Τροπολογία του υπουργείου Παιδείας: Με τον ίδιο τρόπο θα αξιολογούνται και θα πιστοποιούνται τα προγράμματα σπουδών σε δημόσια και μη κρατικά πανεπιστήμια

Σε αναμόρφωση του πλαισίου εξωτερικής αξιολόγησης και πιστοποίησης της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση προχωρά το υπουργείο Παιδείας, με τροπολογία, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 27 Οκτωβρίου 2026 και τροποποιεί βασικές διατάξεις του νόμου 4653/2020 για την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ). Σήμερα, Πέμπτη 29 Οκτωβρίου συζητείται στην Ολομέλεια της Βουλής και τίθεται προς ψήφιση η τροπολογία για το πλαίσιο εξωτερικής αξιολόγησης και πιστοποίησης της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση.

Σημειώνεται, ότι η ρύθμιση έχει κατατεθεί στο νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας, το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και την οργάνωση επιμέρους υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Η συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση αφορά τη διαδικασία, με την οποία αξιολογούνται και πιστοποιούνται τα προγράμματα σπουδών, τον τρόπο συγκρότησης των επιτροπών εξωτερικής αξιολόγησης, τις προϋποθέσεις συμμετοχής των αξιολογητών, τη λειτουργία του σχετικού μητρώου και τους κανόνες δημοσιοποίησης των αποφάσεων. Παράλληλα, προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις για τις διαδικασίες πιστοποίησης που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Το πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνει τόσο τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, όσο και τα παραρτήματα Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Μάλιστα, αναφορικά με την αξιολόγηση και την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών των ΝΠΠΕ, η εν λόγω τροπολογία για την ΕΘΑΑΕ, εισάγει μεν αλλαγές αλλά δεν σημαίνει ότι επιλύονται αυτομάτως οι δικαστικές εκκρεμότητες, που αφορούν τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Για τους ήδη εγγεγραμμένους φοιτητές, τους υποψηφίους και όσους σχεδιάζουν να σπουδάσουν σε αυτά, το κρίσιμο ζήτημα είναι να διακρίνουν την άδεια λειτουργίας ενός παραρτήματος από την πιστοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος σπουδών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, επιδίωξη είναι η διαδικασία πιστοποίησης να αποτυπώνεται πληρέστερα στον νόμο και να εφαρμόζεται με κοινούς κανόνες, ανεξάρτητα από το Ίδρυμα, στο οποίο ανήκει το αξιολογούμενο πρόγραμμα. Το υπουργείο συνδέει τη ρύθμιση με τις απαιτήσεις του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και την ανάγκη να διασφαλίζονται η ανεξαρτησία της αξιολόγησης, η διαφάνεια και η ασφάλεια δικαίου.

Η ουσία των αλλαγών, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη διατύπωση ενός ενιαίου πλαισίου. Η τροπολογία καθορίζει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για το ποιοι μπορούν να αξιολογούν, πώς συγκροτούνται οι επιτροπές, ποιες σχέσεις αποκλείουν τη συμμετοχή ενός αξιολογητή και υπό ποιους όρους μπορούν να ολοκληρωθούν διαδικασίες, που έχουν ήδη αρχίσει.

H τροπολογία, εδώ.

Τι είναι η πιστοποίηση και ποιος είναι ο ρόλος της ΕΘΑΑΕ

Για να γίνει κατανοητή η σημασία των αλλαγών, χρειάζεται να διαχωριστούν δύο διαδικασίες που συχνά συγχέονται: η εξωτερική αξιολόγηση και η πιστοποίηση.

Ειδικότερα, η εξωτερική αξιολόγηση αποτελεί τον έλεγχο ενός προγράμματος σπουδών ή ενός συστήματος διασφάλισης ποιότητας από ειδικούς, που δεν ανήκουν στο αξιολογούμενο Ίδρυμα. Σκοπός είναι να εξεταστεί κατά πόσο πληρούνται συγκεκριμένα ακαδημαϊκά και ποιοτικά κριτήρια, με βάση τα στοιχεία, που υποβάλλονται και τις διαδικασίες αξιολόγησης που προβλέπονται.

Η πιστοποίηση είναι η θεσμική διαδικασία, μέσω της οποίας κρίνεται αν το πρόγραμμα ή το σύστημα, που εξετάστηκε ανταποκρίνεται στα προβλεπόμενα πρότυπα. Δεν ταυτίζεται, επομένως, με μια γενική αποτίμηση της φήμης ενός πανεπιστημίου, ούτε αποτελεί αξιολόγηση της προσωπικής αξίας των αποφοίτων του.

