Μπάμπης Κούτρας

Η εικόνα θα γινόταν σύμβολο, η χώρα θα είχε διαλυθεί και η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα κατηγορούνταν για κοινωνική αναλγησία. ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ θα έβλεπαν στο πρόσωπο της γυναίκας την απόδειξη μιας πολιτικής που αφήνει τους αδύναμους απροστάτευτους, θα ζητούσαν εκλογές και θα κινητοποιούσαν όσες χιλιάδες μπορούσαν για να βγουν στους δρόμους. Και αν έξι ημέρες αργότερα η κυβέρνηση ανακοίνωνε μέτρα, δεν θα άλλαζε τίποτα. Η πολιτική και κοινωνική κρίση θα παρέμενε ίδια.
Μόνο που η Mαρικάρμεν δεν ζει στην Αθήνα. Ζει στη Μαδρίτη. Και πρωθυπουργός της Ισπανίας δεν είναι ένας συντηρητικός ηγέτης. Είναι ο Πέδρο Σάντσεθ, σοσιαλιστής, ένα από τα αγαπημένα πολιτικά πρόσωπα της Ευρώπης τον οποίο θέλει να μιμηθεί η ελληνική Κεντροαριστερά (και το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη και η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα). Αλλά τι ακριβώς βλέπει η ελληνική Κεντροαριστερά όταν κοιτάζει προς τη Μαδρίτη; Τον σοσιαλιστή που κέρδισε τη Δεξιά, τον Ευρωπαίο ηγέτη που κράτησε ζωντανή την ιδέα της προοδευτικής διακυβέρνησης, τον αντίπαλο του Νετανιάχου και του Τραμπ ή ένα κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο που μπορεί να ακολουθήσει και η Ελλάδα; Για το τελευταίο μάλλον πρέπει να αναθεωρήσουν την άποψή τους.

Για το ΠΑΣΟΚ η σχέση είναι θεσμική και πολιτική. Ο Σάντσεθ ανήκει στην ίδια ευρωπαϊκή οικογένεια. Ο Νίκος Ανδρουλάκης βρέθηκε τον Απρίλιο στη Βαρκελώνη στην Παγκόσμια Προοδευτική Κινητοποίηση, πρωτοβουλία του Ισπανού πρωθυπουργού και των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Η συνάντηση και η selfie των δύο προβλήθηκαν από το ίδιο το ΠΑΣΟΚ. Για την ΕΛΑΣ η σχέση δεν είναι οργανωτική, είναι όμως πολιτικά ευδιάκριτη. Ο Αλέξης Τσίπρας οικοδομεί την πρότασή του γύρω από μια ευρύτερη προοδευτική διακυβέρνηση απέναντι στη Ν.Δ., με αναδιανομή, ισχυρότερο κοινωνικό κράτος, παρέμβαση στη στέγη και μεγαλύτερη προστασία απέναντι στις δυνάμεις της αγοράς επικαλούμενος το παράδειγμα του Σάντσεθ. Ο Χάρης Δούκας τα συγκέντρωσε όλα μαζί στο πρόσωπό του. Πήγε στη Μαδρίτη για να παραδώσει στον Σάντσεθ το Βραβείο Δημοκρατίας της Πόλης των Αθηνών, μιλώντας για το «πολιτικό θάρρος» του. Είναι ο ίδιος Δούκας που έχει ανοίξει τη συζήτηση για σύγκλιση ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ, ακόμη και για κοινή κάθοδο υπό συγκεκριμένες εκλογικές συνθήκες.

Η εικόνα είναι σχεδόν πλήρης. Ο Σάντσεθ πολιτικό πρότυπο για το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ, δηλαδή για δύο ανταγωνιστικές εκδοχές της ελληνικής Κεντροαριστεράς. Μόνο που στη «φωτογραφία» υπάρχει και η Mαρικάρμεν που χαλάει το αφήγημα. Η εικόνα της έξωσής της προκάλεσε κινητοποιήσεις και έγινε πολιτικό γεγονός. Εξευτέλισε τη στεγαστική πολιτική του Σάντσεθ και απέδειξε ότι ακόμη και ένα μοντέλο στεγαστικής πολιτικής που προβάλλεται ως προοδευτική εναλλακτική λύση μπορεί να παράγει τις δικές της Mαρικάρμεν. Η έξωση λειτούργησε ως θρυαλλίδα. Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους και η κεντροαριστερή κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αναγκάστηκε να ψηφίσει ένα πακέτο έκτακτων μέτρων για τη στέγαση, το οποίο ονομάστηκε ανεπίσημα «Διάταγμα Μαρικάρμεν».

Η υπόθεση αποδεικνύει ότι ένα μοντέλο δεν κρίνεται από την ιδεολογική ταυτότητα εκείνου που το εφαρμόζει. Κρίνεται και από την αποτελεσματικότητα και τις… ρωγμές του. Ολοι ξέρουμε ότι όταν ένα κοινωνικό πρόβλημα αποκτά πρόσωπο, η πίεση αυξάνεται και το κράτος παρεμβαίνει εκεί όπου μέχρι χθες δεν έβλεπε επαρκή λόγο να παρέμβει. Ο σοσιαλιστής Σάντσεθ στην Ισπανία έκανε ό,τι και ο συντηρητικός Μητσοτάκης στην Ελλάδα και μάλιστα χωρίς ο... δικός μας να έχει Μαρικάρμεν. Μόλις προχθές ανακοίνωσε μέτρα για τους servicers και τα κόκκινα δάνεια. Αρα αν το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ βλέπουν στην Ισπανία ένα κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο προς εισαγωγή, τότε πρέπει να κοιτάξουν ξανά ολόκληρο τον λογαριασμό. Τα επιτεύγματα αλλά και τις αποτυχίες και πώς προστατεύεται αυτός που δεν μπορεί να πληρώσει. Πώς αυξάνεται η προσφορά κατοικίας χωρίς να μεταφέρεται ολόκληρο το βάρος στον μικρό ιδιοκτήτη. Πού τελειώνει η αγορά και πού αρχίζει η υποχρέωση του κράτους. Αντί να συναγωνίζονται για το ποιος είναι πιο κοντά στον Σάντσεθ, ας κρατήσουν από τη Μαδρίτη όχι μόνο το πρότυπο, αλλά και την προειδοποίηση. Η Mαρικάρμεν, χωρίς να πει λέξη, μας έδειξε πού μπορεί να καταλήξει μια σοσιαλιστική πολιτική μανιέρα. Ας το πει κάποιος και στη Μαριζέτα Αντωνοπούλου, πρώην ΠΑΣΟΚ και τώρα τομεάρχη Κοινωνικής Πολιτικής της ΕΛΑΣ, που υπερασπίζεται με άδολο νεανικό ενθουσιασμό την κρατική παρέμβαση και υπόσχεται καλύτερη ζωή για την «κοινωνική πλειοψηφία».