Νίκος Φελέκης

Ο Χότζας καθόταν ακίνητος στον ήλιο, με το πρόσωπό του καλυμμένο από μύγες, οι οποίες τον απομυζούσαν. Αυτός όμως καθόταν ατάραχος και τις ανεχόταν, χωρίς να αντιδρά καθόλου. Ξαφνικά, βγαίνει έξω η γυναίκα του και βλέπει την όλη κατάσταση. Παίρνει λοιπόν ένα πανί και διώχνει τις μύγες από το πρόσωπο του Χότζα. Αυτός έγινε έξω φρενών και άρχισε να τη βρίζει και να τη μαλώνει. «Μα γιατί, άντρα μου, με μαλώνεις, αφού έδιωξα τις μύγες που σου ρουφούσαν το αίμα», του είπε δακρυσμένη. «Ανόητη, ανόητη», φώναζε ο Χότζας, «αυτές οι μύγες ήταν χορτάτες. Τώρα που τις έδιωξες θα έρθουν άλλες, κι αυτή τη φορά θα είναι πεινασμένες».

Την ιστορία μου την έστειλε στο e-mail μου πρώην βουλευτής, ο οποίος τώρα παρακολουθεί από τον καναπέ τα πολιτικά δρώμενα, με την εξής σημείωση: κάθε φορά που έρχονται εκλογές, να θυμάσαι την ιστορία του Χότζα για να μπορείς να καταλάβεις και μια άλλη διάσταση της αποχής. Ο κόσμος έχει κουραστεί από τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις. Και, κυρίως, από την εντύπωση που δίνουν τα κόμματα ως προς τη διαχείριση του γκουβέρνου. Αντί να εναλλάσσονται στην κυβέρνηση για να λύνουν τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, διαδέχονται το ένα το άλλο στην απόκτηση και απόλαυση των ωφελημάτων της εξουσίας. Μπορεί να είναι λάθος ή εν μέρει σωστή αυτή η εντύπωση, όμως -διαγενομένου του χρόνου και των εξελίξεων- διαχέεται σε ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό ψηφοφόρων και γίνεται εδραία πεποίθηση. Και μάλιστα με την απλοϊκή (άμα και χυδαία για την πολιτική) έκφραση του Χότζα για τις «πεινασμένες μύγες».

Πού θα κριθεί

Η ιστορία του Χότζα ουσιαστικά μάς λέει πού θα κριθεί το εκλογικό αποτέλεσμα. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την αποχή. Αν η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ, τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης, δεν καταφέρουν να αναιρέσουν την πεποίθηση των ψηφοφόρων για τις «μύγες» που, όπως έλεγε κάποτε και ο πρύτανης του λαϊκισμού Γιώργος Κουρής, «πίνουν το αίμα του λαού με το μπουρί της σόμπας», δεν πρόκειται να κερδίσουν στις εκλογές. Ακόμη κι αν πάρουν το σύνολο των ψήφων που έλαβαν στις προηγούμενες εκλογές (ο Τσίπρας το 17,83% του ΣΥΡΙΖΑ και ο Ανδρουλάκης το 11,84% του ΠΑΣΟΚ), δεν είναι αρκετό για να διώξουν από το Μαξίμου τον Μητσοτάκη. Θα πρέπει να καταπολεμήσουν τη δυσπιστία των πολιτών για τους πολιτικούς ότι δήθεν «όλοι ίδιοι είναι», να σηκώσουν τον κόσμο από τον καναπέ και να τον ξαναφέρουν στις κάλπες. Αν το καταφέρουν, μπορεί να ελπίζουν ότι ίσως έρθει και η πολιτική αλλαγή στην οποία τα δύο κόμματα της Κεντροαριστεράς ομνύουν.

