Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ: Πώς διαταράσσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες, αποστάσεις από την ΕΕ, απροθυμία από την Ελλάδα

Η ευρωπαϊκή διπλωματία βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα που δεν είναι απλώς «ακόμη ένα επεισόδιο» στις ήδη τεταμένες ευρωαμερικανικές σχέσεις, αλλά μια δοκιμή αντοχής του ίδιου του μεταπολεμικού θεσμικού οικοδομήματος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί τη δημιουργία ενός νέου διεθνούς σχήματος με τίτλο «Board/Peace Council» (στο δημόσιο λόγο έχει επικρατήσει ως «Συμβούλιο Ειρήνης» ή «Board of Peace»), το οποίο παρουσιάζεται ως εργαλείο ειρήνευσης – αρχικά με επίκεντρο τη Γάζα – αλλά σταδιακά επεκτείνεται ως φόρουμ «διαχείρισης κρίσεων» και σε άλλες συγκρούσεις.

Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ότι δεν πρόκειται μόνο για ένα ακόμα «Trump project», αλλά για μια πρόταση που, εφόσον αποκτήσει υπόσταση, μπορεί να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ, να διεμβολίσει την ΕΕ και να αποσταθεροποιήσει τη ΝΑΤΟϊκή συνοχή.

Τι είναι το «Συμβούλιο Ειρήνης» – και γιατί προκαλεί καχυποψία

Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ έχει στείλει προσκλήσεις σε περίπου 60 χώρες, με στόχο ένα σχήμα που «ξεκινά από τη Γάζα» και «διευρύνεται» σε άλλα μέτωπα, ενώ το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι προβλέπεται μόνιμη συμμετοχή για όσους καταβάλουν $1 δισ. και ότι ο Τραμπ θα είναι chairman for life.

Η ύπαρξη «εισιτηρίου» για μόνιμη θέση (και μάλιστα σε μέγεθος που λειτουργεί ως φίλτρο ισχύος και όχι ως ισότιμη συνεισφορά) είναι η πρώτη μεγάλη πηγή ευρωπαϊκής δυσπιστίας: μετατρέπει το σχήμα σε κλειστό κλαμπ, ευνοώντας τους «πρόθυμους» και τους οικονομικά ισχυρούς, αντί για μια διαδικασία νομιμοποίησης μέσω διεθνών συνθηκών.

Η δεύτερη πηγή δυσπιστίας είναι η πολιτική αρχιτεκτονική: σε ρεπορτάζ του Reuters για την Ιταλία, αναφέρεται ότι η Ρώμη κρίνει πως η συμμετοχή σε έναν οργανισμό «led solely by the U.S. president» θα ερχόταν σε σύγκρουση με την ιταλική συνταγματική αρχή που απαιτεί ισότιμη συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς. Το επιχείρημα της Ιταλίας συμπυκνώνει το ευρωπαϊκό άγχος: το «Συμβούλιο» δεν μοιάζει με πολυμερή θεσμό αλλά με μηχανισμό αμερικανικής ηγεμονίας, όπου η πρόσβαση, η διάρκεια και η ανανέωση θητείας (σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει για draft charter) συνδέονται άμεσα με την κεντρική βούληση του προέδρου των ΗΠΑ.

Το τρίτο πρόβλημα είναι η θεσμική επικάλυψη. Σε τηλεοπτικό απόσπασμα/απομαγνητοφώνηση του CNN (Situation Room), το «peace council» εμφανίζεται ήδη ως πεδίο έντασης Τραμπ–Μακρόν, με τον Τραμπ να κλιμακώνει τη ρητορική του και να επιστρατεύει εμπορικές απειλές σε ένα πλαίσιο που «κανονικά» θα ανήκε στον χώρο της διπλωματίας και της συλλογικής ασφάλειας. Αυτός ο συνδυασμός «σκληρής ισχύος» (tariffs) με «ειρηνευτική αρχιτεκτονική» (board) είναι το βασικό σήμα κινδύνου για τις Βρυξέλλες: μετατρέπει την ειρήνευση σε εργαλείο εξαναγκασμού.

Ποιοι συμμετέχουν – και ποιοι κρατούν αποστάσεις

Τα δεδομένα μεταβάλλονται καθημερινά, αλλά το περίγραμμα είναι σαφές: το νέο σχήμα φαίνεται να προσελκύει μεγαλύτερη ανταπόκριση εκτός Ευρώπης και ισχυρότερη επιφύλαξη εντός της. Το AP κατέγραψε ότι μέχρι 21 Ιανουαρίου 2026 δεκαεννέα χώρες έχουν συμφωνήσει να συμμετάσχουν – με ισχυρή παρουσία από Μέση Ανατολή, Κεντρική Ασία και άλλα κράτη (αναφέρονται, μεταξύ άλλων, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, ΗΑΕ, Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν, Αργεντινή, Ουγγαρία, Βιετνάμ), ενώ ευρωπαϊκές χώρες όπως Γαλλία, Νορβηγία, Σλοβενία, Σουηδία φέρονται να έχουν αρνηθεί.

