Φώφη Γιωτάκη

Δεν είναι η πρώτη φορά, μετά και από τα πρώτα σημάδια της Κλιματικής Αλλαγής, που οι πυροσβέστες επιχειρούν να ξεπεράσουν τους εαυτούς τους, καταβάλλοντας ηρωικές προσπάθειες αναχαίτισης των πολλαπλών μετώπων. Και δεν είναι η πρώτη φορά, που αρκετοί από τους πολλούς στις αρμόδιες υπηρεσίες κάνουν την διαφορά, έγκαιρα και αποφασιστικά.

Πέντε χρόνια μετά από το Μάτι, τα ανθρώπινα θύματα και τις ευθύνες, μόλις δύο χρόνια από τη Βαρυμπόμπη και την Εύβοια επέστρεψε ο φονικός κίνδυνος και ορθώς κυβέρνηση και αντιπολίτευση συμφώνησαν δια των αρχηγών τους ότι σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές, βασική προτεραιότητα είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Κανείς την ώρα της μάχης σε πολλαπλά μέτωπα δεν μπορεί να χάνει τον προσανατολισμό του, να ξεχνά το χρέος του ή τις ευθύνες, να φωνασκεί μπροστά στις διάσπαρτες εστίες ή να κρύβεται.

Ποιος όμως μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν ανέμενε και ως εκ τούτου δεν προετοιμαζόταν για την επιστροφή του εφιάλτη, είτε λόγω της Κλιματικής Αλλαγής και ενός ακόμη ιστορικού καύσωνα, είτε λόγω του μετασχηματιστή υψηλής τάσης που έσκασε, είτε λόγω εμπρησμών, είτε, είτε… Μια πρώτη εκτίμηση, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Δασικών Πυρκαγιών δείχνει ότι μέχρι τώρα (τα τελευταία 24ωρα) οι φωτιές αφήνουν πίσω τους πάνω από 164.000 στρέμματα καμένης γης (μεγάλο μέρος ήταν δάση). Συγκεκριμένα: στα Δερβενοχώρια κάηκαν περίπου 114.000 στρέμματα, από την πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον Κουβαρά έγιναν στάχτη 35.990 στρέμματα στην Αττική, ενώ στο Λουτράκι 13.520 στρέμματα. Πολλοί άνθρωποι έχασαν τις περιουσίες τους, τους κόπους μιας ζωής. Βρισκόμαστε στη μέση του καλοκαιριού.

Και μπροστά σε μια ιδιαίτερα δύσκολη αντιπυρική περίοδο σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς οι αυξημένες θερμοκρασίες και τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, που μειώνουν σε επικίνδυνα επίπεδα την υγρασία στη βλάστηση, δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωση και την γρήγορη εξάπλωση πυρκαγιών. Στη Γαλλία και στην Ισπανία για παράδειγμα έχουν ήδη σημειωθεί -φέτος - περισσότερες μεγάλες πυρκαγιές από τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαπενταετίας. Για παράδειγμα στη Γαλλία από το 2006 μέχρι το 2022 καταγράφηκαν κατά μέσο όρο 72,3 μεγάλες πυρκαγιές ετησίως, ενώ φέτος έχουν ήδη καταγραφεί 207. Στην Ισπανία ο μέσος όρος για τα προηγούμενα 15 χρόνια ήταν 192,8 μεγάλα πύρινα μέτωπα- φέτος η Πυροσβεστική έχει ήδη κληθεί να αντιμετωπίσει 327 πυρκαγιές. Η νέα σκληρή πραγματικότητα είναι εδώ, στην Ευρώπη και στην κάθε χώρα χωριστά. Στη Σαρωνίδα, τα Δερβενοχώρια, το Λουτράκι, τη Ρόδο και αλλού.

