Νίκος Φελέκης

Στις υπάρχουσες τέσσερεις (Αχτσιόγλου, Παππάς, Τζουμάκας, Τσακαλώτος) προστίθεται ακόμη μία. Ο νέος δελφίνος ονομάζεται Στέφανος Κασσελάκης, είναι 35 ετών, γεννήθηκε στο Μαρούσι και από το 2002 ζει στην Αμερική. Στις εκλογές ήταν υποψήφιος στο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ, θεωρείται «πουλέν» του Παύλου Πολλάκη, ενώ διατηρεί άριστες σχέσεις με το Ίδρυμα Νιάρχος.

Είναι δραστήριος στα σόσιαλ μήντια και οι τοποθετήσεις του για την τραγωδία της Πύλου και προσφάτως για τις πυρκαγιές απέσπασαν θετικά σχόλια από στελέχη και ψηφοφόρους της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για να είναι υποψήφιος ο Κασσελάκης θα πρέπει να έχει την έγγραφη υποστήριξη 30 μελών της Κεντρικής Επιτροπής. Ακόμη κι αν δεν έχει τις απαιτούμενες υπογραφές είναι δύσκολο και να του απαγορευθεί να είναι υποψήφιος αφού τελικά αυτό θα λειτουργούσε υπέρ του.

Σε κάθε περίπτωση η υποψηφιότητά του έδωσε ενδιαφέρον στη διαδικασία εκλογής αρχηγού στον ΣΥΡΙΖΑ και έχει αναγκάσει όλους τους υποψηφίους να εξετάσουν εξ αρχής τα δεδομένα της αναμέτρησης. Πιθανολογείτα ότι το αρχικό ευχάριστο ξάφνιασμα μάλλον δεν θα κρατήσει για πολύ αφού ο Κασσελάκης με την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του και τις συνεχείς δηλώσεις του δίνει την εντύπωση ότι αντιμετωπίζει την πολιτική με όρους επικοινωνίας, ενώ αρχίζουν και ξενίζουν και στοιχεία αλαζονείας και αυτοαναφορικότητας που εκπέμπει.

Οι πολιτικές θέσεις που προβάλλει δεν είναι καινούργιες και στο παρελθόν έχουν διατυπωθεί με καλύτερο τρόπο από στελέχη της ανανεωτικής αριστεράς, εκσυγχρονιστές διανοούμενους, τον Γιώργο Παπανδρέου, τον Σταύρο Θεοδωράκη, κάποιες ακόμη και από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ στο «κόκκινο βιβλιαράκι» του Δημήτρη Τζιώτη, με το οποίο διεκδίκησε την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, υπήρχαν πιο ριζοσπαστικές προτάσεις από αυτές του σποτ του Κασσελάκη.

Απλώς, το διαφορετικό και συνάμα ελκυστικό (στην ανομβρία που επικρατεί στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και στο ΠΑΣΟΚ και ευρύτερα στην κεντροαριστερά) είναι ότι επαναλαμβάνονται από έναν νέο και λαμπερό άνθρωπο που αυτοπροβάλλεται, με μεθόδους της Madison Avenue, ως ένας αυτοδημιούργητος, μορφωμένος, πλούσιος, πολύγλωσσος, πρώην υπάλληλος της Goldman Sachs και γκέι, ο οποίος μπορεί να ανασυγκροτήσει ένα αριστερό κόμμα του οποίου δεν είναι καν μέλος και να κερδίσει -μόνον αυτός(!)- τον Μητσοτάκη στις εκλογές.

Τα άλλα τρία ονόματα που είχαν ακουστεί (Πολλάκης, Τεμπονέρας, Φάμελος) δεν θα διεκδικήσουν την αρχηγία. Ο Πολλάκης επειδή στηρίζει, τουλάχιστον μέχρι πρότινος, τον Νίκο Παππά, αλλά και γιατί βλέπει με καλό μάτι την υποψηφιότητα Κασσελάκη. Ο Τεμπονέρας δεν θα διεκδικήσει την Προεδρία, αλλά την Γραμματεία του κόμματος. Διεκδικεί να εκλεγεί από το συνέδριο ώστε να έχει αυξημένη ισχύ και να μην είναι απλώς ο άνθρωπος του προέδρου για τις δουλειές στο κόμμα.

