Στην Ελλάδα δεν με θέλανε: Η μυθική ζωή και η διεθνής πορεία του «Έλληνα Ομάρ Σαρίφ», Σπύρου Φωκά

Σαν σήμερα, πριν 89 χρόνια, στις 17 Αυγούστου 1937 γεννήθηκε ο Σπύρος Φωκάς, ο οποίος από την Πάτρα βρέθηκε στην κορυφή του κόσμου και έγραψε την δική του πορεία στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Ο ηθοποιός, γεννήθηκε ως Σπύρος Ανδρουτσόπουλος ενώ το καλλιτεχνικό του όνομα το επέλεξε ο ίδιος, καθώς ήταν πιο σύντομο, εύηχο και κατάλληλο για τις απαιτήσεις της διεθνούς του καριέρας.

Ο Σπύρος Φωκάς, αποτελεί μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις Ελλήνων ηθοποιών που κατάφεραν να ξεπεράσουν τα ελληνικά σύνορα και να διαγράψουν μια σπουδαία πορεία στο εξωτερικό. Μετακομίζοντας από την Πάτρα στην Αθήνα, ανακάλυψε την αγάπη του για την υποκριτική και αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με αυτήν.

Το διεθνές ξεκίνημα στα 22 και η Cinecittà

Έκανε το ντεμπούτο του στον κινηματογράφο το 1959, στην ταινία του Ανδρέα Λαμπρινού «Ματωμένο Ηλιοβασίλεμα». Η προβολή της ταινίας στο Φεστιβάλ των Καννών την ίδια χρονιά αποτέλεσε το εφαλτήριο για τη διεθνή του σταδιοδρομία.

Αφού αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Κωστή Μιχαηλίδη, πήρε την απόφαση να μεταβεί στην Ιταλία και στα περίφημα στούντιο της Cinecittà. Εκμεταλλευόμενος τις ευκαιρίες και τις οντισιόν, συμμετείχε σε μεγάλες διεθνείς παραγωγές, όπως το «Όταν θέλει η γυναίκα» του Βιντσέντε Μινέλι πλάι στη Λάιζα Μινέλι και το αριστούργημα «Ο Ρόκο και τα Αδέλφια του» του Λουκίνο Βισκόντι πλάι στην Κατίνα Παξινού.

Η καταξίωση και το άλμα στο Χόλιγουντ

Η καριέρα του απογειώθηκε το 1960 με την ερμηνεία του στην ταινία του Φράνκο Ρόσι «Ο Θάνατος ενός Φίλου», για την οποία τιμήθηκε με βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο. Το επίτευγμα αυτό άνοιξε τον δρόμο για το Χόλιγουντ και τη συμμετοχή του σε αμερικανικές παραγωγές.

Συνολικά, ο Σπύρος Φωκάς πρωταγωνίστησε σε περισσότερες από 30 ταινίες, κυρίως στην Ιταλία και τις ΗΠΑ, ενώ ξεχώρισε και για τις εμφανίσεις του σε θέατρα του εξωτερικού.

«Στην Ελλάδα δεν με θέλανε»

Αναφερόμενος στην απόφασή του να μετακομίσει στην Αμερική, ο Σπύρος Φωκάς είχε εξηγήσει σε συνέντευξή του: «Ήμουν 24 χρόνια στην Αμερική. Εκεί είπα ότι προκειμένου να πεθάνω καλύτερα να σκεφτώ τον Σπύρο παρά τα λεφτά, γιατί πήγα για την καριέρα μου στην Αμερική. Στην Ελλάδα δεν με θέλανε. Όταν έφυγα από την Ιταλία υπήρχε κρίση φοβερή και μου είπαν οι ατζέντηδες ότι πρέπει να φύγω. Και έτσι αποφάσισα να πάω στο Λος Άντζελες όπου είχα την τύχη να κάνω εκεί την ταινία "Το Διαμάντι του Νείλου"».

Σε άλλη τηλεοπτική του συνέντευξη, αποκάλυψε χαριτολογώντας τις αρχικές του προθέσεις κατά την άφιξή του στις ΗΠΑ: «Εγώ στο Χόλιγουντ πήγα να δουλέψω σε ένα μαγείρικο. Τελικά, τους γέλασα όλους και έκανα σινεμά!».