Υπενθυμίζεται, ότι η ΕΘΑΑΕ είναι η ανεξάρτητη αρχή, που έχει την ευθύνη για τις σχετικές διαδικασίες διασφάλισης και πιστοποίησης της ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση. Στο πλαίσιο της λειτουργίας της, το Συμβούλιο Αξιολόγησης και Πιστοποίησης (ΣΑΠ) έχει κεντρικό ρόλο στη λήψη των σχετικών αποφάσεων και στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.
Η συγκεκριμένη τροπολογία παρεμβαίνει στον τρόπο, με τον οποίο οργανώνεται αυτή η διαδικασία, επιχειρώντας να καθορίσει σαφέστερα τους κανόνες επιλογής των αξιολογητών, τη σύνθεση των επιτροπών και το κανονιστικό πλαίσι,ο που διέπει το έργο τους.

Αξίζει να αναφερθεί, ότι για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους, η σημασία είναι πρακτική, καθώς η πιστοποίηση αποτελεί ένα από τα εργαλεία, μέσω των οποίων ελέγχεται η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης χωρίς όμως να υποκαθιστά την αξιολόγηση κάθε επιμέρους πτυχής ενός Ιδρύματος, ούτε συνιστά αυτομάτως εγγύηση για την επαγγελματική αποκατάσταση ενός αποφοίτου.

Τρία ειδικά μητρώα για τους εξωτερικούς αξιολογητές

Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά την αναδιοργάνωση του Μητρώου Εξωτερικών Αξιολογητών της ΕΘΑΑΕ.

-Με την προτεινόμενη ρύθμιση, το μητρώο διαρθρώνεται σε τρεις διακριτές κατηγορίες:
-Μητρώο ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων
-Μητρώο φοιτητών
-Μητρώο επαγγελματιών

Η διάκριση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια να συμμετέχουν στις διαδικασίες αξιολόγησης πρόσωπα με διαφορετική εμπειρία και οπτική, τόσο σε επιστημονικό και ερευνητικό επίπεδο, όσο και σε φοιτητικό και επαγγελματικό.

Πιο αναλυτικά,

Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες. Στην κατηγορία αυτή, προβλέπεται η εγγραφή Ελλήνων ή αλλοδαπών επιστημόνων, που διδάσκουν ή διεξάγουν έρευνα σε Ιδρύματα και ερευνητικούς φορείς του εξωτερικού, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θέτει η ρύθμιση.

Προκειμένου να εξασφαλίζεται η ανεξάρτητη κρίση, οι αξιολογητές καλούνται να εξετάζουν το πρόγραμμα με βάση τα προβλεπόμενα κριτήρια και όχι τη σχέση τους με τη διοίκηση, το προσωπικό ή τις εσωτερικές ισορροπίες του ιδρύματος. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό, η αξιολόγηση θα μπορεί να ευθυγραμμίζεται όσον αφορά στις διαδικασίες, με τα ευρωπαϊκά πρότυπα διασφάλισης ποιότητας.

Οι φοιτητές. Στη συγκεκριμένη κατηγορία θα εντάσσονται φοιτητές των τριών κύκλων σπουδών, δηλαδή προπτυχιακού, μεταπτυχιακού και διδακτορικού επιπέδου, σε ΑΕΙ ή παραρτήματα ΝΠΠΕ, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Εισάγοντας αυτή τη διάσταση στη διαδικασία αξιολόγησης, καθίσταται σαφές ότι εκτός από το επιστημονικό του περιεχόμενο, η ποιότητα ενός προγράμματος σπουδών θα αξιολογείται πλέον και με βάση τον τρόπο, με τον οποίο οργανώνεται η εκπαιδευτική διαδικασία, υποστηρίζονται οι φοιτητές και λειτουργούν οι μηχανισμοί ανατροφοδότησης. Επισημαίνεται, ότι η συμμετοχή φοιτητών εξακολουθεί να βασίζεται σε συγκεκριμένα πρότυπα και διαδικασίες, ενώ ο ρόλος κάθε μέλους εξαρτάται από τη σύνθεση και το αντικείμενο της επιτροπής.

