Λέβιτ, η αναντικατάστατη για τον Τραμπ; Έργα και ημέρες της «φωνής» του Αμερικανού προέδρου στον Λευκό Οίκο

Ένα από τα χαρακτηριστικά του Ντόναλντ Τραμπ που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανέναν, από την πρώτη του κιόλας θητεία, είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει επιλέξει να επικοινωνεί ο ίδιος άμεσα με το κοινό του (και όχι μόνο), χωρίς να αφήνει άλλον να αποτελέσει τη «φωνή» του. Ο πιο θορυβώδης πρόεδρος στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία φροντίζει πάντοτε να περνά ο ίδιος το μήνυμά του, μέσα από έναν καθημερινό καταιγισμό αναρτήσεων στα social media, συνεντεύξεων και αντιπαραθέσεων με δημοσιογράφους.

Αν αναλογιστεί κανείς αυτή την πραγματικότητα, η αποχώρηση μιας εκπροσώπου Τύπου θα μπορούσε να μοιάζει με δευτερεύον γεγονός για έναν πρόεδρο που είναι ο ίδιος ο βασικός επικοινωνιακός εκπρόσωπος της κυβέρνησής του. Η παραίτηση, όμως, της Καρολάιν Λέβιτ, που ανακοινώθηκε την Τετάρτη, αποτελεί σημαντική προσωπική και πολιτική απώλεια για τον Τραμπ και αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο που είχε αποκτήσει στον στενό πυρήνα των συνεργατών του.



Η Λέβιτ ήταν πολλά περισσότερα από μια εκπρόσωπος Τύπου. Κατανοούσε όσο λίγοι τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται και λειτουργεί ο Τραμπ. Υπήρξε πρωταγωνιστικό πρόσωπο στην «επίθεση» της δεύτερης κυβέρνησής του εναντίον θεσμών που έχουν ως αποστολή τον έλεγχο της εξουσίας και, στην περίπτωσή της, απέναντι στον δημοσιογραφικό κόσμο της Ουάσινγκτον.

Όπως και ο ίδιος ο Τραμπ, άλλαξε τους παραδοσιακούς κανόνες του αξιώματός της. Μέσα από τις συνεχείς συγκρούσεις και το trolling σε βάρος δημοσιογράφων, ανέδειξε παράλληλα τις αδυναμίες και τις αντιφάσεις της παραδοσιακής δημοσιογραφίας στην εποχή των social media.

«Δεν μπορώ να είμαι η μητέρα που αξίζουν τα παιδιά μου»

Η 28χρονη Λέβιτ ανακοίνωσε μέσω social media ότι μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού της, ενός κοριτσιού, την 1η Μαΐου, συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να είναι η μητέρα που αξίζουν τα παιδιά της και ταυτόχρονα να αφιερώνει τον «συνεχή χρόνο, την ενέργεια και την προσοχή» που απαιτούσε η δουλειά της στον Λευκό Οίκο.



Ο Τραμπ, ο οποίος την περιέγραψε ως μία από τις «πιο έμπιστες συνεργάτιδές» του, ανακοίνωσε ότι η Λέβιτ θα παραμείνει στο πλευρό του ως εξωτερική σύμβουλος.

Η θέση της εκπροσώπου Τύπου του Τραμπ μόνο εύκολη δεν είναι. Η έννοια της «πειθαρχίας στο μήνυμα» δύσκολα μπορεί να εφαρμοστεί σε μια κυβέρνηση όπου κανείς - ενίοτε ούτε ο ίδιος ο πρόεδρος - γνωρίζει τι θα πει από τη μία στιγμή στην άλλη. Ο Τραμπ μπορεί να αλλάξει πολιτική αιφνιδιαστικά και να έρθει σε αντίθεση τόσο με κορυφαίους συνεργάτες του όσο και με προηγούμενες δικές του τοποθετήσεις.

Παράλληλα, γνωρίζει όσο λίγοι πώς να χειρίζεται τα μέσα ενημέρωσης. Εδώ και δεκαετίες εναλλάσσει τις επιθέσεις με την κολακεία απέναντι στους δημοσιογράφους. Από την εποχή που έχτιζε την εικόνα του ως μεγιστάνας των ακινήτων και σελέμπριτι στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1980, είχε αντιληφθεί την ανάγκη των μέσων για συνεχείς νέους τίτλους και ιστορίες και έμαθε να τη χρησιμοποιεί προς όφελός του.

Η έκρηξη των social media συνέπεσε με την πολιτική άνοδο ενός ανθρώπου που είχε «αγάπη» με την έννοια της σύγκρουσης, περιφρονούσε τις συμβάσεις και ήταν πρόθυμος να προκαλεί με τις δηλώσεις του. Ο Τραμπ αξιοποίησε τη νέα τεχνολογία για να επικοινωνεί απευθείας με εκατομμύρια Αμερικανούς, παρακάμπτοντας σε μεγάλο βαθμό τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης που χρησιμοποιούσαν ως ενδιάμεσο οι προκάτοχοί του.