Οι κομματικές συσπειρώσεις, όσο μεγάλες κι αν είναι, δεν αρκούν. Χρειάζεται να προσέλθουν στις κάλπες περισσότεροι από τους 5.273.699 που είχαν ψηφίσει τον Ιούνιο του 2023. Αν το ποσοστό της συμμετοχής είναι κάτω από 60%, η Ν.Δ., έστω και αγκομαχώντας, θα είναι πρώτο κόμμα, ενώ αν είναι κάτω από 54%, το πιθανότερο είναι να έχει τον αριθμό «3» έμπροσθεν του ποσοστού της. Αν είναι πάνω από 60%, η Ν.Δ. δεν έχει τύχη. Οχι μόνον για την αυτοδυναμία, αλλά και για την περιοχή του 30%. Και οι «εκλογομάγειροι» των κομμάτων το ξέρουν. Τους το λένε όλοι οι δημοσκόποι και οι αναλογιστές τους. Και στις κλειστές συσκέψεις της Αμαλίας και της Χαριλάου Τρικούπη είναι μόνιμο στοιχείο των συζητήσεων του ηγετικού τους απαράτ.

Εχουν δε καταλήξει, αμφότεροι, στο συμπέρασμα πως αν η συμμετοχή ξεπεράσει το 65% και κινηθεί προς το 70%, τότε τα πάντα μπορεί να συμβούν. Βέβαια, ξέρουν πως είναι δύσκολο να συμβεί αφού, όπως μας λέει συνομιλητής του Τσίπρα, την τελευταία φορά που αυτό συνέβη ήταν το μακρινό 2009, όταν ψήφισαν 7.044.606, που αντιστοιχούσε στο 70,9% του εκλογικού σώματος. Θυμίζουμε πως τότε ήταν η τελευταία φορά που το ΠΑΣΟΚ ήρθε πρώτο κόμμα. Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε κερδίσει με 44%. Ο Κώστας Καραμανλής περιορίστηκε στο 33%. Τρίτο κόμμα, με επικεφαλής την Αλέκα Παπαρήγα, ήταν το ΚΚΕ με 7,5%, τέταρτος ο ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη με 5,5%, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, με πρόεδρο τον Αλέξη Τσίπρα, έλαβε 4,5%.

Σήμερα η κομματική γεωγραφία είναι εντελώς διαφορετική. Η Ν.Δ. στις δημοσκοπήσεις προηγείται καθαρά. Η πρόθεση ψήφου της είναι στην περιοχή του 25% και με την αναγωγή ξεπερνά το 28% των ευρωεκλογών και, εφόσον οι συνθήκες είναι θετικές για την κυβέρνηση όταν στηθούν οι κάλπες, ενδέχεται να φτάσει και στην περιοχή του 30%. Τα δύο επόμενα κόμματα (ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ) βρίσκονται στην περιοχή του 13%-15%.

Τα πλεονεκτήματα του ΠΑΣΟΚ

Μέχρι τώρα το δημοσκοπικό προβάδισμα το έχει ο Τσίπρας, αλλά το ΠΑΣΟΚ έχει περισσότερα πλεονεκτήματα (οργανώσεις, πρόγραμμα, στελέχη, μνήμες) για να καλύψει ή και να ανατρέψει τη μεταξύ τους διαφορά. Ο Τσίπρας, έχοντας συνειδητοποιήσει τις αδυναμίες και τα όρια του εγχειρήματός του, εντατικοποιεί τους ρυθμούς οργανωτικής συγκρότησης της ΕΛΑΣ. Οι συνεχείς παρεμβάσεις του, οι επαφές, οι περιοδείες, οι αναρτήσεις στο TikTok έχουν ως στόχο να διατηρήσει τη δεύτερη θέση και να αυξήσει το ποσοστό της Αμαλίας πάνω από το σημερινό 15%. Αν όμως τα δύο κόμματα δεν καταφέρουν αθροιστικά να ξεπεράσουν το 30%-35%, θα πρέπει στις δεύτερες εκλογές -αφού ούτε αυτοδυναμία πρόκειται να υπάρξει ούτε, και το πιθανότερο, συμμαχική κυβέρνηση- να δουν πώς μπορεί να συνεργαστούν ώστε να γίνει πειστικός και πιστευτός ο στόχος και των δύο για προοδευτική-κεντροαριστερή κυβέρνηση. Η σειρά των υπολοίπων κομμάτων θα καθοριστεί από το ποσοστό που θα λάβει το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, αλλά και του Ηλία Κασιδιάρη, εφόσον ο καταδικασθείς για δολοφονίες και εγκληματική δράση Χρυσαυγίτης καταφέρει να ξεπεράσει το εμπόδιο του νόμου και είναι υποψήφιος στις ερχόμενες εκλογές.

