξέρεις ότι είναι φίλος. Ένα βλέμμα που δεν το σχεδίασε αλγόριθμος. Ένα χέρι που το πιάνεις και ξέρεις σε ποιον ανήκει. Πληρώνουμε ήδη ακριβά για ό,τι είναι χειροποίητο, μοναδικό, αληθινό. Φαντάσου πόσο θα κοστίζει, το 2056, η σιγουριά ότι κάτι δεν το έφτιαξε μηχανή.

Γιατί τελικά αυτό ήταν πάντα το ζητούμενο.

Powered by Papastratos

 
Εδώ και 95 χρόνια, η πορεία της Παπαστράτος δείχνει πώς μια εταιρεία έχει επιλέξει συνειδητά να διαμορφώνει με συνέπεια το μέλλον. Επενδύει διαχρονικά στην εξέλιξη, στην καινοτομία και στους ανθρώπους της συμβάλλοντας σταθερά στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Γιατί για την Παπαστράτος, το επόμενο προηγείται. Και το μέλλον ανήκει σε όσους προετοιμάζονται γι’ αυτό.