Το πλάνο για το μνημόνιο ΗΠΑ - Ιράν: Το Σάββατο «κλείνει» το κείμενο, την Κυριακή υπογράφουν στη Γενεύη οι Βανς και Γκαλιμπάφ

Μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο ενδέχεται να υπογραφεί ακόμη και την Κυριακή, με τη Γενεύη να προβάλλει ως το επικρατέστερο σημείο για τη σχετική τελετή υπογραφής, σύμφωνα με δυτικές διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Reuters.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές συνεχίζουν να επεξεργάζονται την τελική διατύπωση του κειμένου, ενώ η Τεχεράνη επιμένει πως οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει και τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ.

Στόχος των διαπραγματευτών είναι να ολοκληρωθεί το τελικό κείμενο μέχρι το Σάββατο, ώστε να υπογραφεί από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, και τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.

Σε αυτό το πλαίσιο, εξάλλου, η Ουάσινγκτον φέρεται να έστειλε από την Πέμπτη τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας στην πόλη της Ελβετίας για να μεταφέρουν εξοπλισμό που σχετίζεται με πιθανή μετάβαση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ για τις υπογραφές.

Για «εικασίες των ΜΜΕ» μιλά η Τεχεράνη

Από την άλλη, η Τεχεράνη δεν δίνει κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα όσον αφορά την υπογραφή της συμφωνίας με τους Αμερικανούς. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε – για πρώτη φορά – ότι το κύριο σώμα του κειμένου έχει ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό.

Ταυτόχρονα, όμως, απέρριψε την ιδέα σχετικά με το χρόνο και τον τόπο υπογραφής της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς την ως εικασία των μέσων ενημέρωσης. Όπως είπε, το κύριο μέλημα αυτή τη στιγμή είναι η επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας, αλλά το τελικό κείμενο χρειάζεται κάποιο χρόνο για να επεξεργαστεί πλήρως από τους πολιτικούς του Ιράν.

Ο Τραμπ μιλά για «μεγάλη διευθέτηση»

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Πέμπτη ότι ακύρωσε νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, επειδή η συμφωνία βρίσκεται πλέον προ των πυλών. «Μόλις πετύχαμε μια μεγάλη διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», δήλωσε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.

Ωστόσο, οι πληροφορίες που μεταδίδουν ιρανικά μέσα ενημέρωσης δείχνουν ότι το προσχέδιο της συμφωνίας ικανοποιεί σε μεγάλο βαθμό βασικά αιτήματα της Τεχεράνης, ενώ παραμένει ασαφές τι ακριβώς κερδίζει η αμερικανική πλευρά πέρα από την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Τι προβλέπει το προσχέδιο

Σύμφωνα με ανώτερη ιρανική πηγή που μίλησε στο Reuters, το υπό διαμόρφωση μνημόνιο προβλέπει:

- Άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
- Αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
- Κατάπαυση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
- Μεταφορά των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα σε μεταγενέστερο στάδιο.

Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr μεταδίδει ακόμη ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει αμερικανική δέσμευση για απομάκρυνση στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν, καθώς και παρουσίαση σχεδίου για την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα κληθούν να υποβάλουν σχέδιο ανοικοδόμησης ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ιρανική οικονομία.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει εκτός συμφωνίας

Η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν θα υποχωρήσει στις βασικές της θέσεις. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι μεγάλο μέρος της συμφωνίας έχει οριστικοποιηθεί, αλλά το Ιράν δεν πρόκειται να παραβιάσει τις «κόκκινες γραμμές» του.

Το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστών διαπραγματεύσεων μετά την υπογραφή του μνημονίου.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει διασφαλίσεις ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Εντάσεις παραμένουν στα Στενά του Ορμούζ

Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν δύο ιρανικά drones αυτοκτονίας μετά από απόπειρα επίθεσης σε εμπορικά πλοία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ.

Ταυτόχρονα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας σταμάτησαν τη διέλευση δεξαμενόπλοιου από το στρατηγικό πέρασμα, ενώ κατά τη διάρκεια της νύχτας ακούστηκαν εκρήξεις στην περιοχή.

Προβληματισμός στο Ισραήλ

Ιδιαίτερη δυσκολία ενδέχεται να προκαλέσει στο Ισραήλ η απαίτηση για παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο. Η κυβέρνηση του Ισραήλ δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε ενδεχόμενες δεσμεύσεις που θα περιορίσουν τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ.

Το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε σε ανακοίνωσή του ότι το Ισραήλ δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος σε οποιοδήποτε μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Πολιτικές πιέσεις στον Λευκό Οίκο

Η σύγκρουση έχει εξελιχθεί σε πολιτικό πονοκέφαλο για τον Λευκό Οίκο, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πτώση της δημοτικότητας του Τραμπ λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων και του κόστους ζωής.

Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές εκφράζουν ανησυχίες ότι η παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το κόμμα στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, αυξάνοντας την πίεση για γρήγορη διπλωματική διευθέτηση της σύγκρουσης.