Τα επιτελεία της Αμαλίας και της Χαριλάου Τρικούπη στέκονται στο μεγάλο ποσοστό συμμετοχής (70%) στη Σερβία και τη Βραζιλία και προσπαθούν να δουν αν μπορούν -και πώς- να αυξήσουν και στα καθ’ ημάς τη συμμετοχή των προοδευτικών ψηφοφόρων. Ομολογούν ότι είναι δύσκολο, όμως κατανοούν πως οι δύο μεγάλες εκπλήξεις και εκλογικές ανατροπές των τελευταίων ημερών -στη Σερβία και στη Βραζιλία- έγιναν επειδή το ποσοστό της συμμετοχής έφτασε στο 70%, κάτι που είχε χρόνια, δεκαετίες, να συμβεί. Το ίδιο έγινε και στην Ουγγαρία, που έβαλε τέλος στην παντοκρατορία του Ορμπαν, αλλά και στην Ιταλία όπου αποδοκιμάστηκε η Μελόνι, αφού έχασε το δημοψήφισμα για τις αλλαγές στη Δικαιοσύνη που πρότεινε. Η αυξημένη συμμετοχή είναι, λοιπόν, η προϋπόθεση προκειμένου η πλειοψηφούσα κοινωνική δυσαρέσκεια να αποκτήσει δυναμική και να γίνει πολιτική πλειοψηφία.

Για να σηκωθούν, όμως, οι προοδευτικοί ψηφοφόροι από τον καναπέ πρέπει να πειστούν ότι τα κόμματα δεν είναι «οι μύγες του Χότζα», προτάσσουν τα συμφέροντα του λαού και όχι τις προσωπικές φιλοδοξίες και τις κομματικές ιδιοτέλειες για το ποιος θα έρθει δεύτερος ώστε να έχει τον πρώτο λόγο στην αναδιοργάνωση της Κεντροαριστεράς. Και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να αρχίσουν να δημιουργούν γεγονότα. Αντί για σχόλια και κινηματογραφικές προτάσεις θα πρέπει να πρωτοστατήσουν σε κινητοποιήσεις προκειμένου να βάλουν στο «κόλπο» της πολιτικής αλλαγής τη νεολαία, τους βιοπαλαιστές και ευρύτερα τα στρώματα της κοινωνίας -νοικοκυριά και επιχειρήσεις-, που πλήττονται και ασφυκτιούν στη σημερινή πραγματικότητα λόγω της ακρίβειας, των γλίσχρων μισθών και των αυξημένων τιμών σε σούπερ μάρκετ, κατοικία και λογαριασμούς σε ρεύμα και φυσικό αέριο.

Στοχευμένες καμπάνιες

Οσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές έχουν καταλήξει -σίγουρα οι συνεργάτες του κ. Τσίπρα και ενδεχομένως και του ΠΑΣΟΚ- ότι χρειάζονται ειδικές και στοχευμένες καμπάνιες σε επαρχία, Λεκανοπέδιο και κατηγορίες ψηφοφόρων και όχι γενικότητες για το πόσο κακή είναι η κυβέρνηση και πόσο καλύτερο είναι το δικό τους πρόγραμμα. Οι επαφές του Τσίπρα με ντελιβεράδες, νεολαίους, ψαράδες, αγρότες κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση και θα εντατικοποιηθούν, όπως λένε, το επόμενο διάστημα. Την επόμενη εβδομάδα θα συνεδριάσει και το Πολιτικό Κέντρο της ΕΛΑΣ προκειμένου να εξειδικεύσουν τις κοινωνικές δράσεις και τις κομματικές πρωτοβουλίες ώστε να υλοποιήσουν τον στόχο: «Μέχρι τα Χριστούγεννα να έχουμε κατοχυρώσει τη δεύτερη θέση, να αυξήσουμε τη διαφορά από το ΠΑΣΟΚ, να μειώσουμε όσο περισσότερο μπορούμε τη διαφορά από τη Ν.Δ. και να έχουμε ολοκληρώσει την οργανωτική ένταξη στην ΕΛΑΣ όλων των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς που θέλουν να συμπορευτούν μαζί μας».

