Σταύρος Σουντουλίδης

Η εξυγίανση και οι αλλαγές στον ΠΑΟΚ, ανέκαθεν, είναι μια αιματηρή διαδικασία. Απαιτούν (πολύ) σκληρή δουλειά, υπομονή, πίστη και στήριξη που δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από το αποτέλεσμα της Κυριακής ή της Δευτέρας. Έχουν εκατό μέτρα ανήφορο, δέκα ίσωμα κι ύστερα πάλι άλλα εκατό ανήφορο. Φέρνουν αλλεπάλληλες στενοχώριες και μία χαρά, πηγή κουράγιου, κάθε τόσο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε ήττα μπορεί να αποδίδεται στις δυσκολίες της μετάβασης. Υπάρχουν ήττες που αποτελούν μέρος της διαδρομής και υπάρχουν εμφανίσεις που υποχρεώνουν έναν ολόκληρο οργανισμό να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Το 1-3 από την Καλαμάτα στην Τούμπα ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.

Κάθε καλοκαίρι γεννά ελπίδες. Είναι η ίδια η φύση του. Ακόμη περισσότερο όταν έχουν προηγηθεί τόσες κομβικές αλλαγές στο οργανόγραμμα και στη λειτουργία ενός συλλόγου που επιχειρεί να αφήσει πίσω του όσα τον ταλαιπώρησαν. Μέσα στο 2026 ο ΠΑΟΚ άλλαξε πολλά, σε πολλά επίπεδα. Το ζητούμενο ήταν και παραμένει να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον υγείας, ηρεμίας, εμπιστοσύνης και επαγγελματισμού, μέσα στο οποίο ένα σύνολο νέων ποδοσφαιριστών θα μπορέσει σταδιακά να γίνει ομάδα. Τα πρώτα θετικά αποτελέσματα του φθινοπώρου καλλιέργησαν την εντύπωση ότι η προσπάθεια άρχισε να αποδίδει. Μόνο που η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο σκληρή.

Όποιος παρακολούθησε το πρώτο ημίχρονο του αγώνα με την Καλαμάτα μπορούσε να αντιληφθεί τι ερχόταν. Ο ΠΑΟΚ ήταν τυχερός που πήγε στα αποδυτήρια με το 1-1. Η νεοφώτιστη ομάδα του Παναγιώτη Χριστοφιλέα είχε ήδη βάλει τις βάσεις για το ιστορικό της διπλό, πιέζοντας ψηλά, κλείνοντας τους χώρους και αναγκάζοντας τους γηπεδούχους να αποκαλύψουν όλες τις αδυναμίες τους. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν ήταν η πίεση της Καλαμάτας, αλλά η αδυναμία των παικτών του ΠΑΟΚ να διαχειριστούν την μπάλα όταν την είχαν στα πόδια τους. Δεν υπήρχαν καθαρές επιλογές, αυτοματισμοί, συγκεκριμένο σχέδιο για να βγει η ομάδα από την πίεση. Στο δεύτερο ημίχρονο, μετά το πρώτο δεκάλεπτο, η Καλαμάτα βρήκε τους χώρους που αναζητούσε στη μετάβαση και ολοκλήρωσε αυτό που είχε αρχίσει από νωρίς.

Ο Κένεθ Βάργκας έκανε όργια στο χορτάρι της Τούμπας. Δύο γκολ, κερδισμένο πέναλτι, καθοριστική συμμετοχή στη φάση της αποβολής. Η «Μαύρη Θύελλα» έφυγε από τη Θεσσαλονίκη με το 3-1, έχοντας κερδίσει καθαρά και ξάστερα, με την αξία της. Δεν έκλεψε τίποτα. Είχε προετοιμαστεί καλύτερα, διάβασε σωστά τον αντίπαλό της και αξιοποίησε σχεδόν κάθε αδυναμία του. Ο ΠΑΟΚ ετοιμαζόταν να ανέβει στην κορυφή της βαθμολογίας και βρέθηκε στο καναβάτσο. Μια τεράστια σφαλιάρα, από εκείνες που δεν ξεχνιούνται εύκολα και δεν αντιμετωπίζονται με μερικές γενικόλογες δηλώσεις περί αντίδρασης στο επόμενο παιχνίδι.

