Πάνος Λουκάκος

Το νωρίτερο που είναι πιθανό να διενεργηθούν είναι από τον Οκτώβριο έως τον Νοέμβριο του 2026 και το αργότερο από τον Φεβρουάριο έως τον Μάρτιο του 2027. Ούτως ή άλλως, το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι να χρειαστεί και δεύτερη εκλογική αναμέτρηση αν δεν προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση μετά τις πρώτες κάλπες, αφού είναι ρητή η δέσμευση όλων των κομμάτων ότι θα αρνηθούν να συνεργαστούν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε κυβέρνηση συνασπισμού. Αλλά, ό,τι κι αν γίνει, η Ελλάδα πρέπει να έχει κυβέρνηση μέχρι την 1η Ιουλίου του 2027, διότι από εκείνη την ημέρα αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και κυβέρνηση χωρίς το πρώτο κόμμα, που είναι σε όλες τις δημοσκοπήσεις η Νέα Δημοκρατία με διπλάσια μάλιστα διαφορά από το δεύτερο, είναι αδύνατο να σχηματιστεί και να έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Βρισκόμαστε δηλαδή στην τελική ευθεία προς τις εκλογές. Εκλογές που ίσως είναι οι πιο περίεργες της Μεταπολίτευσης. Διότι λίγους μήνες πριν διενεργηθούν δεν γνωρίζουμε ούτε τον ακριβή χρόνο διεξαγωγής τους, ούτε πόσα και ποια κόμματα θα συμμετάσχουν σε αυτές, ούτε ποια πρόσωπα θα πλαισιώσουν τους τρεις νέους επίδοξους αρχηγούς -Σαμαρά (αν τελικά το αποφασίσει), Τσίπρα και Καρυστιανού-, ούτε πώς θα έχει διαμορφωθεί το πολιτικό πλαίσιο, με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μάλιστα σε φάση ιδιαίτερης όξυνσης, αλλά και ποιες θα είναι οι διεθνείς συνθήκες με δύο πολέμους να μαίνονται, έναν στην Ουκρανία και έναν στη Μέση Ανατολή, και με έναν απρόβλεπτο και αλλοπρόσαλλο πλανητάρχη ως ρυθμιστή που κινείται μονίμως στη σφαίρα του παραλόγου.

Μία από τις δημοσκοπήσεις της εταιρείας Marc, που διενεργήθηκε για το «Πρώτο Θέμα» τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου, δίνει την ακόλουθη εικόνα:

Η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει ποσοστό 30,08%, η ΕΛΑΣ του Τσίπρα 15,7%, η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Καρυστιανού 10,9%, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη 10,03%, ενώ τα υπόλοιπα μικρά κόμματα εμφανίζουν σημαντική μείωση της δύναμής τους, καθώς το συνολικό άθροισμα του ποσοστού Τσίπρα - Καρυστιανού άνω του 25% αποτελεί αφαίμαξη δικών τους ψηφοφόρων. Τέλος, στο ερώτημα για την καταλληλότητα ως πρωθυπουργού, που ίσως παίξει καθοριστικό ρόλο αν οδηγηθούμε σε δεύτερες εκλογές, ο Μητσοτάκης συγκεντρώνει ποσοστό 31%, ο Τσίπρας 14,6%, η Καρυστιανού 6,7% και ο Ανδρουλάκης 5,2%.

Βεβαίως, όλα αυτά ανιχνεύονται σε ένα δύσκολο σκηνικό κινούμενης άμμου μέσα στο οποίο μία μόνο σταθερά υπάρχει, αυτή της Νέας Δημοκρατίας. Διότι είναι το μόνο κόμμα που θα εμφανιστεί με συγκεκριμένα συνθήματα και συγκεκριμένο σχήμα στις προσεχείς εκλογές: Συνέχιση του δρόμου προς την επιστροφή στην κανονικότητα, συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, της ισχυροποίησης της διεθνούς θέσης της Ελλάδας, της ανάταξης της οικονομίας, της ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων, εν όψει μάλιστα των νέων τουρκικών απειλών στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.