Οι επαγγελματίες. Η κατηγορία αφορά πρόσωπα, που ασκούν νομοθετικά ρυθμιζόμενο επάγγελμα για τουλάχιστον δέκα χρόνια, με την πρόβλεψη να αποκτά ιδιαίτερη σημασία για προπτυχιακά προγράμματα, τα οποία συνδέονται με επαγγελματικές δραστηριότητες, που διέπονται από ειδικό θεσμικό πλαίσιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αξιολόγηση μπορεί να χρειάζεται, πέρα από την ακαδημαϊκή αποτίμηση, και γνώση των απαιτήσεων που θα συναντήσει ο απόφοιτος κατά την άσκηση του επαγγέλματος, επιδιώκοντας να συνδέσει την πανεπιστημιακή εκπαίδευση με τις απαιτήσεις του αντίστοιχου επαγγελματικού πεδίου.

Πώς θα συγκροτούνται οι επιτροπές αξιολόγησης

Η τροπολογία επανακαθορίζει τον τρόπο συγκρότησης και λειτουργίας των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης.

Για την πιστοποίηση προγραμμάτων σπουδών και εσωτερικών συστημάτων διασφάλισης ποιότητας προβλέπεται, κατά κανόνα, πενταμελής επιτροπή αποτελούμενη από τέσσερις ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και έναν φοιτητή.

Για τα προπτυχιακά προγράμματα, που οδηγούν στην άσκηση νομοθετικά ρυθμιζόμενου επαγγέλματος προβλέπεται ειδική ρύθμιση καθώς μία από τις θέσεις των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων καταλαμβάνεται από επαγγελματία, ώστε η σύνθεση της επιτροπής να λαμβάνει υπόψη και τις απαιτήσεις του αντίστοιχου επαγγελματικού πεδίου, όπως προαναφέρθηκε. Σημειώνεται, ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν σημαίνει ότι κάθε πρόγραμμα σπουδών θα αξιολογείται με την ίδια ακριβώς σύνθεση ανεξαρτήτως αντικειμένου αφού η σύνθεση συνδέεται με το είδος της διαδικασίας και τις ειδικές προϋποθέσεις, που προβλέπονται για κάθε περίπτωση.

Πότε επιτρέπονται εξαιρέσεις

Η τροπολογία προβλέπει και εξαιρέσεις από την τυπική σύνθεση των πέντε μελών.

Εφόσον δεν υπάρχει κατάλληλος εγγεγραμμένος φοιτητής ή επαγγελματίας για τη συγκεκριμένη αξιολόγηση, η επιτροπή μπορεί να συγκροτηθεί χωρίς τη συμμετοχή της αντίστοιχης κατηγορίας. Επιπλέον, προβλέπεται δυνατότητα συγκρότησης τριμελούς επιτροπής, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση, όταν δεν είναι δυνατή η εξεύρεση όλων των απαιτούμενων μελών.

Οι εξαιρέσεις αυτές έχουν μεν πρακτική σημασία για την ομαλή διεξαγωγή των πιστοποιήσεων, ωστόσο δεν καταργούν την ανάγκη τήρησης των προϋποθέσεων ανεξαρτησίας και καταλληλότητας.

Το πενταετές κώλυμα συμμετοχής

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόβλεψη για τα κωλύματα συμμετοχής στις επιτροπές.

Σύμφωνα με την υπό ψήφιση τροπολογία, δεν μπορεί να συμμετέχει στην αξιολόγηση ενός ιδρύματος ή παραρτήματος πρόσωπο που έχει εκπαιδευτική, ερευνητική ή υπηρεσιακή σχέση με αυτό, ούτε πρόσωπο που διατηρούσε τέτοια σχέση κατά την προηγούμενη πενταετία.

Με άλλα λόγια, η σχετική πρόβλεψη δεν περιορίζεται μόνο σε όσους εργάζονται κατά τον χρόνο της αξιολόγησης στο Ίδρυμα που ελέγχεται αλλά λαμβάνει υπόψη και προηγούμενες σχέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να εγείρουν ζητήματα ανεξαρτησίας ή αμεροληψίας.

Παράλληλα, προβλέπεται Κώδικας Δεοντολογίας, ο οποίος θα ρυθμίζει ζητήματα όπως η διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων, η ανεξαρτησία των αξιολογητών και η προστασία πληροφοριών.