Οι κυρίες Ολγα Γεροβασίλη και Πόπη Τσαπανίδου θα καθυστερήσουν να παραδώσουν τις έδρες τους, κάτι που το έχει αποδεχθεί ο κ. Τσίπρας, όμως σε συμπόρευση με την ΕΛΑΣ δεν έχει καταλήξει ο τέως πρόεδρος της Ελληνικής Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης, ο οποίος, σημειωτέον, δέχεται και στενό μαρκάρισμα -τόσο από τον Νίκο Ανδρουλάκη όσο και από τα κομματικά στελέχη της Μεσσηνίας- να συμπαραταχθεί με το ΠΑΣΟΚ. Πάντως και ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ δεν αποκλείουν τη συνεργασία τους με το ΠΑΣΟΚ και παρασκηνιακά γίνονται σχετικές συζητήσεις. Στη Νέα Αριστερά η λεγόμενη «παλιά φρουρά» (Βούτσης, Φίλης, Σκουρλέτης κ.ά.) επιθυμεί τη συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που απορρίπτουν ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης και οι ομόδοξοί του. Η συνεννόηση με το ΜέΡΑ 25 συναντά εμπόδια καθώς ο Βαρουφάκης θέλει τον Γαβριήλ, δεν θέλει όμως τους νεοαριστερούς που παρέμειναν στον κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ.

Αν έστω κάποιες από τις προαναφερόμενες συνεννοήσεις ευδοκιμήσουν, τότε ο κ. Τσίπρας θα πρέπει να κάνει (όπως θα τον συμβούλευε ο πολιτικός του μέντορας και μετρ της πόκας Αλέκος Φλαμπουράρης) «κόντρα ρελάνς». Και οι πληροφορίες λένε πως παρασκηνιακά οι συνεργάτες του κάνουν επαφές με στελέχη άλλων κομμάτων που διαφωνούν με τις ηγεσίες τους. Οχι μόνον από αριστερά, αλλά και από το ΠΑΣΟΚ και τη Δεξιά. Η «κόντρα ρελάνς»του Τσίπρα θα είναι, όπως μας λένε, η «αμφίπλευρη διεύρυνση». Και δεν θα περιορίζεται σε κομματικά στελέχη ή πολιτευτές, αλλά και σε προσωπικότητες με ευρύτερη (επιστημονική, κοινωνική και επαγγελματική) αποδοχή.

Μέσω και αυτών των κινήσεων, αλλά και των πρωτοβουλιών που σχεδιάζει να πάρει στο επόμενο δίμηνο, ο κ. Τσίπρας θα επιχειρήσει να «ξεκολλήσει» την ΕΛΑΣ από το 15%. Και για να το πετύχει, όπως μας λένε διαχρονικοί συνομιλητές του, θα πρέπει να κεντρίσει το ενδιαφέρον όσων ψηφοφόρων «κουράστηκαν και γύρισαν στο σπίτι». Θα προσπαθήσει να τους πείσει πως «δεν είναι όλοι ίδιοι» και θα πρέπει «να σταματήσουν να τον αντιμετωπίζουν όπως παλιά. Είτε ως τον ηγέτη του αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου, αφού άλλαξε. Είτε ως “μύγα του Χότζα”, αφού δεν έχει βάλει το χέρι στο μέλι και δεν μπορεί, σε αντίθεση με τον Μητσοτάκη, να κατηγορηθεί για διαφθορά».

«Καλύτερος διαχειριστής»

Πάντως, όσο η αντιπαράθεση επικεντρώνεται σε πρόσωπα κερδίζει, ως «καλύτερος διαχειριστής», ο Μητσοτάκης. Ο Ανδρουλάκης υστερεί, αλλά έχει το ΠΑΣΟΚ που μπορεί να καλύψει τις ηγετικές του αδυναμίες. Το πρόβλημα με τον Τσίπρα είναι ότι δεν έχει -τουλάχιστον ακόμη- κόμμα, ενώ η Αριστερά είχε πάντα αλλεργία στον αρχηγισμό. Αλλωστε, όπως μας λέει κάποιος από τους… εξόριστους του θεάτρου «Παλλάς», «το 36% δεν το πήρε ως πρόσωπο, το πήρε με το αριστερό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ και την αντιμνημονιακή ρητορεία, ενώ το 31% το πήρε σαν κυβέρνηση. Το δικό του, το αρχηγικό ποσοστό είναι το 17,8%». Και η αλήθεια είναι πως ο κ. Τσίπρας δεν κατάφερε να δημιουργήσει κάποιον ισχυρό πολιτικό και οιωνεί κυβερνητικό πυρήνα, ο οποίος σε ποσοστό είναι στην περιοχή του 25%, να μπορεί δηλαδή, εφόσον στις εκλογές έρθει πρώτο κόμμα, να λάβει το μπόνους των εδρών.

