Φώφη Γιωτάκη

Για παράδειγμα , η εικόνα από όλες τις δημοσκοπήσεις έδειχνε ότι η κυβερνητική παράταξη που διεκδικούσε μια δεύτερη θητεία, μετά από την πρώτη μεγάλη νίκη του 2019, είχε ένα μέσο όρο γύρω στο 35,7% και ο ΣΥΡΙΖΑ γύρω στο 29%. Φαινόταν ότι το μεγαλύτερο ποσοστό στην εκτίμηση ψήφου που μπορούσε να πάρει η ΝΔ ήταν το 37,9% και ο ΣΥΡΙΖΑ το 30,7%- το μικρότερο ποσοστό (ο μέσος όρος) ήταν για τη ΝΔ το 32,9% και για τον ΣΥΡΙΖΑ το 26,5%. Το ΠΑΣΟΚ βολόδερνε μεταξύ μονοψήφιου και διψήφιου ποσοστού στις δημοσκοπήσεις- στις κάλπες ήταν πάλι τρίτο κόμμα, σημειώνοντας μεγαλύτερα ποσοστά στην περιφέρεια, ισχνά και μονοψήφια στις εκλογικές περιφέρειες της Αττικής. Η Νέα Δημοκρατία τότε διεκδικούσε εκ νέου αυτοδύναμο και ισχυρό αποτέλεσμα, πόνταρε στο αντιΣΥΡΙΖΑ μέτωπο και έκανε επίμονη προσπάθεια να κυριαρχήσει στο χώρο του Κέντρου. Ο ΣΥΡΙΖΑ δια του Αλέξη Τσίπρα επένδυε στη ρητορική –στη βάση της απλής αναλογικής του πρώτου γύρου- που ήθελε τη συμμαχία των περισσότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης, ενώ το ΠΑΣΟΚ έλεγε «ούτε Μητσοτάκης, ούτε Τσίπρας».

Τα ποιοτικά στοιχεία των γκάλοπ ήταν περισσότερο αποκαλυπτικά και εμφάνιζαν όλες τις σκηνές του έργου, αρκεί κανείς να ήθελε να δει τη μεγάλη εικόνα και να σκανάρει με μεγαλύτερη προσοχή τις τάσεις που διαμορφώνονταν στο εκλογικό σώμα από τις προεκλογικές καμπάνιες των κομμάτων, τα πολιτικά διλήμματα, το διακύβευμα που περιέγραφαν, όπως και τις πιθανές μετεκλογικές συμμαχίες. Όποιος έσπευσε να βγάλει συμπεράσματα από τον πρώτο ή τον δεύτερο μήνα της άνοιξης του 2023, απλώς έχασε, διότι δεν συνυπολόγισε την παράμετρο που βλέπει πολλούς από τους αναποφάσιστους κάθε φορά να παίρνουν θέση είτε την τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής περιόδου, είτε και την ίδια ημέρα των εκλογών, πάνω από το παραβάν! Υπό αυτήν την έννοια, είναι κόμη πολύ νωρίς για να μιλήσει κανείς με βεβαιότητες για το αν η ΝΔ μπορεί να διεκδικήσει εκ νέου με αξιώσεις την αυτοδυναμία ή αν έχει χάσει οριστικά αυτό το τραίνο- ή αν το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα επέστρεψε για να αρχίσει να γράφει μονοψήφια διαφορά με τη ΝΔ και να προσπαθεί να δημιουργήσει σύντομα μια εικόνα ντέρμπυ ή αν το ΠΑΣΟΚ έχει ακόμη συγκριτικά πλεονεκτήματα για να καταλάβει εκ νέου τη δεύτερη θέση.

Τα πρόσφατα γκάλοπ εμφανίζουν τη Νέα Δημοκρατία στα «κυβικά» των ευρωεκλογών- δηλαδή 13 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών του 2023. Η κυβερνητική παράταξη ζει με την φθορά των 7 ετών, εμφανίζει δυσκολίες στο να πείσει τους πολίτες ότι μπορεί να αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα την ακρίβεια ή να κάνει καλύτερη τέλος πάντων τη ζωή τους και να ανοίξει διάπλατα την προοπτική για τα παιδιά τους. Το κεντρικό δίλημμα που θέτει ξανά είναι η σταθερότητα και το σύνθημα που ακούγεται ξανά είναι το γνωστό «το είπαμε, το κάναμε». Η ΝΔ διατηρεί ασφαλές προβάδισμα από το δεύτερο κόμμα, που είναι η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα στα γκάλοπ του Ιουνίου, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι (μαζί με τον Κανέναν) ψηλά στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός. Η ΕΛΑΣ φαίνεται ότι πέτυχε το αρχικό της στοίχημα να πλασαριστεί με το «καλημέρα» στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αφήνοντας στην τρίτη- τέταρτη θέση το ΠΑΣΟΚ, πίσω και από το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού σε κάποιες δημοσκοπήσεις. Είναι προφανές ότι η έλευση των δύο νέων κομμάτων, του πρώην πρωθυπουργού του ΣΥΡΙΖΑ και της πρώην προέδρου των «Τεμπών» ανακατεύουν για καλά την τράπουλα- μάλιστα ευρήματα των δημοσκοπήσεων δείχνουν παρά το κάποιο «ξεφούσκωμα» αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία», που φαίνεται να σηκώνει και ψηφοφόρους του καναπέ. Ναι, αλλά ποιοι και πόσοι ψηφοφόροι τελικά θα φτάσουν στις κάλπες και ποιοι και πόσοι θα απέχουν; Εκεί κρύβονται οι περισσότερες απαντήσεις.

