Βασανιστήρια και εκτελέσεις στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας: Προδότες, κυνήγι μαγισσών και αποκατάσταση έπειτα από δεκαετίες
Επαγρύπνηση, καχυποψία, πράκτορες (υπαρκτοί και μη…) και απίστευτης σκληρότητας βασανιστήρια, ακόμα και σε γυναίκες του ΔΣΕ - Οι άδικες εκτελέσεις σπουδαίων αξιωματικών - Παραδοχή του ΚΚΕ 60 χρόνια αργότερα για βασανιστήρια που «ξεπέρασαν τα όρια του σαδισμού»
Μιχάλης Στούκας
Τη Δευτέρα 16/11/2026 δημοσιεύθηκε στο protothema.gr ένα άρθρο μας για την επίσκεψη του σπουδαίου Γάλλου ποιητή Πολ Ελιάρ στον Γράμμο και στο Βίτσι, τον Ιούνιο του 1949. Τον συνόδευαν, όπως είδαμε, και άλλοι επιφανείς Γάλλοι κομμουνιστές. Ο Πολ Ελιάρ γοητεύτηκε από τις μαχήτριες του ΔΣΕ και τους αφιέρωσε ένα ποίημά του, ενώ το όλο κλίμα ήταν πανηγυρικό.
Πίσω όμως από όλα αυτά κρυβόταν μια φοβερή καχυποψία, η ιδέα ότι παντού στον ΔΣΕ κυκλοφορούσαν πράκτορες που είχαν σαν σκοπό την υπονόμευση του αγώνα και τέλος, απάνθρωπα βασανιστήρια σε όσους και όσες υπήρχε απλά μια υποψία για υπονόμευση του ΔΣΕ. Οι «λεβέντρες», «ακριβές κι αθάνατές μου» του Ελιάρ αντιμετώπισαν από τους «συντρόφους» τους μια φρικιαστική (επιεικώς…) μεταχείριση όπως θα δούμε, που ξεπερνά ακόμα και την πιο αρρωστημένη φαντασία.
Ένας μαχητής και μια μαχήτρια του ΔΣΕ
Η επαγρύπνηση
«Εκείνο όμως που δεν πρέπει να ξεχνούμε ούτε λεπτό είναι ότι Η ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΣΙΔΕΡΕΝΙΟΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ και ότι ο Π(ολιτικός) Ε(πίτροπος) πρέπει ακούραστα να δουλεύει να πετύχει, ώστε το τμήμα του και ο κάθε μαχητής ή μαχήτριά του να ‘ναι πάντα άγρυπνοι, να μην ξεχνούν ούτε στιγμή τον σιδερένιο αυτό νόμο (ΚΚΕ, «Επίσημα Κείμενα 1945-1949», σελ. 363).
«Οι μέρες είναι σκληρές. Πρέπει και μεις νάμαστε σκληροί» (ΔΣ 7/1948: 239).
Το καλοκαίρι του 1948, ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης, υπουργός Δικαιοσύνης της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, σε άρθρο του θεωρούσε ότι έπρεπε να επαγρυπνούν, γιατί οι πράκτορες του εχθρού είχαν οργανώσει ένα δίκτυο για να «προκαλούν λιποταξίες» στους νεοεπιστρατευμένους. «Τους πλησιάζουν, τους χύνουν το δηλητήριο και ύστερα τους προτείνουν να τους δείξουν τον δρόμο (συνδέσεις κ.λπ.) για να λιποτακτήσουν».
Μιλτιάδης Πορφυρογένης
Κλείσιμο
Ο Πορφυρογένης (1903-1958) έστρεφε τα βέλη του κυρίως ενάντια στα μέλη του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδας (ΑΚΕ) και του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΝΟΦ). Το NOF (Narodno Osloboditelen Front) ήταν πολιτική και στρατιωτική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1945 στα Σκόπια, ως συνέχεια του SNOF, το οποίο είχε ιδρυθεί στην περιοχή Φλώρινας Καστοριάς, με τη συγκατάθεση του ΚΚΕ, το 1943 και είχε ως σκοπό, το ΝΟΦ, την απελευθέρωση της «Μακεδονίας του Αιγαίου».