Το χειρότερο για τον ΠΑΟΚ είναι ότι τα σημάδια υπήρχαν. Απλώς τα αποτελέσματα βοήθησαν να κρυφτούν κάτω από το χαλί. Στο Αγρίνιο, για παράδειγμα, ο Παναιτωλικός είχε περιορίσει τον «Δικέφαλο» στην περιοχή του για ένα ολόκληρο ημίχρονο. Δεν κατάφερε να σκοράρει και το διπλό επέτρεψε σε όλους να προσπεράσουν σχετικά εύκολα όσα είχαν προηγηθεί. Το ίδιο είχε επαναληφθεί λίγες μέρες νωρίτερα στο Περιστέρι. Η νίκη, όμως, δεν εξαφανίζει τις αγωνιστικές αδυναμίες. Ούτε αποτελεί απόδειξη ότι μια ομάδα βρίσκεται στον σωστό δρόμο, όταν η εικόνα της δεν συμβαδίζει με το αποτέλεσμα.

Εδώ και τρεις μήνες ο ΠΑΟΚ παρουσιάζει σοβαρό έλλειμμα αυτοπεποίθησης, συνοχής και αγωνιστικής ταυτότητας. Οι ποδοσφαιριστές του συχνά δείχνουν να μην έχουν κατανοήσει πλήρως τι ζητά ο προπονητής τους. Βγάζουν εκνευρισμό, άγχος, δυσκολεύονται να συνεργαστούν και, κυρίως, δεν αντιδρούν σωστά όταν το παιχνίδι στραβώνει. Η εικόνα ποδοσφαιριστών που βλέπουν την μπάλα να περνά δίπλα τους χωρίς την απαιτούμενη αντίδραση είναι πολύ πιο ανησυχητική από το ίδιο το αποτέλεσμα. Να χάσεις, φυσικά και μπορείς. Η ήττα είναι μέρος του ποδοσφαίρου. Εκείνο που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι να μη βλέπεις την προσπάθεια, την ένταση και την αποφασιστικότητα που απαιτεί μια τέτοια αναμέτρηση.

Και βέβαια, δεν μπορεί να μείνει εκτός συζήτησης ο μεταγραφικός σχεδιασμός. Ο ΠΑΟΚ καθυστέρησε ξανά. Οι περισσότερες και σημαντικότερες ποιοτικά προσθήκες πραγματοποιήθηκαν μετά τον ευρωπαϊκό αποκλεισμό. Στη Μικράς Ασίας επιμένουν ότι αρκετοί από αυτούς τους ποδοσφαιριστές δεν ήταν δυνατόν να αποκτηθούν τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο. Μπορεί να ισχύει για συγκεκριμένες περιπτώσεις. Δεν αλλάζει, όμως, το συνολικό πρόβλημα. Όταν ένας σύλλογος βρίσκεται σε χρονιά δομικών αλλαγών, η καθυστερημένη στελέχωση του ρόστερ κοστίζει διπλά. Ο προπονητής χάνει πολύτιμο χρόνο, οι νέοι παίκτες προσπαθούν να προσαρμοστούν ενώ οι επίσημες υποχρεώσεις τρέχουν και η ομάδα καλείται να αποκτήσει συνοχή μέσα στην πίεση των αποτελεσμάτων.

Ο Αλέσιο Λίσι ανέλαβε την ευθύνη μετά το τέλος του αγώνα. Παραδέχθηκε ότι η εικόνα του πρώτου ημιχρόνου ήταν απαράδεκτη, ότι η ομάδα του δεν διάβασε σωστά την Καλαμάτα και ότι η διαχείριση της προηγούμενης εβδομάδας δεν ήταν αυτή που έπρεπε. Τουλάχιστον δεν προσπάθησε να κρυφτεί πίσω από τους ποδοσφαιριστές του. Η συζήτηση, πάντως, για τα ρεπό και τις ημέρες άδειας μοιάζει να χάνει την ουσία. Και είναι το λιγότερο αστείο να υποστηρίζεις ότι η αιτία μιας ήττας είναι οι ημέρες των ρεπό, που όλες οι ομάδες έδωσαν στους ποδοσφαιριστές τους. Εννέα διεθνείς απουσίαζαν, αρκετοί τραυματίες επέστρεφαν σταδιακά και άλλοι συνέχιζαν ατομικό πρόγραμμα. Παρόμοια διαχείριση, ξαναλέω, έκαναν πολλές ομάδες στη διακοπή. Το ζήτημα είναι τι παρουσίασε ο ΠΑΟΚ όταν επέστρεψε στο γήπεδο.