Επειδή προσβλέπει στην επόμενη (μετά τις ευρωεκλογές) μέρα θέλει να είναι στο παιχνίδι με όσο το δυνατόν καλύτερο ρόλο. Ο Φάμελος θα ήθελε να είναι υποψήφιος. Όμως η ομάδα των πάλαι ποτέ «προεδρικών», μετά την αποχώρηση Τσίπρα, έχει πολυδιασπαστεί. Η ΡΕΝΕ, στην οποίαν ο ίδιος ανήκει, έχει επιλέξει για γκεσέμι τον Τεμπονέρα, οι περισσότεροι της Κίνησης Μελών στηρίζουν τον Νίκο Παππά, αρκετοί έχουν συνταχθεί με την Έφη Αχτσιόγλου, ενώ μερίδα των πασοκογενών βρίσκεται στο πλευρό του Στέφανου Τζουμάκα.

Κατά συνέπεια ο Φάμελος, έχοντας εγγράψει στο βιογραφικό του τον τίτλο «πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας», μπορεί να ελπίζει σε μια καλή μεταχείριση από τη νέα ηγεσία και να περιμένει μαζί με τον Πολλάκη, τον Τεμπονέρα και πέντε έξι ακόμη τον «γύρο του θανάτου» που θα παιχτεί μετά τις ευρωεκλογές.

Σημειώνουμε πως εκτός των προαναφερθέντων στα …πιτς για την κούρσα μετά τις ευρωεκλογές, εφόσον φυσικά τα πράγματα εξελιχθούν άσχημα για τον ΣΥΡΙΖΑ, θα βρίσκονται πιθανώς ο ΑλέξηςΧαρίτσης και η Όλγα Γεροβασίλη, ενώ ρόλο θα διαδραματίσει και ο Χρήστος Σπίρτζης εάν στο μεσοδιάστημα των επτά μηνών (από τις αυτοδιοικητικές μέχρι τις ευρωπαϊκές εκλογές) δεν έχουν υπάρξει αποχωρήσεις πασοκογενών. Αχτσιόγλου, Γεροβασίλη, Κασελλάκης, Παππάς, Πολλάκης, Σπίρτζης, Τεμπονέρας, Τζουμάκας, Τσακαλώτος, Φάμελος, Χαρίτσης συγκροτούν μια ενδεκάδα δελφίνων. Είτε τώρα του Τσίπρα. Είτε μελλοντικά της Αχτσιόγλου εφόσον εκλεγεί, όπερ και το πιθανότερο, αυτή πρόεδρος.

Εξυπακούεται πως η πληθώρα επίδοξων αρχηγών το μόνο που πιστοποιεί είναι πως το κόμμα του Αλέξη ασθενεί βαρέως. Κατά κάποιο τρόπο θυμίζει το ΠΑΣΟΚ του 2017. Τότε οι υποψήφιοι για την αρχηγία ήταν εννέα! Ναι, εννέα! Στις εσωκομματικές εκλογές της 12ης Νοεμβρίου έλαβαν Φώφη Γεννηματά 41,27%, Νίκος Ανδρουλάκης 24,73%, Γιώργος Καμίνης 13,66%, Σταύρος Θεοδωράκης 10,93%, Γιάννης Μανιάτης 4,52%, Γιάννης Ραγκούσης, 2,43%, Κωνσταντίνος Γάτσιος 1,71%, Απόστολος Πόντας 0,54% και Δημήτρης Τζιώτης 0,20%. Στον ΣΥΡΙΖΑ είναι τέσσερεις και πιθανώς πέντε. Πάλι καλά.