Ολα τα υπόλοιπα κόμματα εμφανίζονται με ένα κοινό παρονομαστή, ένα κοινό σύνθημα και τίποτε άλλο πέραν αυτού: «Να φύγει ο Μητσοτάκης». Και τούτο παρά το γεγονός ότι η μάχη για την πρώτη θέση είναι αποκλειστικά δική του υπόθεση, με Τσίπρα και Ανδρουλάκη να διαγκωνίζονται αποκλειστικά για τη δεύτερη, με εμφανιζόμενες δυνάμεις κάτω από το ήμισυ της Νέας Δημοκρατίας. Ωστόσο, κανείς ποτέ δεν έχει κάνει σημαντική επιτυχία ρίχνοντας αποκλειστικά όλες του τις δυνάμεις στο αρνητικό σύνθημα να φύγει ο πολιτικός του αντίπαλος.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κέρδισε δύο εκλογές επαγγελλόμενος την επάνοδο στη Δημοκρατία και την ομαλότητα, την είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ενωση (τότε ΕΟΚ), το νέο Σύνταγμα, το δημοψήφισμα για την κατάργηση της βασιλείας. Ο Ανδρέας Παπανδρέου κέρδισε δύο εκλογές με το σύνθημα της Αλλαγής, της κοινωνικής και οικονομικής ανόδου των «μη προνομιούχων», της κοινωνικής απελευθέρωσης. Ο Κώστας Σημίτης κέρδισε επίσης δύο εκλογές με τα συνθήματα του εκσυγχρονισμού, της εισόδου της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ και της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ακόμη και ο Κώστας Καραμανλής, παρά το γεγονός ότι τίποτε από τα εξαγγελθέντα δεν πραγματοποιήθηκε, συνθηματολόγησε υπέρ της «επανίδρυσης του κράτους». Στα χρόνια της κρίσης αυτοί που σταδιοδρόμησαν επιτυχώς καθιστάμενοι πρωθυπουργοί, ο Αντώνης Σαμαράς και ο Αλέξης Τσίπρας, είχαν υποσχεθεί την άμεση κατάργηση των μνημονίων. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε τέσσερις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα, υποσχόμενος επάνοδο στην κανονικότητα και μεταρρυθμίσεις στο κράτος.

Πίσω από κάθε εκλογική επιτυχία, δηλαδή, κρύβεται ένα θετικό σύνθημα, μία θετική πρόταση ικανή να ελκύσει την πλειοψηφία των πολιτών. Στη σημερινή εποχή κανείς δεν διαβάζει ή γνωρίζει τα προγράμματα των κομμάτων και ψηφίζει κατόπιν με αυτό το κριτήριο. Κανείς δεν αισθάνεται ιδιαίτερη εγγύτητα ή νομιμοφροσύνη προς το κόμμα που ψηφίζει, πλην των επαγγελματιών της πολιτικής. Ενα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων ψηφίζει από εκλογή σε εκλογή άλλο κόμμα. Και ψηφίζουν με βασικό κριτήριο τα πρόσωπα. Το πρόσωπο δηλαδή που επιλέγουν και θεωρούν πιο αξιόπιστο και ικανό να κυβερνήσει. Κατά τούτο, ο συνεχής οξύς καταγγελτικός λόγος και η επικέντρωση στο σύνθημα «να φύγει ο Μητσοτάκης» δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα βοηθήσει τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ούτε τα ήδη υπάρχοντα, ούτε τα υπό διαμόρφωση νέα. Μάλλον τον ίδιο τον Μητσοτάκη βοηθάει, εν όψει μάλιστα και της χαοτικής κατάστασης που επικρατεί συνολικά σε όλο τον χώρο της δεξιάς και αριστερής αντιπολίτευσης.