Για την τιμωρία των πρακτόρων, ο Πορφυρογένης ανέφερε ότι δεν θα ήθελε ο ΔΣΕ να μιμηθεί τους «εγκληματίες μοναρχοφασίστες» που κάνουν βασανιστήρια και εκτελέσεις, αλλά όταν «ένας κάνει συγκεκριμένες πράξεις εναντίον μας (του ΔΣΕ δηλαδή) πρέπει να τσακιστεί»· όχι για εκδίκηση, αλλά για να σωθούν οι υπόλοιποι. Ο Πορφυρογένης είπε ότι οι πράκτορες «ξεμονάχιαζαν» τους τραυματίες και τους νεοεπιστρατευμένους για να τους «ψωνίζουν». Παράλληλα τόνιζε ότι οι τηλεφωνητές και οι τηλεφωνήτριες φλυαρούσαν πολύ στα τηλέφωνα και γι’ αυτό: «Πρέπει να κοπεί με το μαχαίρι η φλυαρία.
Και όπου δεν φτάνει ο λόγος πρέπει να παρθούν και άλλα μέτρα». Ανέφερε στη συνέχεια ότι όλοι πρέπει να ελέγχονται εξονυχιστικά. Όπως είπε, ο πρόεδρος του ΝΟΦ πέρασε από ένα χωριό, δίχως φύλλο πορείας. Η στρατιωτική υπεύθυνη τον σταμάτησε. Αυτός, με ύφος «αρχηγού», τη χτύπησε και πέρασε. Το σωστό, γράφει ο Πορφυρογένης, θα ήταν να τον σταματήσει, έστω και με τη βία. Και καταλήγει: «Οι μέρες είναι σκληρές. Πρέπει και μεις νάμαστε σκληροί» (ΔΣ 7/1948: 236-239).
Στην πιο κρίσιμη φάση του Εμφυλίου, στις 9 Σεπτεμβρίου 1948, το ΠΓ του ΚΚΕ καθαίρεσε την Επιτροπή Πόλης της ΚΑ στην Αθήνα (ΑΣΚΙ, Αρχείο ΚΚΕ, Φ. 22/1/54 & 22/1/63). Την καθαίρεση ζήτησε ο Στέργιος Αναστασιάδης, μέλος του ΠΓ που βρισκόταν στην Αθήνα.
Άνδρες του Εθνικού Στρατού
Αλλά και στο Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας, σύμφωνα με τους επικεφαλής του ΚΚΕ και του ΔΣΕ, οι «πράχτορες του εχθρού» αλώνιζαν επηρεάζοντας κυρίως τις νεοεπιστρατευμένες μαχήτριες του ΔΣΕ. Τους έλεγαν ότι οι απώλειες μεταξύ των γυναικών του ΔΣΕ ήταν μεγάλες, γιατί δεν ήταν καλά εκπαιδευμένες και δεν ήξεραν πώς να προφυλαχθούν. Επίσης, ότι δεν ήξεραν αν θα γυρίσουν στα σπίτια τους ή θα σκοτωθούν στο βουνό. Η ζωή στα βουνά, έλεγαν οι «πράχτορες» ήταν ανιαρή. Στις πόλεις οι άνθρωποι γλεντούσαν.
Η Κυβέρνηση του Βουνού δεν ήταν αναγνωρισμένη. Αν συλλαμβάνονταν, θα φυλακίζονταν για 3-4 χρόνια. Η ηγεσία του ΔΣΕ θεωρούσε ότι τα παραπάνω μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με πολιτική δουλειά στα έμπεδα (στρατιωτικές μονάδες στα μετόπισθεν, όπου γινόταν κυρίως η εκπαίδευση νεοσυλλέκτων). Καλούσε επίσης τους υπεύθυνους αξιωματικούς να επαγρυπνούν. Σταδιακά, οι λιποτάκτες, που πλήθαιναν στον ΔΣΕ και ήταν πρόβλημα για την ίδια την ύπαρξή του ταυτίστηκαν με τους προδότες. Ενώ οι κυβερνητικές δυνάμεις οργανώνονταν και εξοπλίζονταν, στον ΔΣΕ είχε αρχίσει ένα κυνήγι μαγισσών, για την ανακάλυψη (ή αποκάλυψη) προδοτών.