Για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ είχαν γίνει δύο ντιμπέιτ, ενώ τώρα για του ΣΥΡΙΖΑ μάλλον δεν θα γίνει ούτε ένα αφού ο Τσακαλώτος δεν θέλει και το επιτελείο της Αχτσιόγλου είναι μοιρασμένο ανάμεσα στο «ναι» και το «όχι». Θυμίζουμε ότι στο ΠΑΣΟΚ είχαν στηθεί κάλπες και στο εξωτερικό, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ μπορούν να ψηφίσουν μόνον τα μέλη και όχι οι φίλοι.

Άτυπο ντιμπέιτ πάντως θα γίνει στις 2 Σεπτεμβρίου αφού στο έκτακτο συνέδριο θα μιλήσουν οι υποψήφιοι αρχηγοί. Το πρόβλημα για τους υποψηφίους είναι ο Τσίπρας. Θα μιλήσει ή όχι ο απερχόμενος πρόεδρος; Ορισμένοι υποστηρίζουν πως Αλέξης δεν έχει κανένα λόγο να εμπλακεί στη διαδικασία διαδοχής του. Θα πρέπει, λένε, να συνεχίσει τη στάση της ουδετερότητας. Τους έριξε στη θάλασσα και θα πρέπει να μάθουν να κολυμπούν μόνοι τους και χωρίς σωσίβιο. Σίγουρα ο Αλέξης Τσίπρας θα μιλήσει στο τακτικό συνέδριο του Νοεμβρίου. Και γι’ αυτό προετοιμάζεται.

Η ομιλία του πάντως δεν θα είναι η παρακαταθήκη του στα μέλη, τα στελέχη και τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ. Θα είναι η νέα στρατηγική πρόταση (ένα είδος του «τι να κάνουμε») για την αριστερά και τον προοδευτική παράταξη, με έμφαση στα προβλήματα που έρχονται από το μέλλον και τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσει η πληθυντική κεντροαριστερά για να κινητοποιήσει την κοινωνία και να επανέλθει στην εξουσία.

Ένας επιπρόσθετος λόγος για να μην μιλήσει στις 2 Σεπτεμβρίου ο Τσίπρας είναι ότι αυτό συγκαλείται για να επιβεβαιώσει τις υποψηφιότητες, ενώ δεν θα είναι και μαζικό αφού πολλοί σύνεδροι δεν θα παρευρίσκονται, αλλά θα συμμετέχουν μέσω Skype. Και φυσικά επειδή ο Αλέξης Τσίπρας ότι ήταν να πει για την αποχώρησή του το είπε με τη δήλωσή του στο Ζάππειο. Η επόμενη παρέμβασή του θέλει να είναι για τις προτεραιότητες της χώρας και των προοδευτικών δυνάμεων στα καθ’ ημάς και στην Ευρώπη και όχι για το παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Τσίπρας, όπως λένε όσοι τον γνωρίζουν και συνομιλούν μαζί του, εννοούσε κάθε λέξη της δήλωσης με την οποίαν γνωστοποιούσε την παραίτησή του από τη θέση του επικεφαλής της Κουμουνδούρου. Παραμέρισε για να περάσει, όπως είπε, το νέο κύμα του ΣΥΡΙΖΑ και δεν είναι στις προθέσεις του να δίδεται η εντύπωση ότι ο ίδιος συνεχίζει να σερφάρει σ’ αυτό. Είναι δε ανοησίες ότι δήθεν στηρίζει την υποψηφιότητα Κασσελάκη. Καμμία σχέση. Σε αυτά να προσθέσουμε και το γεγονός ότι η εικόνα που εμφανίζει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ικανοποιητική.

Η αλλαγή ηγεσίας δεν έγινε κοινωνικό και πολιτικό γεγονός και το ενδιαφέρον εντοπίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα ενεργά μέλη, της Κουμουνδούρου ούτε καν στους φίλους και τους ψηφοφόρους. Θα ήταν λοιπόν λάθος, λένε οι φίλοι του Τσίπρα, να γίνει μέρος της αποκαρδιωτικής αυτής εικόνας και ο Αλέξης. Προσώρας, απολαμβάνει τα «μπάνια του λαού» αφού με το εικοσαήμερο οικογενειακό ταξίδι (με τη σύζυγό του Μπέτυ και τα δυό τους παιδιά) στην Αμερική τα στερήθηκε μέχρι και τις 22 Αυγούστου, οπότε και επέστρεψε.

