Παντελής Καψής

Έχω την εντύπωση ωστόσο ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση περισσότερο από τη θεολογία του Αγίου Αυγουστίνου για τον «δίκαιο πόλεμο» ταιριάζει η ύβρις της αρχαίας τραγωδίας. Ένας άνθρωπος ο οποίος υποδύεται τον Ιησού και συμπεριφέρεται σαν να είναι θεός. Τα αποτελέσματα τα πληρώνει (και) η ίδια του η χώρα. Αντί να κάνει την Αμερική μεγάλη υπονομεύει καθημερινά το κύρος και την ισχύ της.

Η αρχή έγινε με τους δασμούς που αποφάσισε να επιβάλει σε εχθρούς και φίλους. Για τις οικονομικές συνέπειες μπορεί κανείς να επικαλείται διαφορετικές απόψεις. Δεν υπάρχει ωστόσο κανένα στοιχείο το οποίο να δείχνει ότι πετυχαίνει τους στόχους του. Ούτε οι βιομηχανίες επιστρέφουν στις ΗΠΑ ούτε αντιμετωπίζεται το πρόβλημα του ελλείμματος. Αντιθέτως επιτείνονται οι πληθωριστικές πιέσεις. Εκείνο που πέτυχε ωστόσο είναι να αποκαλύψει πόσο ευάλωτη είναι η παγκόσμια και η αμερικανική οικονομία σε έναν κινεζικό εκβιασμό. Η κινεζική κυβέρνηση απείλησε ότι θα απαγορεύσει την εξαγωγή σπάνιων γαιών που είναι απαραίτητες για μια σειρά εφαρμογές στις νέες τεχνολογίες. Έτσι ο Τραμπ αφού πρώτα απείλησε με πρόσθετους δασμούς 100%! αναγκάστηκε να κάνει πίσω. Το τζίνι ωστόσο είχε βγει από το μπουκάλι. Στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν πολλοί πιστεύουν ότι η Κίνα έχει το πάνω χέρι.

Με τους ευρωπαίους είχε μεγαλύτερη επιτυχία. Επέβαλε τους δασμούς και αυτοί αναγκάστηκαν να τους αποδεχθούν. Μια ρήξη με τις ΗΠΑ έκριναν ότι θα είχε μεγαλύτερο κόστος. Σήμερα τα πράγματα έχουν περιπλακεί μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ότι οι δασμοί είναι παράνομοι. Θα δούμε τι θα γίνει. Στο μεταξύ ωστόσο ο Τραμπ δεν αρκέστηκε στους δασμούς, θέλησε να βάλει χέρι στη Γροιλανδία. Το αποτέλεσμα ήταν να βρει απέναντι του μια Ευρώπη ενωμένη και να υποχρεωθεί να κάνει και πάλι πίσω. Εκείνο που κατάφερε ωστόσο είναι να καταστήσει σαφές σε όλες σχεδόν τις πολιτικές δυνάμεις, ακόμα και τις πιο ευρωσκεπτικιστικές ότι η Ευρώπη πρέπει να χειραφετηθεί αμυντικά από τις ΗΠΑ. Δεν θα είναι καθόλου εύκολο, οι διαδικασίες στην Ένωση και τα συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα των κρατών μελών, κάνουν κάθε απόφαση δύσκολη και χρονοβόρα. Κανείς δεν αμφιβάλει όμως ότι θα προχωρήσουν. Και πάλι το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι. Μια γεύση του πόσο έχουν απομακρυνθεί οι Ευρωπαίοι από την (σημερινή;) πολιτική των ΗΠΑ πήραμε και από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν στον οποίο όχι μόνο αρνήθηκαν να συμμετάσχουν αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επέτρεψαν καν στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τις στρατιωτικές τους υποδομές.