Οι εκτελέσεις Γιαννούλη-Γεωργιάδη-Τσουκόπουλου και η αποκατάστασή τους μετά από 70 χρόνια
Η εμφυλιοπολεμική αυτή τακτική του ΔΣΕ οδήγησε και σε εκτελέσεις ικανών στελεχών του, με σαθρές και αβάσιμες κατηγορίες.
Πρόκειται για τον Γιώργο Γιαννούλη (Καπετάν Γιαννούλη), καπετάνιο του ΕΛΑΣ και διοικητή μονάδας του ΔΣΕ στον Γράμμο, με σημαντική δράση στις επιχειρήσεις του καλοκαιριού του 1948 ,τον Γιώργο Γεωργιάδη, που διακρίθηκε ως αξιωματικός του ΔΣΕ στη μάχη του Γράμμου (1948) και τον ελιγμό προς το Βίτσι και τον Αλέκο Τσουκόπουλο, αξιωματικό του ΔΣΕ στον Μοριά. Τον Αύγουστο του 1948, ο Γιαννούλης συνελήφθη με υπόνοιες και αβάσιμες κατηγορίες για στρατιωτική αποτυχία ή υπονόμευση κατά τη μάχη του Γράμμου. Με συνοπτικές διαδικασίες εκτελέστηκε κοντά στην Κρυσταλλοπηγή Καστοριάς στις 20 Αυγούστου 1948.
Γιώργος Γιαννούλης
Αμέσως μετά την εκτέλεση του Γιαννούλη, ο «Αρχιστράτηγος» (από τις 20/8/1948) Γούσιας, τσαγκάρης στο επάγγελμα τόνισε: «Στο εξής όποιος Διοικητής χάσει τη θέση, που τον έταξε το Γενικό Αρχηγείο και το Κόμμα, θα πληρώνει με το κεφάλι του», ενώ ο Βασίλης Μπαρτζιώτας είπε: «Εγκληματικές παραλείψεις μέτρων επαγρύπνησης ασφάλειας θα αποτελούν πραγματική προδοσία». Το παράδοξο είναι ότι η ανακοίνωση αρ. 289/4-9-1948 του Γενικού Αρχηγείου για την εκτέλεση του Γιαννούλη, όχι μόνο εμφανίστηκε με 15 μέρες καθυστέρηση, αλλά φέρει την υπογραφή του Μάρκου Βαφειάδη, που αντικαταστάθηκε από τον Γούσια, αμέσως μετά την κατάληψη του Γράμμου από τον Εθνικό Στρατό. Ολόκληρη η ανακοίνωση, στη σελίδα στο fb του κυρίου Ιωάννη Μπουγά. Το σχετικό με τον Γ. Γιαννούλη άρθρο υπογράφει ο Κωνσταντίνος Πανταλιάκας (15/2/2025).
Γούσιας
Ο Γεωργιάδης, στις 22 Δεκεμβρίου 1948 ηγήθηκε επιχείρησης του ΔΣΕ για κατάληψη της Έδεσσας, η οποία απέτυχε. Στις 20 Φεβρουαρίου 1949 παραπέμφθηκε σε στρατοδικείο. Κατηγορήθηκε για παράβαση διαταγής, παράλειψη καθήκοντος και συνεργασία με τον εχθρό. Εκτελέστηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1949. Και οι δύο αποκαταστάθηκαν από το ΚΚΕ το 2018. Περισσότερα για τις δύο άδικες εκτελέσεις, στα βιβλία: Πολυμέρης Βόγλης, «Η αδύνατη επανάσταση. Η κοινωνική δυναμική του εμφυλίου πολέμου», Αχιλλέας Παπαϊωάννου, «Γιώργης Γιαννούλης. Η θρυλική μορφή του Γράμμου. Το άγνωστο Ημερολόγιό του», 1990 και Δημήτρης Τσίτας, «Φάκελος Γιαννούλη και άλλα τινά...: Σημειώσεις ενός ελεύθερου σκοπευτή του ΔΣΕ – Ανέκδοτα Έγγραφα – Μαρτυρίες», 1992).