Η έλλειψη ενδιαφέροντος της κοινωνίας για την αλλαγή ηγεσίας στον ΣΥΡΙΖΑ αναμφισβήτητα είναι το μεγάλο πρόβλημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και το οποίο δύσκολα θα μπορέσει να το διαχειριστεί με επάρκεια και η νέα ηγεσία. Δεν είναι μόνον η συντριπτική διπλή ήττα των εκλογών ούτε η αποχώρηση του Τσίπρα που στερούν το ενδιαφέρον των πολιτών για τα συμβαίνοντα στην αξιωματική αντιπολίτευση. Είναι και το γεγονός ότι κανείς/ καμμία εκ των διεκδικητών δεν έχει ισχυρό αποτύπωμα, ρεύμα στην κοινωνία.

Η διαδοχή Τσίπρα θεωρείται μια εσωτερική διευθέτηση. Ούτε καν τμήμα μιας ευρύτερης διαδικασίας αναδιοργάνωσης της Αριστεράς και του Προοδευτικού Κέντρου. Δεν υπάρχουν ούτε 100 διανοούμενοι, διακεκριμένοι επιστήμονες, εκπρόσωποι παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, άνθρωποι επιδραστικοί, αναγνωρίσιμοι που να έχουν ταχθεί υπέρ κάποιας υποψηφιότητας.

Επιπροσθέτως, είναι μειωμένο το ενδιαφέρον και επειδή το σύνολο σχεδόν των Μέσων Ενημέρωσης έχει προεξοφλήσει τη νίκη της Έφης Αχτσιόγλου, την προσωπικότητα της οποίας ορισμένοι, προσπαθούν να «μουτζουρώσουν» διαδίδοντας ότι «λέει γενικότητες» και είναι «τέκνο της διαπλοκής». Οι της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ είναι λογικό να το λένε, ενδεχομένως επειδή μελλοντικά τη θεωρούν δύσκολη αντίπαλο για τον Μητσοτάκη και τον Ανδρουλάκη, αλλά όταν το υποστηρίζουν και σύντροφοί της δεν καταλαβαίνουν ότι εφόσον εκλεγεί το μόνο που θα έχουν καταφέρει με όσα λένε είναι να έχουν πριονίσει το κλαδί στο οποίο και οι ίδιοι κάθονται;

Το ενδιαφέρον που έδωσε στη διαδικασία ο Κασσελάκης πιθανολογείται ότι δεν θα διαρκέσει και είναι αμφίβολο αν η πινελιά του λάϊφ στάϊλ που μπήκε στην εκλογή ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ θα σηκώσει περισσότερους (απ’ όσους υπολογίζουν) ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ από τον καναπέ ώστε να αλλάξουν και τα εικαζόμενα δεδομένα της ψηφοφορίας.

Αν το ένα πρόβλημα είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος της κοινωνίας για την εκλογή ηγεσίας στο η ΣΥΡΙΖΑ το άλλο, το οποίο εν πολλοίς και θα καθορίσει και το αποτέλεσμα, είναι και το εκλεκτορικό σώμα. Στην ερώτηση «πόσοι θα ψηφίσουν;» ουδείς έχει απάντηση. Ούτε οι υποψήφιοι. Σίγουρα ο αριθμός αυτών που θα προσέλθουν στις κάλπες δεν θα είναι εξαψήφιος. Στην Κουμουνδούρου θα πέταγαν από χαρά και τη σκούφια τους αν στις 10 Σεπτεμβρίου ψήφιζαν οι μισοί από τις 150.000 που είχαν ψηφίσει πριν 16 μήνες τον Τσίπρα για αρχηγό. Οι αισιόδοξοι τοποθετούν τον πήχη στις 50.000 και οι απαισιόδοξοι στις 30.000.