Όμως το μεγαλύτερο λάθος του Τραμπ κινδυνεύει να αποδειχθεί ο πόλεμος εναντίον του Ιράν. Η αλαζονεία ότι μπορούν μόνοι τους, αξιοποιώντας την απαράμιλλη στρατιωτική τους δύναμη να επιβάλουν τη θέληση τους, αποδεικνύεται ψευδαίσθηση. Η επαναλαμβανόμενη κομπορρημοσύνη του Τραμπ ότι «νικάμε» αγγίζει τα όρια του κωμικού. Εννοείται πως έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε κάθε πολιτισμένο άνθρωπο στις ΗΠΑ αλλά και σε όλο τον κόσμο, η φρασεολογία στην οποία καταφεύγουν ο Τραμπ και η μαριονέτα του στο υπουργείο πολέμου. Κι αυτά την ώρα που έχει γίνει σαφές πως παρά τις καταστροφές που έχουν προκαλέσει, έχουν αποτύχει στον πρώτο στόχο τους, την αλλαγή καθεστώτος ενώ μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν έχουν μπορέσει να πάρουν το ιρανικό ουράνιο. Το οποίο ενδεχομένως το Ιράν δεν έχει πια ανάγκη. Έχει συνειδητοποιήσει ότι διαθέτει ένα υπερόπλο : την ικανότητα να γονατίζει την παγκόσμια οικονομία αποκλείοντας τα στενά του Ορμούζ. Πρώτος χαμένος πιθανότατα θα είναι ο ίδιος ο Τραμπ καθώς η αύξηση της τιμής των καυσίμων όλα δείχνουν ότι θα οδηγήσει το κόμμα του σε μεγάλη ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο.

Ο κίνδυνος αυτός φυσικά ήταν γνωστός σε όλους. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ μάλιστα ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που οι προκάτοχοι του Τραμπ απέφευγαν μια ανάλογη επιχείρηση. Ο αμερικανός πρόεδρος ωστόσο περιστοιχίζεται από κόλακες κι έτσι κι αλλιώς περιφρονεί τις διαδικασίες, νομίζει ότι ξέρει καλύτερα. Πως θα καταλήξει αυτή η ιστορία δεν το γνωρίζουμε, προφανώς κάποια στιγμή θα υπάρξει μια κάποια συμφωνία. Οι Ιρανοί ωστόσο, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, έχουν εκπλαγεί και οι ίδιοι για το πόσο εύκολο και πόσο αποτελεσματικό ήταν το κλείσιμο των στενών. Δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν ένα τέτοιο όπλο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα συνεχίσουν να το αξιοποιούν. Είναι το δυνατό τους χαρτί. Κι εδώ το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι.

Τρία στα τρία, θέλει μια ειδικού τύπου ανικανότητα για να το πετύχεις. Ωστόσο η τέταρτη μεγάλη του «επιτυχία» μπορεί να αποδειχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα για τη χώρα του: η επίθεση στην επιστήμη και στα αμερικανικά πανεπιστήμια. Ήδη μιλούν για brain drain σε Ευρώπη και Κίνα εξ αιτίας των περικοπών αλλά και του ασφυχτικού κλίματος στα ακαδημαϊκά ιδρύματα στο όνομα της αντί-γόουκ ατζέντας. Την ώρα μάλιστα που η Κίνα κάνει συστηματική προσπάθεια να πρωτοπορήσει. Η δική της προχωρημένη αλλά και φθηνή εκδοχή της εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης που παρουσίασε και αιφνιδίασε την επιστημονική κοινότητα δείχνει τις δυνατότητες της. Και βέβαια προηγείται στην πράσινη τεχνολογία και τους «ανεμόμυλους» του Τραμπ. Ένα ακόμα δείγμα της απίστευτης ανεπάρκειας του αμερικανού προέδρου. Πολλοί θέλουν να ελπίζουν πως Τραμπ είναι θα περάσει. Άλλοι ωστόσο φοβούνται πως έχει προκαλέσει ανήκεστο βλάβη στην αμερικανική δημοκρατία.