Η επιβλητική παρουσία και η άρνηση του όρου «Ζεν Πρεμιέ»

Η επιβλητική του φυσιογνωμία και τα αδρά χαρακτηριστικά του αποτέλεσαν το «διαβατήριό» του για να ενσαρκώσει δυναμικούς και απαιτητικούς ρόλους. Παράλληλα, η ερμηνευτική του δεινότητα τού επέτρεπε να εστιάζει στην ουσία κάθε χαρακτήρα.

Αν και τα διεθνή ΜΜΕ εξυμνούσαν τη γοητεία του ο ίδιος φαίνεται να μην ήθελε την ετικέτα του «Ζεν Πρεμιέρ».

«Άλλωστε εγώ δεν υπήρξα ποτέ Ζεν Πρεμιέρ, αυτός ο όρος θα πει, νέος, όμορφος. Εγώ ήμουνα ρολίστας από τότε που βγήκα στο σινεμά. Λόγω όγκου και λόγω αδρών χαρακτηριστικών, δεν ήμουν ποτέ το ωραίο αγοράκι» θα πει σε συνέντευξή του ο «Έλληνας Ομάρ Σαρίφ».

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η Φίνος Φιλμ

Παρά τη διεθνή αναγνώριση, διατηρούσε πάντα στενούς δεσμούς με την Ελλάδα. Στα μέσα της δεκαετίας του ’60, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Γιάννη Δαλιανίδη, πρωταγωνίστησε σε δύο ιστορικές ταινίες της Φίνος Φιλμ πλάι στη Ζωή Λάσκαρη: τον «Εγωισμό» και τη «Στεφανία».

Στη συνέχεια επέστρεψε στις ΗΠΑ, συμμετέχοντας σε μεγάλες εμπορικές επιτυχίες, όπως «Το Διαμάντι του Νείλου» πλάι στους Κάθλιν Τέρνερ, Ντάνυ ΝτεΒίτο και Μάικλ Ντάγκλας αλλά και το «Ράμπο 3» δίπλα στον Σιλβέστερ Σταλόνε.

Η λατρεία για τον κινηματογράφο

Η αγάπη του για την έβδομη τέχνη ήταν έκδηλη από τα νεανικά του χρόνια. Όπως είχε εξομολογηθεί ο ίδιος: «Την κοπάναγα από το σχολείο και πήγαινα στο σινεμά Αλάσκα στην Πατησίων που έπαιζε δύο φιλμς. Έβλεπα λοιπόν δυο το πρωί. Το μεσημέρι πήγαινα στον Άρη Αχαρνών έβλεπα το τρίτο και το απόγευμα στην έξοδό μου, έβλεπα άλλα δύο. Άρα, σύνολο πέντε!».

Η πορεία στην ελληνική τηλεόραση

Από το 1973 έως το 2013, ο Σπύρος Φωκάς είχε έντονη παρουσία και στην ελληνική τηλεόραση, συμμετέχοντας σε περισσότερες από 25 παραγωγές, μεταξύ των οποίων οι σειρές «Η Ανατομία ενός Εγκλήματος», «Της Αγάπης Μαχαιριά» και «Έλλη και Άννα».

Ιδιαίτερα δημοφιλής παραμένει η guest εμφάνισή του στη σειρά «Δύο Ξένοι», όπου υποδύθηκε τον εαυτό του, διεκδικώντας την καρδιά της Ντένης Μαρκορά χαρίζοντας στο κοινό μοναδικές τηλεοπτικές σκηνές.

Προσωπική ζωή και το τελευταίο αντίο

Ο Σπύρος Φωκάς παντρεύτηκε τέσσερις φορές. Δεν απέκτησε βιολογικά παιδιά, δηλώνοντας πως δεν ήθελε να φέρει στον κόσμο ένα παιδί εξαιτίας της κατάστασης που επικρατούσε γύρω του. Ωστόσο, είχε ως κόρη του την κόρη της τέταρτης συζύγου του, Λίλιαν Παναγιωτοπούλου-Φωκά, με την οποία ήταν παντρεμένος από το 2013.

Ο Σπύρος Φωκάς, πέθανε σε ηλικία 86 ετών, στις 10 Νοεμβρίου του 2023 αφού είχε περάσει πολλές περιπέτειες με την υγεία του και είχε νοσηλευτεί σε νοσοκομείο αρκετές φορές.