Ο Ιταλός είναι ένας ανερχόμενος προπονητής, αλλά δεν έχει δοκιμαστεί σε συνθήκες πρωταθλητισμού. Δεν έχει συνηθίσει να δουλεύει με την καθημερινή απαίτηση της νίκης, την πίεση μιας μεγάλης εξέδρας και την ανάγκη να διαχειρίζεται κρίσεις που ξεσπούν μέσα σε ενενήντα λεπτά. Μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να πείσει ότι η ομάδα αφομοιώνει τις ιδέες του. Από την άλλη, θα ήταν εξαιρετικά εύκολο και εξίσου άδικο να μετατραπεί στο μοναδικό εξιλαστήριο θύμα. Παρέλαβε έναν οργανισμό σε διαδικασία αλλαγών, με πολλούς νέους ποδοσφαιριστές, ελάχιστους πλέον που γνωρίζουν σε βάθος τι σημαίνει ΠΑΟΚ και μια διαρκή, άνιση σύγκριση με τον προκάτοχό του. Οι ευθύνες του είναι συγκεκριμένες και μεγάλες, αλλά δεν είναι οι μοναδικές.

Ο Παναγιώτης Χριστοφιλέας, αντίθετα, παρουσίασε στην Τούμπα μια ομάδα που ήξερε ακριβώς τι ήθελε. «Θέλαμε να στήσουμε παγίδες στον ΠΑΟΚ και να αμυνθούμε στο μεσαίο τρίτο για να βγούμε στην αντεπίθεση με τους Μορέιρα και Βάργκας», εξήγησε μετά το παιχνίδι. Περιέγραψε με απλά λόγια ένα σχέδιο που εφαρμόστηκε στο γήπεδο και οδήγησε στην ιστορική νίκη. Η Καλαμάτα ήξερε πότε να πιέσει, πότε να παραχωρήσει χώρο και πώς να εκμεταλλευτεί τη μετάβαση. Ο ΠΑΟΚ, αντίθετα, έδειχνε να αναζητά απαντήσεις ακόμη και στα πιο βασικά ερωτήματα του παιχνιδιού.

Η τελευταία εικόνα της Τούμπας ήταν ίσως η πιο χαρακτηριστική ολόκληρης της βραδιάς. Οι ποδοσφαιριστές του ΠΑΟΚ αποχώρησαν μέσα σε έντονες αποδοκιμασίες, ενώ οι ίδιοι φίλαθλοι χειροκρότησαν θερμά τους παίκτες της Καλαμάτας. Οι περίπου πενήντα οπαδοί της «Μαύρης Θύελλας», που ταξίδεψαν στη Θεσσαλονίκη, πανηγύρισαν μαζί με την ομάδα τους μια νίκη ιστορική. Ο Χριστοφιλέας στάθηκε ιδιαίτερα σε αυτή τη συμπεριφορά: «Ο κόσμος του ΠΑΟΚ έδειξε πόσο μεγάλος είναι, χειροκροτώντας την ομάδα μου, παρότι ήταν δύσκολο βράδυ».

Αυτή η αντίδραση της εξέδρας αξίζει να διαβαστεί σωστά. Ο κόσμος του ΠΑΟΚ μπορεί να κατανοήσει ότι η αλλαγή χρειάζεται χρόνο. Μπορεί να στηρίξει μια δύσκολη προσπάθεια, ακόμη κι όταν τα αποτελέσματα δεν έρχονται. Δεν μπορεί, όμως, να αποδέχεται επ' αόριστον μια ομάδα χωρίς αγωνιστικό προσανατολισμό, χωρίς ένταση και χωρίς την απαραίτητη αντίδραση στις δυσκολίες. Η στήριξη σε ένα σχέδιο δεν σημαίνει ότι απαγορεύεται η κριτική. Ούτε ότι μια τόσο κακή εμφάνιση πρέπει να περάσει χωρίς συνέπειες και ουσιαστική αυτοκριτική.

Ο ΠΑΟΚ μπαίνει σε μια δύσκολη περίοδο και η ήττα από την Καλαμάτα θα τον ακολουθεί για καιρό. Η προσπάθεια ανασυγκρότησης δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί στην πρώτη μεγάλη κρίση, αλλά ούτε μπορεί να χρησιμοποιείται ως μόνιμη δικαιολογία για κάθε αγωνιστική αποτυχία. Χρειάζεται καθαρό μυαλό, ειλικρινής αποτίμηση των λαθών και αποφάσεις που θα υπηρετούν τον στόχο της δημιουργίας μιας πραγματικής ομάδας. Ο δρόμος παραμένει ανηφορικός. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο ΠΑΟΚ δυσκολεύεται να τον ανέβει. Είναι ότι, τρεις μήνες μετά, ακόμη δεν έχει δείξει με συνέπεια πώς σκοπεύει να το κάνει.