Γιώργος Γεωργιάδης
Ένας ακόμη ικανός αξιωματικός, έφεδρος Ανθυπολοχαγός στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο, που εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και έπειτα στον ΔΣΕ ήταν ο Αλέκος Τσουκόπουλος. Στον Εμφύλιο ήταν Υποδιοικητής του Αρχηγείου Μαινάλου, Διοικητής της Σχολής Υπαξιωματικών του ΔΣΕ και Διοικητής του 2ου Τάγματος της 55ης Ταξιαρχίας. Θεωρήθηκε υπεύθυνος για τη βαριά ήττα του Τάγματός του από τα ΛΟΚ, στον Άγιο Βασίλειο Κυνουρίας (21/1/1949), η οποία σήμανε ουσιαστικά το τέλος της δράσης του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο.
Αλέκος Τσουκόπουλος
Τον Φεβρουάριο του 1949 πέρασε από στρατοδικείο και καταδικάστηκε σε θάνατο για βαριά αμέλεια. Το ήθος του φαίνεται από το γεγονός ότι του έγινε πρόταση από στέλεχος του ΔΣΕ να διαφύγει, καθώς η φύλαξή του ήταν υποτυπώδης, αλλά ο ίδιος αρνήθηκε λέγοντας: «Αν φύγω, πάει η πειθαρχία, πάει, η Ταξιαρχία θα διαλυθεί. Ποιος θα πειθαρχήσει πια όταν οι ταγματάρχες θα απειθαρχούν;». Αυτοί που καταδίκασαν τον Τσουκόπουλο δεν έλαβαν (;) υπόψη τους ότι ο ΕΣ είχε συγκεντρώσει στην Πελοπόννησο 25.000 άνδρες, απέναντι σε 3.000, το πολύ, που είχε ο ΔΣΕ. Το τέλος ήταν προδιαγεγραμμένο και κάποιοι εγκέφαλοι (;) του ΚΚΕ και του ΔΣΕ αναζητούσαν εξιλαστήρια θύματα για την ήττα που ερχόταν...
Η καχυποψία
Η καχυποψία, όπως αναφέραμε και παραπάνω είχε ριζώσει για τα καλά στον ΔΣΕ. Η Μαρίκα Μπαζάκα, σύνδεσμος της 16ης Ταξιαρχίας άκουσε τον Λοχαγό της να λέει σε Διμοιρίτη: «Χωρίς δική μου διαταγή δεν θα εγκαταλείψεις το ύψωμα». Η Μαρίκα, όταν είδε ότι ο Διμοιρίτης αυτοβούλως διέταξε υποχώρηση «αντιλήφθηκε ότι ήταν πράχτορας και ξεσήκωσε τους άντρες εναντίον του». Ο «Διμοιρίτης-πράχτορας» παραδόθηκε «κι η μικρή ηρωίδα με την παλικαριά και το μυαλό της κέρδισε μαζί με τους συντρόφους της τη μάχη» (ΔΣ 9/1948: 353-356).
Μια άλλη μαχήτρια, η Σοφία, που ήταν επίσης σύνδεσμος άκουσε τον Λοχαγό της να λέει: «Τώρα δεν τη γλιτώνουμε», αμέσως «του έβαλε το αυτόματο και τον μάζεψε μπροστά». Θεώρησε ότι ήταν ανεπίτρεπτο σε ώρα μάχης «να αισθανθείς τόσο εύκολα την ηττοπάθεια» (Τασούλα Κεφαλέλη, «Μια πεζοπορία της ζωής και του πολέμου. Από το Τρίγωνο του Έβρου μέχρι το Γράμμο-Βίτσι», Θεσσαλονίκη, 2013, σελ. 85-86). Στην Ανατολική Μακεδονία οι αντάρτες σκότωσαν έναν πράκτορα προδότη και τον έστειλαν στο σπίτι του πάνω στο ίδιο του το κάρο (Άννα Κεφαλέλη, «Ανθυπολοχαγός Νίκη 1940-1949», Θεσσαλονίκη 2020).
