Παραπήγματα και πολυκατοικίες

parapoigmata-kai-polikatikies

Η πολιτική αντιπαράθεση πίσω από επίλυση οικιστικών προβλημάτων στην Αθήνα του ‘60

Η έλευση του προσφυγικού πληθυσμού το 1922 στην Αθήνα μετέβαλε ως γνωστόν τη φυσιογνωμία της πόλης και διεύρυνε την έκταση της. Η στέγαση ενός τόσου μεγάλου αριθμού ανθρώπων και η εξασφάλιση των στοιχειωδών συνθηκών διαβίωσης τους υπήρξε πρόβλημα και ζητούμενο για μία χώρα περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων όπως η Ελλάδα.
parapoigmata-kai-polikatikies-1
Η εκτεταμμένη ανέγερση λαϊκών πολυκατοικιών στις προσφυγικές συνοικίες άλλαξε τη φυσιογνωμία τους. Μία από τις τελευταίες πολυκατοικίες που χτίστηκαν στο Δουργούτι την περίοδο της δικτατορίας.

Η αντικατάσταση των πρόχειρων καταλυμάτων από κατοικίες συνέβη σταδιακά και οι ρυθμοί της εξαρτήθηκαν από αντικειμενικούς παράγοντες όπως: η καταβολή των πολεμικών αποζημιώσεων του α παγκοσμίου πολέμου από τους οφειλέτες, τα εξωτερικά δάνεια που έλαβε η χώρα αμέσως μετά την Καταστροφή, η πορεία του προγράμματος ανόρθωσης της ελληνικής οικονομίας στο β μισό της δεκαετίας του ’20, η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων κατά τη διαδικασία αποκατάστασης των προσφύγων από την αρμόδια επιτροπή κ.α.
parapoigmata-kai-polikatikies-2
Από το πρώτο μισό της δεκαετίας του '20 ξεκίνησε η διαδικασία στέγασης των προσφύγων. Εδώ ένα από τα κτίρια που ανεγέρθησαν τη δεκαετία του '30 γι' αυτόν τον σκοπό στο Δουργούτι. Φωτό hιστορισταί.

Η όποια αργοπορία σημειώθηκε παρήγε άμεσα πολιτικά αποτελέσματα, έγινε αιτία αμφισβήτησης του πολιτικού προσωπικού που διαχειριζόταν το θέμα και οδήγησε τους κατοίκους των οικισμών με τα παραπήγματα σε πολιτική ριζοσπαστικοποίηση με τη συντριπτική πλειοψηφία τους να στρέφεται προς τα αριστερά.

Το πολεοδομικό συγκρότημα Αθήνας-Πειραιά διέθετε περί τους 50 προσφυγικούς οικισμούς. Την περίοδο της Κατοχής οι περισσότεροι εξ αυτών μετατράπηκαν σε θύλακες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Και όπως ήταν φυσικό ενεπλάκησαν λίγο αργότερα και στην πρώτη εμφύλια σύγκρουση που έλαβε χώρα στους δρόμους της Αθήνας τον Δεκέμβριο του 1944. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 οι προσφυγικοί οικισμοί εξελίχθηκαν σε πολιτικά προπύργια της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ).
parapoigmata-kai-polikatikies-3
Από το Βήμα του 1965 (Αρχείο τύπου της Βουλής των Ελλήνων)

Στις αρχές του ’60 η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή προχώρησε στην εφαρμογή μίας σειράς μέτρων με στόχο την κατάργηση των παραπηγμάτων και την αντικατάσταση τους από πολυκατοικίες με προφανές πολιτικό κίνητρο. Η διαδικασία υλοποίησης δεν συνέβη χωρίς προβλήματα ή εξ αριστερών αντιδράσεις με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση της Δραπετσώνας (απ’ όπου και το περίφημο ομώνυμο τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη).

Η άνοδος στην εξουσία της κεντρώας κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου (το 1963) επιτάχυνε τα πράγματα. Το φιλολαϊκό σύνθημα «θάνατος στην παράγκα» έκαμψε και τις τελευταίες αντιρρήσεις και με δεδομένη την ανυπαρξία εναλλακτικής πρότασης επί του στεγαστικού από την πλευρά της αριστεράς, ο πληθυσμός των προσφυγικών οικισμών μετακινήθηκε πρόθυμα σε πολυκατοικίες στις γύρω περιοχές.

Σύντομα, συνοικίες όπως το Δουργούτι (Νέος Κόσμος) άλλαξαν φυσιογνωμία. Άλλες, όπως ο Ασύρματος (πάνω από τον οποίο πέρασε ο περιφερειακός του Φιλοπάππου) και το Πολύγωνο ή Περδικάρι (που μετατράπηκε σε γέφυρα Μουστοξύδη) σβήστηκαν από τον χάρτη, διαγράφοντας από την εμπειρία και τη μνήμη της πρωτεύουσας την πάλαι ποτέ ύπαρξη παραγκουπόλεων.

Πηγές - Βιβλιογραφία:
-Αρχείο τύπου της Βουλής των Ελλήνων, εφημερίδες 1960-1965.
-Βερβενιώτη Τασούλα, «Η Μαγική Πόλη, η Συνοικία το Όνειρο και ο Συνοικισμός Πολυγώνου: Της σιωπής και της λήθης», στο free press «Park Fables», Fast Forward Festival 5, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Ιδρύματος Ωνάση, Μάιος 2018.
-Μυωφά Νικολίνα-Παπαδιάς Ευάγγελος, «Η εξέλιξη της γειτονιάς Δουργούτι στο Νέο Κόσμο από το 1922 έως σήμερα», στο athenssocialatlas.gr, Νοέμβριος 2016.

ΣΧΟΛΙΑ

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία

Δείτε Επίσης

easter-fotaerio

Το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου και η Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίου σχεδιάζουν με τη βοήθεια καλλιτεχνών και έμπειρων παιδαγωγών ένα πλούσιο πασχαλινό πρόγραμμα από τη Μ. Δευτέρα 22.04 έως τη Μ. Τετάρτη 24.04 στο Γκάζι για παιδιά από 7 έως 10 ετών

xatzi

Το Ίδρυμα Γ. & Αικ. Χατζηκώνστα είναι το παλαιότερο κοινωφελές Ίδρυμα σε λειτουργία μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους δεν λαμβάνει κανενός είδους οικονομική επιχορήγηση από το Κράτος

sakelariou

Ο αείμνηστος Μιχαήλ Σακελλαρίου συγγραφέας του αξεπέραστου βιβλίου «Η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, καταλύτης για την αποδιοργάνωση της ελληνικής Επανάστασης» αποτυπώνει «τα γεγονότα των τριών αυτών μηνών, μέρα με τη μέρα, μέσα από δημόσια έγγραφα, εκδεδομένα και ανέκδοτα, ημερολόγια και απομνημονεύματα αυτοπτών μαρτύρων»

3
vinilio

Το μεγάλο event για το βινύλιο και τον κόσμο του επιστρέφει τον Απρίλιο στη Τεχνόπολη στο Γκάζι με νέα σοδειά σε συλλογές

1
selfie

Ο Ακύλας Καραζήσης επιλέγει να αναμετρηθεί επί σκηνής με τον κόσμο 3 συγγραφέων της Θεσσαλονίκης – του Βασίλη Βασιλικού, Γιώργου Ιωάννου και Νίκου- Γαβριήλ Πεντζίκη- για να φωτίσει την θέα του παρελθόντος