Μακάριος Β. Λαζαρίδης

Αποκαθίσταται μόνο όταν το πολιτικό σύστημα έχει το θάρρος να διορθώνει τις αδυναμίες του, να αναγνωρίζει τις παθογένειές του και να προχωρά σε μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και το κράτος δικαίου.

Αυτός είναι ο πραγματικός σκοπός της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Μιας κορυφαίας στιγμής θεσμικής ευθύνης, κατά την οποία οι πολιτικές δυνάμεις καλούνται να αποδείξουν ότι υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.

Η συζήτηση και η ψηφοφορία στη Βουλή για το άρθρο 86, περί ευθύνης υπουργών, υπήρξε ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Για πολλά χρόνια, το ΠΑΣΟΚ και τα κόμματα της Αριστεράς κατήγγελλαν το συγκεκριμένο άρθρο ως δήθεν σύμβολο της ατιμωρησίας των πολιτικών. Το επικαλούνταν σε κάθε ευκαιρία, καλλιεργώντας την εντύπωση ότι οι πολιτικοί απολαμβάνουν ένα προνομιακό καθεστώς προστασίας. Ζητούσαν επίμονα την αλλαγή του, εμφανιζόμενοι ως οι αυθεντικοί εκφραστές της θεσμικής κάθαρσης.

Και όμως, όταν η Βουλή κλήθηκε να αποφασίσει αν το άρθρο αυτό πρέπει να αναθεωρηθεί, η παραπάνω εικόνα άλλαξε εντυπωσιακά.

Η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση, η οποία μεταφέρει το ουσιαστικό βάρος της διερεύνησης πιθανών ποινικών ευθυνών των υπουργών στη Δικαιοσύνη, καταργεί την υποχρεωτική διαβίβαση κάθε δικογραφίας στη Βουλή και περιορίζει τον ρόλο του Κοινοβουλίου στην τελική απόφαση για την άσκηση δίωξης. Πρόκειται για μια βαθιά θεσμική μεταρρύθμιση, που απομακρύνει την πολιτική από την ποινική διερεύνηση και ενισχύει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Θα περίμενε κανείς ότι όσοι επί χρόνια ζητούσαν την αλλαγή του άρθρου 86, θα έσπευδαν να την υπερψηφίσουν.

Και όμως, δεν το έκαναν.

Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε το «παρών». Τα κόμματα της Αριστεράς καταψήφισαν. Με τον τρόπο αυτό, επέλεξαν να μην συμβάλουν στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης κοινοβουλευτικής συναίνεσης για μια από τις σημαντικότερες θεσμικές αλλαγές των τελευταίων ετών.
Οι δικαιολογίες που επικαλέστηκαν, δεν πείθουν. Στην πραγματικότητα, η αντιπολίτευση προτίμησε να διατηρήσει ένα ζήτημα ως πεδίο μόνιμης πολιτικής αντιπαράθεσης, αντί να συμβάλει στην οριστική επίλυσή του. Επέλεξε να συντηρεί τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, γιατί θεωρεί ότι αυτή η δυσπιστία την εξυπηρετεί πολιτικά.

Αυτό όμως δεν είναι μεταρρυθμιστική στάση, είναι στάση υποκρισίας. Είναι η λογική του «όχι σε όλα», ακόμη και όταν το «ναι» θα υπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον.

Αξίζει, μάλιστα, να θυμηθούμε ότι η προσπάθεια για την αλλαγή του άρθρου 86 δεν ξεκίνησε σήμερα. Ήδη από το 2006 είχε αναληφθεί πρωτοβουλία από τον σημερινό Πρωθυπουργό, τον Κυριάκο Μητσοτάκη, για την αναθεώρησή του, σε μια εποχή που το πολιτικό σύστημα απέφευγε να αγγίξει το συγκεκριμένο θέμα. Η πρωτοβουλία εκείνη δεν βρήκε ουσιαστική ανταπόκριση. Ελάχιστοι βουλευτές την υποστήριξαν.

Η διαφορά είναι ότι ο ίδιος παρέμεινε συνεπής στη θέση του. Δεν αντιμετώπισε το άρθρο 86 ως εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης, αλλά ως θεσμικό πρόβλημα που έπρεπε να επιλυθεί. Ήδη από την προηγούμενη αναθεώρηση κατάργησε την ειδική αποσβεστική προθεσμία για τα αδικήματα υπουργών και σήμερα θέλησε να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, ενισχύοντας τον ρόλο της Δικαιοσύνης και περιορίζοντας την εμπλοκή της Βουλής. Πρόκειται για μια συνεπή μεταρρυθμιστική πορεία και όχι για μια συγκυριακή επικοινωνιακή επιλογή.

Η πολιτική αξιοπιστία, όμως, δεν μετριέται από το πόσο εύκολα καταγγέλλει κανείς τις αδυναμίες των θεσμών. Μετριέται από το αν είναι διατεθειμένος να τις διορθώσει όταν του δίνεται η δυνατότητα.

Στο δίλημμα «μεταρρυθμίσεις ή λαϊκισμός», η στάση κάθε πολιτικής δύναμης καταγράφηκε με απόλυτη καθαρότητα στη Βουλή.

Τελικά όλοι κάνουν τις επιλογές τους και θα κριθούν γι΄ αυτές.