Σε κάθε περίπτωση όσο μικρότερος είναι ο αριθμός των εκλεκτόρων τόσο μεγαλύτερη προσπάθεια θα πρέπει να καταβάλει η νέα ηγεσία για να μην αμφισβητηθεί η νομιμοποιητική βάση της ηγεμονίας της. «Εάν ο αριθμός των εκλεκτόρων είναι μικρός θα πρέπει να θεωρήσουμε σίγουρο ότι η εκλογή θα οδηγηθεί σε δεύτερο γύρο» αποφαίνεται ιστορικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ που γνωρίζει απ’ έξω κι ανακατωτά την αριθμητική των μηχανισμών σε όλους τους νομούς και τις κομματικές οργανώσεις. Εάν η μάχη περιοριστεί στον ΣΥΡΙΖΑ -στον σκληρό αριστερό πυρήνα δηλαδή- και όχι και στην Προοδευτική Συμμαχία -όπου πλειοψηφούν οι πασοκογενείς- τότε Παππάς και Τσακαλώτος θα παλέψουν σκληρά για το ποιός θα είναι ο αντίπαλος της Αχτσιόγλου στις 16 Σεπτεμβρίου.

Σε κάθε περίπτωση η νέα ηγεσία στον ΣΥΡΙΖΑ θα είναι αιχμάλωτη των ποσοστών που θα λάβουν οι μηχανισμοί στην εκλογή του Σεπτεμβρίου και αυτών που θα διεκδικήσουν να λάβουν στα κομματικά όργανα (Κεντρική Επιτροπή, Πολιτική Γραμματεία, Εκτελεστικό Γραφείο κ.α.) στο συνέδριο του Νοεμβρίου. Και φυσικά η ανεξαρτησία της θα μειωθεί κι άλλο εφόσον τα αποτελέσματα στις αυτοδιοικητικές εκλογές είναι τόσο δυσάρεστα για την Κουμουνδούρου όσο προφητεύονται. Κατά κάποιο τρόπο θα είναι αναγκασμένη να περπατάει έχοντας βελόνες αντί για παπούτσια στα πόδια της.

Δεν θα πρέπει όμως να αποκλείσουμε και την περίπτωση η νέα ηγεσία να επιχειρήσει να αποδράσει. Να επιβάλλει με πυγμή αλλαγές, τόσο εσωτερικά στο κόμμα όσο και στις ιδεολογοπολιτικές του προτεραιότητες, οι οποίες να ενισχύουν τη δημοφιλία της στην κοινωνία, αδιαφορώντας αν αυτές προκαλούν αναστάτωση στην Κουμουνδούρου ή οδηγούν ακόμη και σε αποχωρήσεις. Κάποιοι, πρωτίστως πασοκογενείς, λέγεται ότι δεν θα περιμένουν τις αποφάσεις της νέας ηγεσίας για να κουνήσουν το μαντήλι του αποχωρισμού, αλλά ήδη προετοιμάζονται για διαφορετική πορεία, με πρώτο στόχο την καταγραφή στις ευρωεκλογές, αφού εκτιμούν ότι «τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το ΠΑΣΟΚ δεν έχουν μέλλον και θα πρέπει να φτιαχτεί ένας νέος φορέας της Κεντροαριστεράς ώστε η λεγόμενη Προοδευτική Παράταξη να μπορέσει στις επόμενες εκλογές να αμφισβητήσει το ιμπέριουμ της Κεντροδεξιάς και να κλείσει το δρόμο του Μητσοτάκη προς μια τρίτη εκλογή.

Το σίγουρο είναι ότι η επόμενη μάχη θα δοθεί στο κανονικό συνέδριο σε δυο μήνες. Άρα η εκλογή ηγεσίας τον Σεπτέμβριο είναι η πρώτη φάση ενός παρατεταμένου εσωκομματικού πολέμου. Αυτός/ή που θα διαδεχθεί τον Τσίπρα θα πρέπει να κερδίσει και το Συνέδριο, τον Γραμματέα και την Κεντρική Επιτροπή ώστε να έχει ανεξαρτησία κινήσεων και να μην είναι όμηρος των κομματικών συσχετισμών και ομάδων, που μετά την παραίτηση Τσίπρα και ενόψει συνεδρίου και εκλογής νέας ηγεσίας γνωρίζουν ξανά ημέρες δόξης. Το σίγουρο είναι ότι κανείς από τους υποψηφίους δεν μπορεί να προχωρήσει σε επανίδρυση του ΣΥΡΙΖΑ και να πρωτοστατήσει στην αναδιοργάνωση ευρύτερα της κεντροαριστερής παράταξης.

