Πάνος Λουκάκος

Ετσι, οι εκλογές θα διενεργηθούν σε μία εποχή που πιθανότατα:

■ Θα έχει οξυνθεί η ήδη υπάρχουσα κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με κεντρικό σημείο τριβής τις διεκδικήσεις της Αγκυρας στο Αιγαίο.
■ Θα συνεχίζονται οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση Ιράν - Ισραήλ - Λιβάνου με επίκεντρο τη Χεζμπολάχ.
■ Θα ενταθούν οι επεκτατικές βλέψεις της Αγκυρας στη Μεσόγειο με τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και τα εδάφη της Συρίας και του Λιβάνου.
■ Θα λάβει νέες διαστάσεις η μείζων απειλή στο τρίγωνο Ισραήλ - Τουρκία - Κύπρος, που μοιραία μπορεί να συμπαρασύρει και την Ελλάδα.
■ Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο ρωσικός αναθεωρητισμός δεν προβλέπεται να τερματιστούν σύντομα.
■ Η παγκόσμια οικονομική, ενεργειακή και κλιματική κρίση δεν δείχνει να φτάνει στο τέλος της.
■ Και όλα αυτά με τον απρόβλεπτο και αλλοπρόσαλλο πρόεδρο Τραμπ και την Αμερική να αποτελούν πλέον παράγοντα παγκόσμιας αστάθειας.

Θα ανέμενε κανείς πως όλα αυτά, λίγο πριν τις εκλογές, θα αποτελούσαν κύριο αντικείμενο του δημόσιου διαλόγου και επ' αυτών θα υπήρχαν προγραμματικές τοποθετήσεις των κομμάτων που φιλοδοξούν να κυβερνήσουν. Και μάλιστα δεν το κρύβουν: Ο Αλέξης Τσίπρας δηλώνει ότι στόχος του δεν είναι να γίνει αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης αλλά να κυβερνήσει. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ότι σκοπός του είναι να γίνει το ΠΑΣΟΚ πρώτο κόμμα έστω και με μία ψήφο διαφορά. Ακόμη και η Μαρία Καρυστιανού υποστηρίζει ότι η Ελπίδα της θα είναι πρώτο κόμμα για να τα αλλάξει όλα και να επαναφέρει το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα. Και βέβαια, οι μόνοι που ως εκ της θέσεώς τους αναγκαία ασχολούνται με τις διεθνείς εξελίξεις και τη θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτές είναι ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εξωτερικών.

Ο Α. Τσίπρας τονίζει ότι το δίλημμα των προσεχών εκλογών είναι η επιλογή μεταξύ διαφθοράς και εντιμότητας, όπου τοποθετεί ομαδικά τη Νέα Δημοκρατία στον χώρο της διαφθοράς και αυτοδιορίζεται αποκλειστικός εκπρόσωπος της εντιμότητας. Στην «εντιμότητα» αυτή συμπεριλαμβάνει δωρεάν δημόσιες μεταφορές, 30% φθηνότερο ρεύμα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, λύση του στεγαστικού προβλήματος με ίδρυση δημόσιου φορέα στέγης και κοινής διαχείρισης των στεγαστικών δανείων, αξιοπρεπείς αμοιβές σε υγεία και παιδεία και ακόμη κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Οσο για το ερώτημα πού και πώς θα βρεθούν τα κονδύλια για όλους αυτούς τους παράγοντες της «εντιμότητας», η απάντησή του είναι αφοπλιστική: «Θα βρούμε λεφτά από τη Δικαιοσύνη, την εντιμότητα και τη φορολογική δικαιοσύνη».

Ο Ν. Ανδρουλάκης τοποθετεί τα διλήμματα των προσεχών εκλογών μεταξύ των συνθημάτων ανανέωση ή διχασμός και θεσμική αξιοπιστία ή πελατειακό κράτος, όπου ο ίδιος εκπροσωπεί την ανανέωση και τη θεσμική αξιοπιστία και Μητσοτάκης και Τσίπρας τον διχασμό και τη θεσμική αναξιοπιστία.

Η Μ. Καρυστιανού, τέλος, το κόμμα της οποίας δείχνει σταδιακά να φυλλοροεί, θέτει ως κεντρικά διλήμματα την αλήθεια και τη δικαιοσύνη ή τη συγκάλυψη και τη λογοδοσία ή ατιμωρησία, στα οποία η ίδια εκπροσωπεί την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και τη λογοδοσία και όλοι οι άλλοι συλλήβδην τη συγκάλυψη και την ατιμωρησία.

Κινούνται όλοι αυτοί και όλα αυτά τα ιδιωτικής χρήσεως κόμματα εκτός πραγματικότητας, καθώς όλες ανεξαιρέτως οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τη Νέα Δημοκρατία πρώτο κόμμα, με το δεύτερο να κινείται στο ήμισυ της δύναμής της και τα υπόλοιπα κάτω από το 1/3. Επιπλέον, τα επιχειρήματα και τα συνθήματά τους κινούνται σε επίπεδα ηθικολογιών και εν γένει ηθικών επαναστάσεων, με απόλυτο κενό εις ό,τι αφορά συγκεκριμμένες, ρεαλιστικές πολιτικές προτάσεις για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική, τη θέση της χώρας έναντι των ραγδαίων αλλαγών και των πολλαπλών κινδύνων που συντελούνται σε παγκόσμια κλίμακα, και ειδικότερα στην περιοχή μας, και τον οξύ καταγγελτικό λόγο να επικρατεί με αναπόδεικτα επιχειρήματα. Και μπορεί οι επιχειρηματολογίες αυτές να βρίσκουν απήχηση σε ένα μέρος του εκλογικού σώματος που δικαίως ή αδίκως διακατέχεται από αισθήματα οργής, διαμαρτυρίας, τιμωρίας, αδικίας, αντισυστημισμού ή απογοήτευσης. Αφήνουν ωστόσο τεράστιο έδαφος στον Κυριάκο Μητσοτάκη να διατυπώσει έναν σαφή προεκλογικό λόγο και ένα σαφέστερο πολιτικό πρόγραμμα για την επόμενη τετραετία στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική.

Βασικά δε στοιχεία αυτού του προγράμματος θα πρέπει να είναι όχι μόνο οι χειρισμοί της εξωτερικής πολιτικής και η κατοχύρωση της διεθνούς θέσης και των συμφερόντων της χώρας εν μέσω της πρωτοφανούς παγκόσμιας αστάθειας, αλλά και τα προβλήματα του μέσου πολίτη, η ακρίβεια, η στέγη, η αύξηση των αποδοχών μεσαίων και κατώτερων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων σε επίπεδα που να ανταποκρίνονται στο σημερινό κόστος ζωής. Και βεβαίως εύκολα λέγονται όλα αυτά, αλλά δύσκολα γίνονται. Διότι το δυσκολότερο είναι ότι προϋποθέτουν μείζονες μεταρρυθμίσεις και διαρθρωτικές αλλαγές που θα προκαλέσουν μεγάλες αντιδράσεις από πανίσχυρα συμφέροντα, τα οποία λυμαίνονται σήμερα την αγορά και γενικότερα την εθνική οικονομία. Αυτά είναι τα κεντρικά ζητούμενα από ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος που υπερψήφισε τρεις φορές μέχρι σήμερα τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αναμένοντας τώρα περισσότερα από τις επόμενες κυβερνήσεις του.