Ένα στοιχείο που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι ότι η εμφάνιση του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα αποδόθηκε από τους περισσότερους στην αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να κεφαλαιοποιήσει την απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να εμφανιστεί ως μία αξιόπιστη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Και προφανώς, η Χαριλάου Τρικούπη έκανε ελάχιστα ή τίποτα προκειμένου να το πετύχει, εξ ου και βολόδερνε μετά τις εκλογές του 2023 σε ποσοστά λίγο πάνω – λίγο κάτω από το 13%-15%, ανάλογα με την έρευνα. Η έλευση Τσίπρα εκτός των άλλων είχε συνδυαστεί στο μυαλό των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης με την εμφάνιση ενός ισχυρού αντιπάλου για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Και σε πρώτη φάση – μιας και έχουν γίνει πάνω από δέκα δημοσκοπήσεις μετά την 26η Μαΐου – ο πρώην πρωθυπουργός δείχνει ότι ξεκίνησε την κούρσα από καλύτερη αφετηρία σε σχέση με τον Νίκο Ανδρουλάκη, ο οποίος είχε άλλωστε και αδύναμη ηγετική εικόνα, όλο το προηγούμενο διάστημα.

Φυσικά η προσδοκία των ψηφοφόρων που ζητούν πολιτική αλλαγή δεν ήταν απλώς για έναν πολιτικό ισχυρότερο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, αλλά για έναν πολιτικό και έναν πολιτικό φορέα που θα έδινε λύση για την αντιπολίτευση συνολικά, απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και τον πρωθυπουργό. Αυτή η προσδοκία δεν δικαιώνεται, μέχρι στιγμής. Απλώς, η ΕΛΑΣ πήρε τη θέση του ΠΑΣΟΚ στα γκάλοπ- και το ερώτημα είναι αν συνεχίσει να κοιτά τη ΝΔ από την ίδια απόσταση ή αν θα καταφέρει μέσα στο επόμενο διάστημα να την ροκανίσει αισθητά. Άλλωστε τίποτε δεν είναι προδιαγεγραμμένο στην πολιτική, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας έχει ζήσει – και από την καλή και από την ανάποδη – δημοσκοπικές ανατροπές: το 2012 ξεκίνησε με 5%-6% την προεκλογική περίοδο και κατέληξε αξιωματική αντιπολίτευση, αλλά το 2023 έβλεπε 27%-29% στα γκάλοπ και η κάλπη έβγαλε 20% και 20 μονάδες κάτω από τη Νέα Δημοκρατία.

Είναι δε, πλέον δεδομένο, ότι ο χρόνος τελειώνει για το ΠΑΣΟΚ: οι επόμενες εκλογές, που μπορεί να μην είναι το 2027, αλλά νωρίτερα, αποκτούν υπαρξιακό χαρακτήρα για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η διαφορά Μητσοτάκη με τον δεύτερο διεκδικητή της πρωθυπουργίας είναι σε ένα από τα γκάλοπ στο 26,3% με 15,2%, δηλαδή κάτω από τις 15 – 20 μονάδες που είχαμε συνηθίσει. Αν η διαφορά διευρυνθεί μέσα στο επόμενο διάστημα, τότε το εγχείρημα του πρώην πρωθυπουργού θα αποδυναμωθεί. Αν όμως μικρύνει και άλλο η διαφορά, τότε τόσο οι διαρροές από το ΠΑΣΟΚ προς την ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα, όσο και από το ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ θα διευρυνθούν. Το ΠΑΣΟΚ έχει ελάχιστο χρόνο να αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητες που έχει ένα ιστορικό και οργανωμένο κόμμα για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προφανείς αδυναμίες του. Το «αχ Ανδρέα», η νοσταλγία και οι σχετικοί συνειρμοί, δεν αρκούν. Χρειάζεται συμπεριληπτική αντίληψη και όσο το δυνατόν, πιο καθαρό μήνυμα, για να σώσουν ό,τι σώζεται από τις προσδοκίες ενός κόμματος που με βάση το κεντρικό του σύνθημα διεκδικεί τη νίκη έστω με μία ψήφο διαφορά…