Κατά συνέπεια όποιος/α και να εκλεγεί θα είναι περιορισμένης πολιτικής ισχύος και γι’ αυτό …αναλώσιμος/η μετά τις ευρωεκλογές εάν δεν καταφέρει να μικρύνει τη διαφορά από τον Μητσοτάκη και να την αυξήσει έναντι του Ανδρουλάκη. Το μέτρο της επιτυχίας της νέας ηγεσίας αυτό θα είναι: Να ανεβάσει τα εκλογικά ποσοστά σε βάρος της ΝΔ, αφού αυτή είναι ο βασικός αντίπαλος στο κυβερνητικό παιχνίδι, αλλά και έναντι του ΠΑΣΟΚ, αφού ο διακηρυγμένος στόχος της Χαριλάου Τρικούπη είναι να ξεπεράσει σε δύναμη τον ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο στις περιφερειακές εκλογές, αλλά και στις ευρωεκλογές.

Προσώρας, κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται. Αν η ΝΔ κερδίσει και τις 13 περιφέρειες και το ΠΑΣΟΚ αθροιστικά (σε περιφέρειες και δήμους) καταγράψει μεγαλύτερο ποσοστό από τον ΣΥΡΙΖΑ τότε τα πράγματα στο δεύτερο συνέδριο, το κανονικό του Νοεμβρίου, θα έχουν μεγαλύτερη ένταση από αυτή που θα δούμε στις 2 Σεπτέμβρη. Στο παρασκήνιο γίνεται προσπάθεια η συνεδριακή διαδικασία του Σαββάτου να εξελιχθεί ήρεμα και να μην υπάρξουν αποδοκιμασίες, όπως κάποιοι απειλούν να κάνουν, στις ομιλίες των υποψηφίων αρχηγών.

Πάντως και ανεξάρτητα αν θα υπάρξει λεκτική πόλωση στο συνέδριο, αν θα κατατεθούν διαφορετικά κείμενα προς ψήφιση, αν η Αχτσιόγλου θα επιβεβαιώσει και στο κομματικό σώμα το προβάδισμα που λέγεται πως έχει στην κοινωνία, αν το κομματικό σώμα θα αντιμετωπίσει τον Κασσελάκη το ίδιο θερμά με τα Μήντια, το σίγουρο είναι ότι στον ΣΥΡΙΖΑ εχουν ανάγκη από λέξεις καινούργιες, νωπές, βγαλμένες από το μέλλον για να ξαναμιλήσουν με την κοινωνία. Οι υποψήφιοι για την ηγεσία θα βρεθούν και αυτή την εβδομάδα σε πόλεις στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα της χώρας. Ο ένας στη Μακεδονία, ο άλλος στην Αττική, η τρίτη στην Κρήτη ο τέταρτος όπου δεν έχει πάει. Όλοι εκ καθήκοντος. Και προς άγρα ψήφων. Επαναλαμβάνοντας ο καθένας τα γνωστά, για τη δική του υποψηφιότητα, επιχειρήματα.

Η κοινωνία συνεχίζει όμως να μην ενδιαφέρεται. Οι πορείες τους είναι παράλληλες, δεν τέμνονται. Οι πολίτες παρά τις πυρκαγιές, την ακρίβεια, τις κυβερνητικές αρρυθμίες συνεχίζουν να έχουν εκτός του ραντάρ τους τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Κουμουνδούρου και ευρύτερα για την Κεντροαριστερά και όχι αν η Αχτσιόγλου προηγείται στην κούρσα της διαδοχής ή ο Κασσελάκης μπορεί να κάνει την έκπληξη και να πάει μαζί της στο δεύτερο γύρο…