Η τροπολογία περιλαμβάνει ειδική πρόβλεψη για τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων των μελών των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης. Ειδικότερα, τα μέλη προβλέπεται να ασκούν τα καθήκοντά τους με λειτουργική ανεξαρτησία, αμεροληψία και επιστημονική ελευθερία. Παράλληλα, ορίζεται ότι ευθύνονται για πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους μόνο εφόσον ενήργησαν με δόλο ή βαριά αμέλεια.

Τι θα δημοσιοποιείται και πού

Η τροπολογία επανακαθορίζει και ζητήματα δημοσιότητας των πράξεων που συνδέονται με τις διαδικασίες αξιολόγησης και πιστοποίησης. Ειδικότερα, προβλέπεται η ανάρτηση των αποφάσεων συγκρότησης των επιτροπών στη «Διαύγεια», στο πλαίσιο των σχετικών ρυθμίσεων για τη διαφάνεια των διοικητικών πράξεων.

Παράλληλα, ο Κανονισμός Διαχείρισης του Μητρώου Εξωτερικών Αξιολογητών, ο Οδηγός Πιστοποίησης, ο Κώδικας Δεοντολογίας και οι προβλεπόμενες κανονιστικές αποφάσεις θα δημοσιοποιούνται στην επίσημη ιστοσελίδα της ΕΘΑΑΕ, μαζί με τα πλήρη κείμενα και τα παραρτήματά τους.

Η πρόβλεψη αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς οι κανόνες που διέπουν μια διαδικασία πιστοποίησης πρέπει να είναι προσβάσιμοι σε όσους συμμετέχουν σε αυτήν, αλλά και σε όσους ενδιαφέρονται να γνωρίζουν πώς αξιολογούνται τα προγράμματα σπουδών.

Η ειδική πρόβλεψη για τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως

Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει στη ρύθμιση για τη δημοσίευση ορισμένων πράξεων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με το άρθρο 4 της τροπολογίας προστίθενται στις πράξεις, που δεν δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως οι αποφάσεις συγκρότησης αμειβόμενων επιτροπών από τα αρμόδια συμβούλια της ΕΘΑΑΕ. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνοδεύεται από ειδική αναφορά σε αναδρομική ισχύ από τις 24 Ιανουαρίου 2020. Πρόκειται για διακριτό ζήτημα από τη δημοσιοποίηση των αποφάσεων στη «Διαύγεια» και από την ανάρτηση των κανονιστικών κειμένων στην ιστοσελίδα της Αρχής.

Τι γίνεται με τις πιστοποιήσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη

Ένα από τα πιο πρακτικά ζητήματα, που αντιμετωπίζει η τροπολογία είναι η μετάβαση από το υφιστάμενο στο νέο πλαίσιο, αφού όταν αλλάζουν οι κανόνες αξιολόγησης, τίθεται το ερώτημα τι συμβαίνει με τις διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει. Δηλαδή, αν πρέπει να επαναληφθούν τα στάδια που έχουν ολοκληρωθεί, αν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν οι υφιστάμενες επιτροπές και υπό ποιες προϋποθέσεις διατηρείται το έργο που έχει ήδη πραγματοποιηθεί.

Η τροπολογία προβλέπει μεταβατική αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων.
Όπως αναφέρεται, οι διαδικασίες πιστοποίησης που βρίσκονται σε εξέλιξη μπορούν να συνεχιστούν με τις υφιστάμενες επιτροπές, υπό τις προϋποθέσεις, που τίθενται από τη μεταβατική ρύθμιση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η εγγραφή των μελών στα αντίστοιχα μητρώα σύμφωνα με το νέο πλαίσιο.

Παράλληλα, τα στάδια που έχουν ήδη ολοκληρωθεί διατηρούν το κύρος τους και δεν επαναλαμβάνονται, εφόσον ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του Οδηγού Πιστοποίησης και του ισχύοντος Προτύπου Πιστοποίησης.

Ο Οδηγός Πιστοποίησης, το μητρώο και ο Κώδικας Δεοντολογίας

Η τροπολογία δεν εξαντλεί όλες τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του νέου συστήματος. Προβλέπει ενιαία εξουσιοδοτική διάταξη για την έκδοση των βασικών κανονιστικών κειμένων που θα καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας του.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο Κανονισμός Διαχείρισης του Μητρώου Εξωτερικών Αξιολογητών, ο οποίος θα εξειδικεύει ζητήματα εγγραφής, επιλογής, παραμονής και διαγραφής των αξιολογητών, καθώς και τη λειτουργία των επιμέρους κατηγοριών του μητρώου.