Άνδρες του Εθνικού Στρατού στον Γράμμο
Ένα ακόμα απίστευτο περιστατικό περιγράφει η Ελένη Θωίδου- Μαμμή, στο βιβλίο της «Η ζωή μου σε δύο κόσμους», Βόλος, 1992. Ο Μιχάλης, μαχητής του ΔΣΕ πήγε στη Βουλγαρία για να δει τη γυναίκα του που ήταν δασκάλα και το νεογέννητο παιδί τους. Ρωτήθηκε πώς πάνε τα πράγματα και απάντησε: «Πώς να τα πάμε, οι Αμερικάνοι μας πήραν κατά πόδι». Θεωρήθηκε πράκτορας-προδότης και συνελήφθη!
Τον Αύγουστο του 1949, στο περιοδικό «Δημοκρατικός Στρατός» δημοσιεύτηκε ένα άρθρο «του σ(υντρόφου) Π.», γραμμένο στις 26 Ιουλίου 1949. Το άρθρο αφορά τους πράκτορες «τόσο από την πλευρά του μοναρχοφασισμού, όσο και από την προδοτική κλίκα του Τίτο». Θεωρεί ότι τα συνθήματά τους είναι ταυτόσημα, όπως και ο στόχος τους: να οργανώσουν μαζικές λιποταξίες. Ο «σ. Π.» συνιστά να υπάρχει επαγρύπνηση, γιατί οι πράκτορες, που έχουν άφθονα χρήματα και οργανώνουν δίκτυα κατασκοπείας, προσπαθούν να εισχωρήσουν στις γραμμές του ΔΣΕ (ΔΣ 8/1949: 576-578).
Άνδρες του ΔΣΕ
Βασανιστήρια και εκτελέσεις στις τάξεις του ΔΣΕ
Χειρότερα όμως όλων ήταν τα βασανιστήρια και οι εκτελέσεις στις τάξεις του ΔΣΕ, ιδιαίτερα στην 1η και την 7η Μεραρχία. Τα γεγονότα ήταν δραματικά στην 7η Μεραρχία γιατί έγιναν στη Βουλγαρία μετά την ήττα του ΔΣΕ το 1949.
Η 7η Μεραρχία δημιουργήθηκε με απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ (3/9/1948), η οποία κατάργησε το Στρατηγείο Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, γιατί είχε τόσες λιποταξίες, όσο όλος ο υπόλοιπος ΔΣΕ μαζί. Τελικά, η δημιουργία της 7ης Μεραρχίας αποφασίστηκε από το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ, στις 18/3/1949. Διοικητής της ορίστηκε ο «Χείμαρρος» (Βασίλης Γκανιάτσος), που μέχρι τότε βρισκόταν στο Αρχηγείο Δ. Μακεδονίας, μάλλον σε δυσμένεια. Τον Μάιο του 1949 η 7η Μεραρχία έδωσε μάχη στους Μεταξάδες του Έβρου, με σκοπό να χωριστεί ο νομός στα δύο. Υπέστη πανωλεθρία όμως, καθώς από τους 1.378 μαχητές έμειναν μόνο 300, κάποιοι μάλιστα βοηθητικοί! Άλλοι τόσοι ήταν οι νεκροί, οι τραυματίες και οι αιχμάλωτοι.
Μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ
Προφανώς, οι υπόλοιποι λιποτάκτησαν (Γιώργος Γκαγκούλιας, «Η αθέατη πλευρά του εμφυλίου. Τα τραγικά γεγονότα της 7ης Μεραρχίας του ΔΣΕ», 2002). Πάντως, σύμφωνα με το ΓΕΣ (ΓΕΣ/ΔΙΣ ΑΕΠ τόμ. 13, έγγρ. 66), μόλις 400-450 αντάρτες πήραν μέρος στη μάχη των Μεταξάδων. Άγνωστο είναι τι έγιναν οι υπόλοιποι περίπου 1.000 μαχητές. Στις 12/6/1949 στάλθηκε από το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ ο Δάφνης (Νίκος Γεωργαλής), καπνεργάτης, παλαιό στέλεχος του ΚΚΕ πρώην Ακροναυπλιώτης, για τη διεξαγωγή ανακρίσεων σχετικά με την πανωλεθρία στους Μεταξάδες. Οι «υπεύθυνοι» ήταν δύο προδότες (;), ο Άρης και ο Νικηταράς (Γκαγκούλιας, ό.π.) και ένας πράκτορας που εκτελέστηκε παράτυπα από μία μαχήτρια.