Η Λέβιτ «μιλούσε MAGA»

Ακόμη κι έτσι, η αντικατάσταση της Λέβιτ δεν θα είναι εύκολη. Όπως σημειώνει το CNN, κανείς άλλος πέρα από τον ίδιο τον Τραμπ δεν «μιλά MAGA» τόσο άνετα μπροστά στις κάμερες.

Οι ενημερώσεις της στον Λευκό Οίκο συχνά δεν είχαν τόσο στόχο την αναλυτική εξήγηση κυβερνητικών πολιτικών όσο την προβολή της χαρακτηριστικής επιθετικότητας του Τραμπ απέναντι στους αντιπάλους του.

Η Λέβιτ απέκτησε μεγάλη δημοτικότητα μεταξύ των υποστηρικτών του προέδρου. Οι συγκρούσεις της με γνωστούς δημοσιογράφους μεγάλων μέσων ενημέρωσης θύμιζαν την αντισυστημική δυναμική της πρώτης προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ. Σπάνια απαντούσε ευθέως σε μια δύσκολη ερώτηση, προτιμώντας πολλές φορές να «πετάξει τη μπάλα στην εξέδρα», να αμφισβητεί τα κίνητρα ή τη νοοτροπία του δημοσιογράφου που την είχε υποβάλει.

Πριν μερικές εβδμάδες καθόταν δίπλα στον Τραμπ στο δείπνο της Ένωσης Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου, το οποίο είχε επαναπρογραμματιστεί μετά την απόπειρα ενόπλου να εισβάλει στην ετήσια εκδήλωση τον Απρίλιο. Εκείνο το βράδυ ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε προσωπικές και ιδιαίτερα σκληρές επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, σε μια εικόνα που πλέον λειτουργεί, σχεδόν, ως συμβολικός επίλογος της θητείας της.

Κατά μία ειρωνική συγκυρία, η Λέβιτ ανακοίνωσε την παραίτησή της, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η συζήτηση για το κατά πόσο ο Λευκός Οίκος χρησιμοποίησε δημοσιογράφους που επέβαιναν στο Air Force One ως «δόλωμα» κατά τη μυστική πτήση του Τραμπ από την Τουρκία τον περασμένο μήνα.

Η σύγκρουση με τα μέσα ενημέρωσης

Η θητεία της Λέβιτ θα μείνει στη μνήμη πολλών και για τη ριζική αλλαγή της σχέσης του Λευκού Οίκου με τον Τύπο.

Η ομάδα της ανέλαβε τον έλεγχο του λεγόμενου press pool, του συστήματος δημοσιογράφων που καλύπτουν από κοντά τις δραστηριότητες του προέδρου και το οποίο επί δεκαετίες διαχειριζόταν η ανεξάρτητη Ένωση Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου.



Η Λέβιτ απέκτησε, έτσι, καθοριστικό λόγο για το ποιοι δημοσιογράφοι θα είχαν πρόσβαση στις προεδρικές εκδηλώσεις και ποιοι θα ταξίδευαν με το Air Force One. Παράλληλα, άνοιξε την πόρτα του Λευκού Οίκου σε streaming πλατφόρμες, παρουσιαστές τοπικών συντηρητικών ραδιοφωνικών σταθμών, podcasters και προσωπικότητες του κινήματος MAGA.

Οι επικριτές της είδαν σε αυτή την πολιτική μια προσπάθεια εισαγωγής φιλοκυβερνητικών φωνών που θα αντιμετώπιζαν ευνοϊκότερα τον Τραμπ. Οι υποστηρικτές του προέδρου, αντίθετα, θεώρησαν ότι επρόκειτο για μια καθυστερημένη διεύρυνση της πρόσβασης, σε βάρος των μέσων που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν μέρος μιας φιλελεύθερης ελίτ.

Η σύγκρουση με το Associated Press

Μία από τις μεγαλύτερες αντιπαραθέσεις της θητείας της ξέσπασε όταν, κατόπιν εντολής Τραμπ, το Associated Press αποκλείστηκε από συγκεκριμένες εκδηλώσεις του Λευκού Οίκου, ενώ δεν επετράπη σε δημοσιογράφο του πρακτορείου να επιβιβαστεί στο Air Force One.

Η σύγκρουση είχε ξεκινήσει επειδή το AP, ένα από τα μεγαλύτερα ειδησεογραφικά πρακτορεία παγκοσμίως, αρνήθηκε να υιοθετήσει την ονομασία «Κόλπος της Αμερικής», την οποία είχε επιβάλει ο Τραμπ με εκτελεστικό διάταγμα για τον Κόλπο του Μεξικού.