Ο Οδηγός Πιστοποίησης, ο οποίος θα καθορίζει το εφαρμοστέο πλαίσιο και τις διαδικαστικές απαιτήσεις για τις πιστοποιήσεις, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων προτύπων.

Ο Κώδικας Δεοντολογίας, ο οποίος θα εξειδικεύει τους κανόνες που διέπουν τη συμπεριφορά των αξιολογητών, την ανεξαρτησία τους, τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων και την προστασία των πληροφοριών.

Η ευρωπαϊκή διάσταση της πιστοποίησης

Το υπουργείο Παιδείας συνδέει τη ρύθμιση με τις απαιτήσεις του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και των Ευρωπαϊκών Προτύπων και Κατευθυντήριων Οδηγιών για τη διασφάλιση της ποιότητας, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό το διεθνή χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όπως σημειώνεται, η συμμετοχή εμπειρογνωμόνων με διεθνή ακαδημαϊκή ή ερευνητική δραστηριότητα, η πρόβλεψη διακριτών κατηγοριών αξιολογητών και η θέσπιση κανόνων για την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων εντάσσονται σε αυτή τη λογική.

Ωστόσο, η αναφορά σε ευρωπαϊκά πρότυπα δεν σημαίνει ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν ένα απολύτως ίδιο σύστημα πιστοποίησης. Διευκρινίζεται, ότι τα ευρωπαϊκά πρότυπα αποτελούν κοινό σημείο αναφοράς για τη διασφάλιση της ποιότητας, ενώ η οργάνωση των εθνικών συστημάτων εξακολουθεί να καθορίζεται από το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο.

Τι αλλάζει στην πράξη για τα ΝΠΠΕ

Η νέα τροπολογία αναμορφώνει τη διαδικασία με την οποία η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης αξιολογεί και πιστοποιεί τα προγράμματα σπουδών τόσο των δημοσίων ΑΕΙ, όσο και των παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, που λειτουργούν ως ΝΠΠΕ. Για τα τελευταία, η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται μετά τις ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας το καλοκαίρι του 2026, οι οποίες ανέδειξαν προβλήματα στη διαδικασία αδειοδότησης και πιστοποίησης συγκεκριμένων παραρτημάτων.

Ειδικότερα, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η τροπολογία προβλέπει συγκεκριμένη σύνθεση των επιτροπών αξιολόγησης, αυστηρότερους κανόνες ανεξαρτησίας, ειδικά μητρώα αξιολογητών, καθώς και μεταβατικές ρυθμίσεις για τις εκκρεμείς πιστοποιήσεις, ώστε οι διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει να μπορούν να συνεχιστούν υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Οι αλλαγές αυτές αποσκοπούν στη σαφέστερη οργάνωση της πιστοποίησης αλλά δεν σημαίνουν, ότι κάθε ΝΠΠΕ θεωρείται αυτομάτως πιστοποιημένο ή ότι κάθε πρόγραμμα σπουδών αποκτά αυτομάτως νέα πιστοποίηση.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι φοιτητές που ήδη φοιτούν

Για όσους έχουν ήδη εγγραφεί σε ΝΠΠΕ, η σημαντικότερη διάκριση αφορά τρία διαφορετικά ζητήματα. Συγκεκριμένα, στη νόμιμη λειτουργία του παραρτήματος, στην πιστοποίηση του προγράμματος σπουδών και στη διασφάλιση του χρόνου φοίτησης και των πιστωτικών μονάδων, που έχουν ήδη αποκτηθεί.

Τα ζητήματα αυτά συνδέονται μεταξύ τους, αλλά δεν ταυτίζονται. Οι ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ για συγκεκριμένα παραρτήματα και προγράμματα οδήγησαν το υπουργείο Παιδείας στην υιοθέτηση ειδικής νομοθετικής ρύθμισης για την προστασία των ήδη φοιτούντων. Η ρύθμιση αυτή, που ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης του χρόνου σπουδών και των πιστωτικών μονάδων που αποκτήθηκαν καλόπιστα, υπό την προϋπόθεση ότι ο φοιτητής συνεχίζει στο ίδιο πρόγραμμα και αυτό πιστοποιείται εκ νέου από την ΕΘΑΑΕ. Επομένως, η προστασία δεν ισοδυναμεί με ανεπιφύλακτη διατήρηση κάθε προγράμματος ή κάθε διοικητικής πράξης. Συνδέεται με τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας και την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας επαναπιστοποίησης. Κατά συνέπεια, για τους ήδη εγγεγραμμένους φοιτητές, το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα, στο οποίο φοιτούν έχει επαναπιστοποιηθεί και ποιες ακριβώς ρυθμίσεις εφαρμόζονται στη δική τους περίπτωση.