Και τα ερωτήματα είναι εδώ, χθες, σήμερα... Τι προχώρησε μετά τον Αύγουστο του 2021, όταν το Εθνικό Πρόγραμμα Πολιτικής Προστασίας 2020-2023 με την ονομασία «ΑΙΓΙΣ» αποτελούσε τη βάση και -σύμφωνα με τους αρμόδιους- τη μεγαλύτερη προσπάθεια που είχε γίνει ποτέ για την αναβάθμιση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της χώρας μας; «Πρόκειται για μια ολική αναμόρφωση, καθώς με τον Εθνικό Μηχανισμό Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων δημιουργείται μια νέα, κάθετη επιχειρησιακή δομή που καλύπτει το σύνολο της Επικράτειας, αλλά και το σύνολο του κύκλου διαχείρισης καταστροφών, με συνολική χρηματοδότηση ύψους 1,71 δισ. ευρώ», υπογράμμιζαν τότε οι αρμόδιοι και τόνιζαν ότι σε αυτό το πρόγραμμα περιλαμβάνεται η δημιουργία 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Πολιτικής Προστασίας, που θα εξοπλιστούν με την προμήθεια υπερσύγχρονων ευφυών συστημάτων πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, σμηνών drones για εναέριο συντονισμό, παρακολούθηση και καταγραφή δεδομένων, καθώς και ειδικά συστήματα drones με δυνατότητα επαναφοράς τηλεπικοινωνιών. Έγιναν αρκετά, όπως η προμήθεια επιπλέον αεροσκαφών, ελικοπτέρων, νέων πυροσβεστικών οχημάτων και εξοπλισμού; Πρέπει να γίνουν περισσότερα; Και εντός, ποιου στιβαρού και αποτελεσματικού πλαισίου, προς όφελος της χώρας και των πολιτών; Τι πήγε σωστά και τι λάθος;

Αυτές τις τελευταίες μέρες, έδρασαν προληπτικά και στη συνέχεια γρήγορα και αποτελεσματικά οι αρμόδιες υπηρεσίες; Τι δεν έκαναν ενώ μπορούσαν και τι έκαναν ενώ δεν μπορούσαν; Ποιο σχέδιο υπήρξε και ποιο ακολούθησαν; Η κλιματική κρίση είναι πράγματι η αιτία για την επίταση των φαινομένων, αλλά δεν προσφέρει άλλοθι. Χρειάζεται ο καλύτερος προληπτικός σχεδιασμός και επιβάλλονται …χθες, σωστά και αποτελεσματικά, επιχειρησιακά σχέδια πολιτικής προστασίας. Δεν χρειάζονται πολυδαίδαλα ή νεφελώδη θεσμικά πλαίσια. Χρειάζεται και σωστά υπάρχει ένα ενιαίο υπουργείο για την αναχαίτιση και νόμοι που να εφαρμόζονται πριν είναι αργά.

Χρειάζεται πρόληψη, πρόληψη, πρόληψη. Που σημαίνει ότι, όλοι όσοι οφείλουν ως αρμόδιοι και είναι μέρος της ίδιας αλυσίδας, να είναι στη θέση τους την ώρα που πρέπει και να έχουν στα χέρια τους σαφή οδικό χάρτη. Έτσι ώστε, όταν ξεκινά ένα σχετικό συμβάν, να εντοπίζεται αμέσως η εστία και να επιχειρούν αμέσως επί του πεδίου οι ειδικοί. Χρειάζεται «διαρκής» πολιτική βούληση πρόληψης και διαχείρισης των μεγάλων φυσικών καταστροφών που να «μεταφράζεται» αυτόματα στην παρουσία όχι στην έλλειψη του αναγκαίου, εξειδικευμένου προσωπικού, στην ορθή διάταξη δυνάμεων στις αρμόδιες κρατικές και αυτοδιοικητικές υπηρεσίες.

Η κυβέρνηση οφείλει να προχωρά, όπως δεσμεύτηκε, γρήγορα στην καταγραφή των ζημιών και στην στήριξη των πληγέντων, αξιοποιώντας και τα νέα ψηφιακά εργαλεία. Οφείλει με συγκεκριμένο σχέδιο να περνά χωρίς καθυστέρηση στο πλάνο της αποκατάστασης των ζημιών, βοηθώντας τους ιδιοκτήτες των καμένων σπιτιών ή επιχειρήσεων να σταθούν ξανά στα πόδια τους. Η αντιπολίτευση οφείλει να τιμήσει τον θεσμικό της ρόλο- και τώρα και στη συνέχεια- ώστε η χώρα να βελτιώσει τις υποδομές και να αποκτήσει προληπτικό, μάχιμο, ευέλικτο, κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό σχέδιο για την αντιμετώπιση πολλαπλών πύρινων μετώπων και φυσικών καταστροφών. Αντιπολίτευση φυσικά και δεν σημαίνει σιωπή. Σημαίνει συνεχής έλεγχος της κυβέρνησης και τεκμηριωμένη και, στην σωστή στιγμή, πρόταση για την «επόμενη μέρα».