Οι ενημερώσεις της Λέβιτ άρχισαν σύντομα να θυμίζουν περισσότερο πολιτικές τηλεοπτικές αναμετρήσεις παρά τις παραδοσιακές ενημερώσεις του Λευκού Οίκου. Συχνά ξεκινούσε με έντονα φορτισμένους μονολόγους στους οποίους εξυμνούσε τα επιτεύγματα του Τραμπ, σε ένα ύφος που παρέπεμπε περισσότερο σε εκπομπές της συντηρητικής αμερικανικής τηλεόρασης.

«Περαιτέρω υποβάθμιση της σχέσης Λευκού Οίκου και Τύπου»

Οι εντάσεις ανάμεσα στις αμερικανικές κυβερνήσεις και τα μέσα ενημέρωσης δεν ξεκίνησαν, ωστόσο, με τον Τραμπ. Οι σχέσεις της κυβέρνησης Τζορτζ Μπους με τους δημοσιογράφους υπήρξαν συχνά δύσκολες, όπως και εκείνες της κυβέρνησης Μπαράκ Ομπάμα, παρά την αντίληψη πολλών συντηρητικών ότι ο Τύπος ήταν ευνοϊκά διακείμενος απέναντί του. Ένταση υπήρχε επίσης μεταξύ δημοσιογράφων και της επικοινωνιακής ομάδας του Τζο Μπάιντεν.

Ωστόσο, οι επικριτές του Τραμπ θεωρούν ότι η δική του αντιπαράθεση με τα μέσα ενημέρωσης έχει φτάσει σε πρωτοφανές επίπεδο, θέτοντας ζητήματα σχετικά με τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο του Τύπου.

Ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέιμς Γουόκινσο δήλωσε στο CNN ότι δεν αμφισβητεί την ειλικρίνεια της Λέβιτ όταν επικαλείται οικογενειακούς λόγους για την αποχώρησή της. «Είναι δύσκολη δουλειά. Είναι μια δουλειά όπου, για να είσαι εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει συνειδητά να αρνείσαι την πραγματικότητα σε καθημερινή βάση», υποστήριξε.

Κατά την εκτίμησή του, η κληρονομιά της Λέβιτ θα συνδεθεί με την «περαιτέρω υποβάθμιση της σχέσης μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Τύπου».

Το δύσκολο στοίχημα της διαδοχής

Παρά τις συγκρουσιακές εμφανίσεις της μπροστά στις κάμερες, η Λέβιτ είχε συχνά περισσότερο συναδελφικές σχέσεις με τους δημοσιογράφους όταν οι κάμερες έκλειναν. Ήταν συνήθως διαθέσιμη για επικοινωνία, ενώ η σχέση εμπιστοσύνης της με τον Τραμπ της εξασφάλιζε πρόσβαση στον πρόεδρο σε κρίσιμες στιγμές.

Αυτή η πρόσβαση είναι εξαιρετικά σημαντική για έναν εκπρόσωπο Τύπου, καθώς του επιτρέπει να γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει στον στενό πυρήνα της εξουσίας και, κατά συνέπεια, να διαθέτει μεγαλύτερη αξιοπιστία απέναντι στους δημοσιογράφους.

Η αποχώρησή της προκαλεί ανησυχίες ότι η κάλυψη των διαδικασιών λήψης αποφάσεων στον Λευκό Οίκο μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερη.

Εάν ο Τραμπ δεν επιλέξει ως αντικαταστάτη της κάποιο πρόσωπο που βρίσκεται ήδη βαθιά μέσα στον στενό του κύκλο, ο διάδοχος της Λέβιτ ενδέχεται να μη διαθέτει την πρόσβαση και την αυθεντικότητα που την είχαν καταστήσει έγκυρη φωνή της κυβέρνησης.

Συνήθως οι κυβερνήσεις προετοιμάζουν έναν ή περισσότερους αναπληρωτές εκπροσώπους Τύπου για να αναλάβουν την κορυφαία θέση. Η απουσία, μέχρι στιγμής, ενός προφανούς σχεδίου διαδοχής αναμένεται να ενισχύσει τις εικασίες ότι ο Τραμπ θα μπορούσε απλώς να αναλάβει ακόμη μεγαλύτερο μέρος της επικοινωνίας της κυβέρνησής του ο ίδιος.

Η Λέβιτ, πάντως, αναμένεται να διατηρήσει ισχυρή επιρροή στη βάση του MAGA. Και ο αντίκτυπος της θητείας της μπορεί να ξεπεράσει χρονικά τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, καθώς οι επόμενες κυβερνήσεις συχνά υιοθετούν εργαλεία και πρακτικές των προκατόχων τους.