Τι ισχύει για όσους σχεδιάζουν να εγγραφούν

Για τους υποψηφίους φοιτητές, η ύπαρξη άδειας λειτουργίας ενός παραρτήματος δεν αρκεί από μόνη της για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με την κατάσταση κάθε προγράμματος σπουδών. Πριν από την εγγραφή, είναι σημαντικό να ελέγχουν αν το παράρτημα διαθέτει την απαιτούμενη άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας. Αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών έχει λάβει την προβλεπόμενη πιστοποίηση από την ΕΘΑΑΕ. Αν υπάρχουν εκκρεμείς διαδικασίες επαναπιστοποίησης ή δικαστικές υποθέσεις που το αφορούν. Ποιο πανεπιστήμιο απονέμει τον τίτλο σπουδών και ποιες είναι οι προϋποθέσεις απονομής του. Ποιο καθεστώς ισχύει για την αναγνώριση του τίτλου και, όπου συντρέχει περίπτωση, για την άσκηση του αντίστοιχου επαγγέλματος.
Αξίζει να τονιστεί, ότι η πιστοποίηση ενός προγράμματος, η ακαδημαϊκή αναγνώριση ενός τίτλου και η αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων είναι διαφορετικά ζητήματα. Η μία διαδικασία δεν υποκαθιστά αυτομάτως τις άλλες.

Τι γίνεται με τις προσφυγές που βρίσκονται σε εξέλιξη

Το ζήτημα των δικαστικών εκκρεμοτήτων χρειάζεται ξεχωριστή αντιμετώπιση.

Τον Αύγουστο του 2026, το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις αποφάσεις 1167 έως 1172/2026, ακύρωσε συγκεκριμένες πράξεις, που αφορούσαν άδειες λειτουργίας παραρτημάτων και πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών. Οι λόγοι ακύρωσης δεν ήταν ίδιοι σε όλες τις περιπτώσεις. Αφορούσαν, μεταξύ άλλων, ζητήματα συμμόρφωσης των κτηριακών εγκαταστάσεων προς τις απαιτήσεις του ΕΟΠΠΕΠ, πιθανή σύγκρουση συμφερόντων στη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης και την ανάγκη ειδικότερου προσδιορισμού των ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων πιστοποίησης. Στη συνέχεια, το υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε νέες διοικητικές ενέργειες, ενώ δρομολογήθηκε η επαναπιστοποίηση προγραμμάτων που είχαν επηρεαστεί από τις δικαστικές αποφάσεις.

Η νέα τροπολογία για την ΕΘΑΑΕ δεν πρέπει να συγχέεται με την ειδική ρύθμιση για την προστασία του χρόνου φοίτησης ούτε να θεωρείται ότι ακυρώνει τις δικαστικές αποφάσεις.

Ειδικότερα, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, ότι οι εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις δεν παύουν αυτομάτως, επειδή θεσπίζονται νέοι κανόνες πιστοποίησης. Η έκβαση κάθε υπόθεσης εξαρτάται από το αντικείμενό της, τα αιτήματα που έχουν υποβληθεί, τις εφαρμοστέες διατάξεις και τις σχετικές δικαστικές κρίσεις. Η έκδοση νέων διοικητικών πράξεων ή η επαναπιστοποίηση ενός προγράμματος μπορεί να επηρεάσει τη νομική κατάσταση που εξετάζεται σε μια υπόθεση, αλλά δεν συνεπάγεται αυτομάτως την απόρριψη ή την κατάργηση κάθε προσφυγής. Η προστασία του χρόνου σπουδών και των πιστωτικών μονάδων αφορά τις προϋποθέσεις, που θέτει η σχετική νομοθεσία. Δεν συνιστά γενική επικύρωση όλων των αδειών λειτουργίας ή όλων των πιστοποιήσεων που έχουν αμφισβητηθεί δικαστικά.