Για να το καταφέρει θα πρέπει, πέραν των προσωπικών του χαρισμάτων, να δημιουργήσει γεγονότα που θα πάρουν την ατζέντα και την πρωτοβουλία των κινήσεων από τον Μητσοτάκη και την κυβέρνησή του. Και, το κυριότερο, να ενώσει το νήμα ανάμεσα στα επιμέρους κινήματα της νεολαίας, των αγροτών, των ντελιβεράδων, των ψαράδων, των εργατών, των μικρομεσαίων επιχειρηματιών ώστε αυτά όχι μόνον να επικοινωνούν μεταξύ τους και να συναθροίζονται σε ενιαίο πολιτικό κίνημα, αλλά και να αναπτύσσουν αισθήματα κοινότητας στόχων, επιδιώξεων και αλληλεγγύης, όπως έγινε. Να ενώσει το νήμα ανάμεσα στα επιμέρους κινήματα, να δημιουργήσει κοινότητα στόχων, συμφερόντων και αλληλεγγύης, όπως έγινε πρόσφατα στη Σερβία αλλά και όπως γίνεται πάντα, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το ΠΑΣΟΚ της περιόδου 1974-1981, όταν το κόμμα αναπτύσσονταν μαζί με την κοινωνία. Καλός ο οργανωτικός οργασμός των κομμάτων, αλλά αν δεν αντανακλάται σε κομμάτια του λαϊκού κινήματος είναι στείρος. Είναι οι λαϊκές και εθνικές ανάγκες και όχι οι κομματικές επιδιώξεις που ενισχύουν τις δυνάμεις και τις ιδεολογικοπολιτικές τάσεις και στην κοινωνία και στα κόμματα.

Το στοίχημα της αλλαγής

Αν ο κ. Τσίπρας και το ΠΑΣΟΚ θέλουν να κερδίσουν το στοίχημα της αλλαγής, θα πρέπει να βρουν τρόπους να αυξηθεί η συμμετοχή στις κάλπες. Καλή η μελέτη των focus groups, καλά τα βιντεάκια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το TikTok, καλές και οι εκδηλώσεις που σχεδιάζει για το επόμενο διάστημα η ΕΛΑΣ για την οικονομία και την Ακροδεξιά, όπως καλά είναι και τα εκλογικά ψηφοδέλτια που θα δοθούν εν ευθέτω χρόνω στη δημοσιότητα. Καλές είναι και οι σχεδιαζόμενες περιοδείες σε Πελοπόννησο και Ηπειρο καθώς και η στροφή στην Αριστερά με την ανάδειξη των προβλημάτων του κοινωνικού κράτους και της κοινωνικής φυσιογνωμίας της ΕΛΑΣ. Καλό -και επιβεβλημένο- το τέλος της σύγκρουσης με το ΠΑΣΟΚ, αφού όχι μόνον δεν ωφέλησε τον κ. Τσίπρα, αλλά και ζημίωσε την Αμαλίας.

Καλά όλα αυτά, αλλά αν δεν «σπάσει» το σκληρό κέλυφος του 25% που έχει γυρίσει την πλάτη στα κόμματα θα έχουμε, με μικρές δημοσκοπικές προσθαφαιρέσεις, το ίδιο σκηνικό. Οι «μύγες του Χότζα» θα συνεχίζουν να απομυζούν την Κεντροαριστερά. Και κάτι τέτοιο δεν βοηθά τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να πετάξουν σε μεγαλύτερα ποσοστά και να αμφισβητήσουν εμπράκτως την ηγεμονία της Δεξιάς και των ακροδεξιών παραφυάδων της, η οποία απλώνεται σαν ομίχλη στο εκλογικό σώμα…