Η 1η Μεραρχία ήταν από τις πιο επίλεκτες μονάδες του ΔΣΕ. Όμως, σύμφωνα με τον καπετάν Λευτεριά, όταν το 1ο Τάγμα της υπέστη μια μεγάλη ήττα και πολλές μαχήτριες λιποτάκτησαν, ο Διοικητής του Τάγματος, Νικηφόρος Καρκάνης καθαιρέθηκε. Τις ανακρίσεις ανέλαβε ο «Μωριάς» (Αλέκος Ράπτης), υπεύθυνος του 2ου Γραφείου της ΥΣΑ (Υπηρεσία Στρατιωτικής Ασφάλειας) του ΚΓΑΝΕ (Κλιμάκιο Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδος). Χρησιμοποίησε μεθόδους της Ιεράς Εξέτασης και του καθεστώτος Μεταξά. Ο Διοικητής της Μεραρχίας Γιώτης (Χ. Φλωράκης), ο νέος ΠΕ Γκριτζώνας και ο επιτελάρχης Α. Παπαγεωργίου γνώριζαν, αλλά δεν αντέδρασαν.
Ο Καπετάν Λευτεριάς, πραγματικό όνομα Βαγγέλης Παπαδάκης, σε μεγάλη ηλικία
Ο Λευτεριάς δεν μιλούσε γιατί φοβόταν ότι «και τα κλαριά ίσως έχουν αυτιά». 7 άτομα εκτελέστηκαν, χωρίς να έχουν κάνει κάτι. Λόγω των βασανιστηρίων δεν μπορούσαν να περπατήσουν καλά-καλά, ενώ η μονάδα έπρεπε να μετακινηθεί πολύ γρήγορα. Αργότερα εκτελέστηκαν κι άλλοι πέντε. Θεωρείται ότι οι διαταγές δόθηκαν από τον Κώστα Γυφτοδήμο (Καραγιώργης) και έγιναν ανακρίσεις, μετά την ήττα του ΔΣΕ. Το πόρισμα κατέληγε στο ότι οι εκτελέσεις έγιναν με προσωπική διαταγή «υπεύθυνου στελέχους που πέθανε» (βέβαια δεν κατονομάζεται το πρόσωπο αυτό) εν αγνοία και χωρίς την έγκριση του Γυφτοδήμου...
Κωνσταντίνος Γυφτοδήμος, γνωστότερος ως Καραγιώργης
Κλείνουμε το άρθρο αυτό με περιγραφές βασανιστηρίων μαχητριών που μας άφησαν άφωνους. Η Τασούλα Μουτάκη, 20 ετών, που δεν ήξερε τι θα πει πράκτορας ήταν ασυρματίστρια. Τη συνέλαβαν στις 5/11/1949 και της ζητούσαν να ομολογήσει ότι διακινούσε μέσω ασυρμάτου πληροφορίες για τη δύναμη και τις κινήσεις της Μεραρχίας, για χατίρι του αγαπημένου της, Λοχαγού Μήτσου Ζαχαριάδη, ο οποίος είχε υποστεί φρικτά βασανιστήρια που σακάτεψαν τα δύο πόδια του και τον άφησαν με μισό συκώτι. Προηγουμένως είχε προσπαθήσει να αυτοκτονήσει. Συνολικά, ανακρίθηκαν σε βουλγαρικό έδαφος 312 άτομα. Οι βουλγαρικές Αρχές παρενέβησαν και απαγόρευσαν τα βασανιστήρια. 6-8 «ύποπτοι», εκτοπίστηκαν και οι υπόλοιποι «κατηγορούμενοι» αθωώθηκαν στις 8 Ιανουαρίου 1951.
