Η περίοδος χάριτος για το Χονγκ Κόνγκ πάει στη φυλακή μαζί με τον Τζίμι Λάι

Για δεκαετίες, ο Τζίμι Λάι αξιοποίησε τον πλούτο και το μιντιακό του αποτύπωμα στο Χονγκ Κονγκ για να συγκρουστεί ανοιχτά με το Πεκίνο. Μέσα από τις εφημερίδες και τις πλατφόρμες του, κατήγγειλε τον αυταρχισμό της κινεζικής ηγεσίας και στήριξε όσους εξακολουθούσαν να μιλούν για δημοκρατία στην Κίνα.

Με τη σημερινή του καταδίκη του σε 20 χρόνια κάθειρξης από δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ, το μήνυμα έγινε σαφές και ξεκάθαρο. Η εποχή της «ιδιαιτερότητας» τελείωσε. Η ανυπακοή τιμωρείται πλέον όπως και στην κινεζική ενδοχώρα.

Η απόφαση κλείνει έναν κύκλο που άνοιξε πριν από σχεδόν επτά χρόνια, όταν το Πεκίνο αποφάσισε να εξουδετερώσει έναν άνθρωπο τον οποίο θεωρούσε κεντρικό υποκινητή των φιλοδημοκρατικών κινητοποιήσεων του 2019. Για τους επικριτές, η ετυμηγορία ήταν προδιαγεγραμμένη. Η ενοχή είχε αποφασιστεί πολιτικά, πολύ πριν φτάσει η υπόθεση στο ακροατήριο.

Οι συνέπειες, ωστόσο, δεν περιορίζονται στον ίδιο τον Τζίμι Λάι. Μαζί με τον Λάι, έξι πρώην στελέχη της Apple Daily καταδικάστηκαν σε ποινές έως και 10 ετών. Ένα ορόσημο για το τέλος της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στο Χονγκ Κονγκ. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι πρόκειται για υποθέσεις «εθνικής ασφάλειας», το εύρος και η σκληρότητα των ποινών δείχνουν πόσο στενά έχουν πλέον γίνει τα περιθώρια για κάθε φωνή που δεν ευθυγραμμίζεται με τις «επιταγές» ή τις διαταγές του Πεκίνου.

Με την επιβολή ποινών που μέχρι πρότινος προορίζονταν για αντιφρονούντες της ενδοχώρας σε έναν τοπικό εκδότη και τους δημοσιογράφους του, το Πεκίνο επιταχύνει τη διάλυση του μοντέλου «μία χώρα, δύο συστήματα». Ένα πλαίσιο που υποτίθεται ότι θα διασφάλιζε τις πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες της περιοχής. «Ακόμη και με τα δεδομένα της ηπειρωτικής Κίνας, οι ποινές είναι εξαιρετικά βαριές», σημειώνει η Έλεϊν Πίρσον της Human Rights Watch, υπενθυμίζοντας ότι μόνο ένας Κινέζος αντιφρονών έχει καταδικαστεί σε μεγαλύτερη ποινή από τον Λάι – ο Ιλχάμ Τοχτί, που εκτίει ισόβια από το 2014.

Η υπόθεση Λάι εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος την τελευταία δεκαετία έχει κινηθεί συστηματικά για την εξάλειψη κάθε μορφής διαφωνίας. Από ακτιβιστές και πανεπιστημιακούς έως επιχειρηματίες και στελέχη της ίδιας της κομματικής ελίτ, οι ποινές πολυετούς κάθειρξης έχουν γίνει εργαλείο πειθαρχίας.

Τυπικά, το Χονγκ Κονγκ διαθέτει ξεχωριστό νομικό σύστημα. Στην πράξη, οι υποθέσεις εθνικής ασφάλειας έχουν καταργήσει τη διάκριση. Οι δίκες διεξάγονται χωρίς ενόρκους, ενώ οι δικαστές ορίζονται απευθείας από την ηγεσία της περιοχής η οποία μετά το 2019 ελέγχεται ανοιχτά από τον ίδιο τον Κινέζο Πρόεδρο.

Για τον ίδιο τον Λάι, 78 ετών και με σοβαρά προβλήματα υγείας, η ποινή ισοδυναμεί με ισόβια. Στο δικαστήριο εμφανίστηκε ψύχραιμος, σχεδόν παραιτημένος. Χαιρέτισε τη σύζυγό του, έκανε το σήμα της καρδιάς προς τους υποστηρικτές του και έδειξε να αποδέχεται ένα τέλος που γνώριζε εδώ και καιρό.

Η διαδικασία εξελίχθηκε υπό αυστηρότατα μέτρα ασφαλείας, με ισχυρή αστυνομική παρουσία και πλήρη έλεγχο της πρόσβασης. Το σκηνικό έξω από το δικαστήριο παρέπεμπε περισσότερο σε υπόθεση κρατικής ασφάλειας παρά σε ποινική δίκη.

Ο Λάι είχε καταδικαστεί ήδη από τον Δεκέμβριο για «συνωμοσία με ξένες δυνάμεις», με αφορμή επαφές του με Αμερικανούς πολιτικούς, καθώς και για τη δημοσίευση «στασιαστικού υλικού» μέσω της Apple Daily.

Το Πεκίνο τον παρουσιάζει ως προδότη και «μαύρο χέρι» πίσω από τις διαδηλώσεις του 2019. Για τη Δύση, αποτελεί σύμβολο της αποδόμησης των ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ. Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις, η κινεζική πλευρά απορρίπτει κάθε παρέμβαση υπογραμμίζοντας πως πρόκειται αυστηρά για εσωτερική υπόθεση.

Το μόνο σενάριο αποφυλάκισης που συζητείται πλέον ανοιχτά είναι η εξορία του σε τρίτη χώρα, πιθανόν για ανθρωπιστικούς λόγους. Όχι ως πράξη επιείκειας, αλλά ως πολιτικός υπολογισμός. Όπως σημειώνουν παρατηρητές, ο Τζίμι Λάι ίσως αποδειχθεί πιο βολικός για το Πεκίνο εκτός φυλακής παρά εντός της.