Αλέξανδρος Κασιμάτης

Αν η μια πλευρά της φοροδιαφυγής είναι οι μεγάλες υποθέσεις που πρόσφατα αποκαλύφθηκαν, η άλλη είναι οι κλάδοι στους οποίους η ΑΑΔΕ εντοπίζει τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας.

Είναι περιπτώσεις που λίγο πολύ όλοι γνωρίζουμε, δηλαδή συνεργεία ΙΧ, εστίαση, λιανικό εμπόριο, ηλεκτρολογικές εργασίες κ.α. Ο σημαντικότερος λόγος που η συγκεκριμένη μορφή φοροδιαφυγής ανθίζει είναι ο υψηλός συντελεστής ΦΠΑ, δηλαδή το 24% καθώς οι συναλλαγές γίνονται φθηνότερες για τον καταναλωτή αν φοροδιαφύγει.

Ωστόσο, δεν είναι απόλυτο ότι ένας χαμηλότερος συντελεστής ΦΠΑ θα περιόριζε την φοροδιαφυγή. Είναι χαρακτηριστική άλλωστε η περίπτωση των υπηρεσιών υγείας, οι οποίες στην πλειονότητα τους δεν επιβαρύνονται από ΦΠΑ αλλά αυτό δεν εμποδίζει κάποιους γιατρούς να μην κόβουν αποδείξεις για να αποφύγουν να πληρώσουν τους επίσης υψηλούς φόρους στο εισόδημα. Και στις δύο περιπτώσεις όμως το πρόβλημα είναι οι υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι πρακτικές της φοροδιαφυγής δύο είναι οι τρόποι. Ο ένας είναι οι αυτοματοποιημένες συναλλαγές. Το σημαντικότερο βήμα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής ήταν η υποχρεωτική διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και την ΑΑΔΕ. Όταν εφαρμόστηκε το μέτρο το 2024, σε δέκα μήνες τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν 10% με την κυβέρνηση να υπολογίζει ότι μακροπρόθεσμα η διασύνδεση θα φέρει επιπλέον μόνιμα έσοδα ύψους 2,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Η δεύτερη θα ήταν η επιλεκτική εφαρμογή χαμηλότερων φορολογικών συντελεστών. Εύκολο να το λες, δύσκολο όμως να εφαρμοστεί με αποτελεσματικότητα. Μην ξεχνάμε πως έχουμε αναλάβει την υποχρέωση να έχουμε πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, επιπλέον διανύουμε μια περίοδο ασυνήθιστης αναταραχής στις αγορές ομολόγων, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι η χώρα της Ευρωζώνης με το υψηλότερο χρέος προς το ΑΕΠ.

Ωστόσο η χώρα επιτυγχάνει σημαντική υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων με το πρωτογενές πλεόνασμα του φετινού εννεαμήνου να φτάνει τα 7,5 δισ. έναντι στόχου 5,12 δισ.

Κάπου εκεί η κυβέρνηση πρέπει να αναζητήσει την χρυσή τομή στην οικονομική και φορολογική της πολιτική. Να επιχειρήσει μια αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος εκλογικεύοντας κρίσιμους συντελεστές που θα αποφέρουν περισσότερα έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής, αποδεχόμενη ότι δεν θα παρουσιάζει τόσο εντυπωσιακή υπέρβαση στο πρωτογενές πλεόνασμα, χωρίς ταυτόχρονα να ανοίγει τρύπα στα δημοσιονομικά.

Προφανώς δεν είναι εύκολη δουλειά αλλά είναι ένα λαμπρό πολιτικό και οικονομικό πεδίο για μια κυβέρνηση που ασχολείται με τα πραγματικά προβλήματα και δεν αναλώνεται σε επικοινωνιακές εντυπώσεις. Άλλωστε το πέτυχε στο παρελθόν με τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS και την ΑΑΔΕ.