Ακολουθεί μία περιγραφή των αδιανόητων βασανιστηρίων. Τα περιγράφουν η Τασούλα Μουτάκη και η Κατερίνα Τσέκου στο βιβλίο της «Προσωρινώς διαμένοντας... Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες στη Βουλγαρία (1948-1982)», εκδόσεις Επίκεντρο, 2010. Η Τσέκου έχει γράψει μαζί με άλλους και το βιβλίο «Τα πιο πολλά βασανιστήρια τα πέρασε μια Τασούλα...» (2018). Πρόκειται για την Τασούλα Μουτάκη.
«Αυτό που συγκλονίζει είναι οι περιγραφές των βασανιστηρίων: ξυλοδαρμοί, μαστίγωμα, ορθοστασία, γυμνοί/ές πάνω στο χιόνι, χτυπήματα με ψιλές βίτσες πάνω στα γεννητικά όργανα, στάξιμο νερού πάνω στο κεφάλι κ.ά. Η Τασούλα μαρτυρεί ότι την είχαν κρεμάσει γυμνή σε ένα δέντρο, ενώ όλα ήταν χιονισμένα· της έβαζαν ρεύμα, από μπαταρία, στα γεννητικά της όργανα: «σπαρταρούσα και ούρλιαζα», είπε. Ο ΠΕ, ο πρώην ακροναυπλιώτης, στα καθήκοντα του οποίου ανήκε η επαγρύπνηση, είχε γυμνώσει τις μαχήτριες, τις είχε δέσει με αλυσίδες και τις χτυπούσε μπροστά στους άλλους· τραγουδούσε κιόλας.
Η Τασούλα τον ονομάζει «κτήνος». Ο επιτελάρχης Τζουμερκιώτης (Γεράσιμος Μαλτέζος), όταν συνέρχονταν τα κορίτσια που ήταν γυμνά πάνω στο χιόνι, ανέβαινε με τις αρβύλες του πάνω στο στήθος τους και χόρευε· τις έπιανε από τα μαλλιά και τις έσερνε στο χιόνι για να συνέλθουν· ακουμπούσε το μαχαίρι πάνω στον λαιμό τους και απειλούσε ότι θα τις σκοτώσει (Τσέκου κ.ά., ό.π.). Το θέμα των βασανιστηρίων συζητήθηκε στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, η οποία θεώρησε ότι τα βασανιστήρια του ΠΕ «ξεπέρασαν τα όρια του σαδισμού» (ΚΚΕ ΚΕ, Η 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ 2010: 351).
Το ΚΚΕ όπως πάντα, με μια μικρή καθυστέρηση, 60 ετών αυτή τη φορά, παραδέχτηκε ότι όντως έγιναν βασανιστήρια από τον ΠΕ (Πολιτικό Επίτροπο) που «ξεπέρασαν τα όρια του σαδισμού». Θεωρούμε, όμως, ότι ο χαρακτηρισμός είναι πολύ επιεικής καθώς, ίσως είναι από τα πιο φρικτά βασανιστήρια που έχουν γίνει σε γυναίκες και μάλιστα, μέχρι τον Αύγουστο του 1949, συμπολεμίστριες και «συντρόφισσες» των βασανιστών τους...
Πηγή: ΤΑΣΟΥΛΑ ΒΕΡΒΕΝΙΩΤΗ, «ΟΙ ΜΑΧΗΤΡΙΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ 1946-1949», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΟΥΚΚΙΔΑ, 2026. Οι αναφορές σε πηγές μέσα στο κείμενο μας, προέρχονται από το ίδιο βιβλίο.
Από την αγαπημένη μας μουσική και τις στιγμές χαλάρωσης μέχρι τη βραδινή κινηματογραφική εμπειρία στο σαλόνι, η Sonos επαναπροσδιορίζει τον ήχο του σύγχρονου σπιτιού μέσα από ένα ενιαίο, ασύρματο και επεκτάσιμο οικοσύστημα, που αλλάζει τη ζωή μας.