Τάσος Καραμήτσος

Με δεδομένο λοιπόν ότι η Ελλάδα δεν είναι πλέον ούτε φθηνότερη χώρα από τους ανταγωνιστές της (αρκετά ακριβότερη θα έλεγα, τουλάχιστον από τη διπλανή Τουρκία και περίπου ίδια με την Ισπανία και την Ιταλία), ούτε και με καλύτερο σέρβις (παροχή υπηρεσιών), παρά ταύτα πάει πολύ καλά γιατί η αλήθεια είναι ότι παραμένει όμορφη. Αρέσει. Με τις καλύτερες θάλασσες και παραλίες, ωραίο φαγητό και αρκετά φιλόξενους ανθρώπους.

Κρίσιμο στοιχείο λοιπόν για να μπορέσει να συνεχίσει την ανοδική της πορεία στον τουρισμό και να αναπτυχθεί περισσότερο είναι οι υποδομές της και το περιβάλλον, πώς δηλαδή θα «μεγαλώσει σωστά» το προϊόν, αλλά θα διατηρήσει το χρώμα και την παράδοσή της ειδικά στα νησιά, το κλασικό ελληνικό περιβάλλον, χωρίς να γίνει Costa del Sol, Marbella, Tenerife, Φαληράκι Ρόδου, Μπενίτσες Κέρκυρας, ακόμα δυστυχώς και Σαντορίνη.

Είναι άξια αναφοράς και μελέτης η προσπάθεια, για παράδειγμα, που κάνει η κυβέρνηση της Ισπανίας στις Βαλεαρίδες Νήσους και ειδικά στην Ιμπιζα να αλλάξει το τουριστικό προφίλ του νησιού περιορίζοντας το φθηνό τουριστικό προϊόν, το ασύδοτο περιβάλλον, το φθηνό και συνήθως παράνομο αλκοόλ, την άναρχη δόμηση κ.λπ.

Μπορεί να κάνει το κράτος κάτι για όλα αυτά στην Ελλάδα; Θα παραθέσω μερικά στοιχεία και γεγονότα και ας βγάλουν οι αναγνώστες τα συμπεράσματά τους. Σε μια περίπτωση που τα τελευταία τρία χρόνια το κράτος, η κυβέρνηση δηλαδή (επί υπουργίας Χατζηδάκη), αποφάσισε να ελέγξει την τεράστια αυθαιρεσία στις παραλίες (μετά το κίνημα της πετσέτας) τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.

Φτιάχτηκε μια ψηφιακή εφαρμογή, το ΜyCoast, στην οποία γίνονται χιλιάδες καταγγελίες αυθαιρεσιών κάθε χρόνο, ελέγχονται περί τις 1.500 τέτοιες περιπτώσεις και ο αριθμός των παρανομιών έχει μειωθεί εξόχως αισθητά. Γιατί ακριβώς οι παραβάτες γνωρίζουν ότι η Κτηματική Υπηρεσία θα τους ελέγξει και θα τους πάρει τις άδειες, αν έχουν, ή θα τους επιβάλει βαρύτατα πρόστιμα.

Επιτρέψτε μου επίσης να αναφερθώ σε μια ιδιαίτερη περίπτωση την οποία γνωρίζω και λόγω εντοπιότητος. Η Υδρα είναι ένα νησί που έχει τη μοναδικότητα να μην επιτρέπονται αυτοκίνητα, πλην ελαχίστων που χρησιμοποιούνται για κοινόχρηστους λόγους. Υπάρχουν άλλα τρία στον κόσμο, στις ΗΠΑ (Mackinac Island), στην Αγγλία (Sark) και στη Γερμανία (Hiddensee), τα οποία φυσικά... δεν φτάνουν τη φήμη, το φυσικό κάλλος και την αναγνωρισιμότητα του δικού μας νησιού, όπου πρόσφατα γυρίστηκε άλλη μία χολιγουντιανή υπερπαραγωγή με τον Μπραντ Πιτ.