Παράλληλα, το Reuters μετέδωσε ότι το Πακιστάν ανακοίνωσε ότι προσχωρεί στο «Board of Peace», παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο για «μόνιμη εκεχειρία» και «ανασυγκρότηση» στη Γάζα. Η γεωπολιτική ανάγνωση είναι ότι εκτός Ευρώπης το σχήμα «πουλάει» ως απευθείας δίαυλος προς την Ουάσινγκτον – μια ευκαιρία πρόσβασης στο κέντρο αποφάσεων. Εντός Ευρώπης, όμως, η ίδια πρόσβαση ερμηνεύεται ως κίνδυνος υποκατάστασης των ευρωπαϊκών θεσμών και του ΟΗΕ.

Επιπλέον, η πρόσκληση προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν (η οποία, σύμφωνα με Reuters, εντείνει την ευρωπαϊκή ανησυχία) προσθέτει μια θεμελιώδη αντίφαση: πώς μπορεί ένα «ειρηνευτικό» σχήμα να οικοδομείται με συμμετοχές που διχάζουν τη Δύση στον πυρήνα της, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει ενεργός;

Η Ελλάδα: προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο

Στο ελληνικό ρεπορτάζ, η Αθήνα εμφανίζεται να ευθυγραμμίζεται με τη γενική ευρωπαϊκή απροθυμία. Αυτό δεν είναι απλώς «ευρωπαϊσμός». Είναι στρατηγική επιλογή: η Ελλάδα, λόγω γεωγραφίας και ζητημάτων κυριαρχίας, έχει επενδύσει διαχρονικά στη ρητή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και στο θεσμικό πλαίσιο του ΟΗΕ.

Στη λογική αυτή εντάσσεται και η τοποθέτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη για τη Γροιλανδία – ότι «δεν μπορούμε να παίζουμε με ζητήματα Διεθνούς Δικαίου».

Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα απουσιάσει εν τέλει από το Νταβός αφού η πτήση του πρωθυπουργού για Ζυρίχη αναβλήθηκε λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, με συνέπεια να περικοπεί το πρόγραμμα, καθώς έπρεπε να μεταβεί αμέσως μετά στις Βρυξέλλες για την έκτακτη σύνοδο της ΕΕ.

Γιατί η Αθήνα λέει «όχι»: τρεις λόγοι που δεν είναι απλώς πολιτικοί

Θεσμικός κίνδυνος: ένα παράλληλο σχήμα «ειρήνης» που υπονομεύει τον ΟΗΕ αποδυναμώνει, τελικά, το ισχυρότερο επιχείρημα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: το πλαίσιο κανόνων.

ΝΑΤΟϊκή συνοχή: αν το «Συμβούλιο» λειτουργήσει ως «εναλλακτικός ΟΗΕ», δημιουργεί διπλή γραμμή λήψης αποφάσεων και θολώνει τη συλλογική άμυνα. Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο σε περίοδο εντάσεων στο ευρωαμερικανικό τόξο.

Πολιτικό κόστος: σε μια Ευρώπη που «παγώνει» εμπορικές συμφωνίες ως αντίδραση στον εξαναγκασμό, η συμμετοχή της Ελλάδας θα έμοιαζε με απόκλιση από την κοινή γραμμή, χωρίς ορατό στρατηγικό όφελος.

Το φόντο: Γροιλανδία, δασμοί και η εργαλειοποίηση του εμπορίου

Το «Συμβούλιο Ειρήνης» δεν εμφανίζεται εν κενώ. Έρχεται σε μια περίοδο που ο Τραμπ έχει συνδέσει ανοιχτά γεωπολιτικές αξιώσεις με εμπορικές απειλές – το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Γροιλανδία και οι δασμοί. Η Ευρώπη απάντησε με τρόπο θεσμικά βαρύ: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «πάγωσε» τη δουλειά για την εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ, ακριβώς ως αντίδραση στις πιέσεις και τις απειλές δασμών. Το μήνυμα είναι ότι η ΕΕ προσπαθεί να μην αφήσει την Ουάσινγκτον να μετατρέψει την εμπορική πολιτική σε όπλο πολιτικής συμμόρφωσης.

Παράλληλα, η δυναμική στο Νταβός άλλαξε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι υπήρξε «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» με τον Γ.Γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε για την Αρκτική/Γροιλανδία, και απέσυρε την απειλή δασμών προς οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Το πλαίσιο αυτό (ακόμη ασαφές) μειώνει προσωρινά την ένταση, αλλά δεν αίρει τη βασική ευρωπαϊκή ανησυχία: ότι η αμερικανική ηγεσία δοκιμάζει τα όρια της ευρωπαϊκής κυριαρχίας μέσω «πακέτων» ασφαλείας–εμπορίου, και τώρα επιχειρεί να προσθέσει και μια τρίτη διάσταση – έναν νέο θεσμό «ειρήνης» υπό αμερικανική προεδρία.