Προσφάτως στην Υδρα παρατηρήθηκαν φαινόμενα παράνομης «εισβολής» αυτοκινήτων για να κάνουν κάποιοι εύκολη τη ζωή και τη δουλειά τους, αλλά πάλι και σε αυτή την περίπτωση το κράτος, με τις αρμόδιες υπηρεσίες (Λιμεναρχείο, Αστυνομία), όπως και η κεντρική κυβέρνηση, με την εφαρμογή μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας που καταγράφει πόσα αυτοκίνητα και για πόσες ημέρες πάνε στο νησί για οικοδομικές εργασίες και φεύγουν, λειτούργησαν αποτελεσματικά. Πριν από λίγες ημέρες στο ίδιο νησί, την Υδρα, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, θεσμός με κύρος και βαριά ιστορία στη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας και την υπογραφή της υπουργού Μενδώνη, εξέδωσε μια εξίσου σημαντική απόφαση με την οποία βάζει τάξη στο χάος του υπερτουρισμού και της «εύκολης αρπαχτής» που επιχειρούν μια χούφτα τοπικά συμφέροντα.

Τα τελευταία χρόνια, αν επισκεφθεί κανείς την Υδρα το καλοκαίρι δεν μπορεί να περπατήσει σε κάποιους δρόμους της εξαιτίας του χάους που επικρατεί από τα τραπέζια των καταστημάτων εστίασης, που έχουν καταλάβει σχεδόν όλους τους δημόσιους χώρους. Τις ώρες αιχμής δεν περνάει όχι πυροσβεστικό ή ασθενοφόρο για λόγους έκτακτης ανάγκης, αν καίγεται ή πεθαίνει άνθρωπος, αλλά ούτε παιδικό καροτσάκι.

Αυτό θα πείτε δεν συμβαίνει μόνο σε αυτό το νησί, αλλά σε δεκάδες ή εκατοντάδες άλλα, και γενικότερα σε όλη τη χώρα, όπου υπάρχει τουρισμός. Και ναι μεν στην Υδρα, παρά την αντίδραση του δήμου και 5-6 επιχειρηματικών συμφερόντων σε βάρος όλων των άλλων χιλιάδων κατοίκων και εκατοντάδων χιλιάδων επισκεπτών -αλλά και του παγκοσμίως φημισμένου τοπίου και ομορφιάς του νησιού-, υπάρχει το ΚΑΣ που επέβαλε την τάξη και περιόρισε αυτό το αντιαισθητικό και επικίνδυνο για την ασφάλεια του κόσμου χάος. Δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του νησιού που το ΚΑΣ αλλά και επιφανείς άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών διατήρησαν το μοναδικό αισθητικά και αρχιτεκτονικά αυτό τοπίο.

Δυστυχώς όμως στην υπόλοιπη Ελλάδα, όπου βασιλεύουν η ανομία και τα συμφέροντα δήμων και ντόπιων παραγόντων, βασιλεύουν και η αταξία και το μπάχαλο στους δρόμους και τα στενά των τουριστικών προορισμών. Ποιος τελικά θα χάσει από τη διάλυση του τοπίου και τη «Σαντορινοποίηση» των πάντων όσο αναπτύσσεται ο τουρισμός; Πρώτα απ’ όλα οι ίδιοι, όσοι σήμερα οικειοποιούνται τους δημόσιους χώρους και φυσικά όσοι τους αφήνουν για ψήφους και «μεροκάματα». Γιατί μη μου πείτε ότι δεν πέφτουν μεροκάματα στα τουριστικά νησιά όπου οι τοπικοί άρχοντες «αφήνουν τα σκυλιά λυμένα» και οι δημόσιοι χώροι καταλαμβάνονται συνήθως δωρεάν ή έναντι ευτελούς αντιτίμου προς τους δήμους; Ο μεγάλος χαμένος, όμως, θα είναι η Ελλάδα και η πολιτιστική κληρονομιά της. Οση της έχει απομείνει.

Αυτά όλα τα «συνηθισμένα» πλέον δυστυχώς στο μάτι μας στην Ελλάδα μαζί με τους χαλαρούς πολεοδομικούς και περιβαλλοντικούς νόμους και κανόνες, λοιπόν, αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα για τον τουρισμό και την εθνική οικονομία. Στο κάτω-κάτω, αν ήθελε ο τουρίστας Costa del Sol, Μπενίτσες ή Φαληράκι θα πήγαινε ή πάει εκεί.