Γιατί οι μυστικές υπηρεσίες της Ευρώπης δεν βλέπουν τέλος του πολέμου μέσα στο έτος

Απαισιόδοξοι ως προς το ενδεχόμενο επίτευξης συμφωνίας εντός του έτους για τον τερματισμό του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία, εμφανίζονται οι επικεφαλής ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών, παρά τις διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι πρόσφατες τριμερείς συνομιλίες, στις οποίες διαμεσολάβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν φέρει την προοπτική συμφωνίας «αρκετά κοντά».

Οι επικεφαλής πέντε ευρωπαϊκών υπηρεσιών κατασκοπείας, οι οποίοι μίλησαν στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφεραν ότι η Ρωσία δεν επιθυμεί τον γρήγορο τερματισμό του πολέμου. Τέσσερις εξ αυτών εκτίμησαν ότι η Μόσχα αξιοποιεί τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ προκειμένου να προωθήσει την άρση κυρώσεων και την επίτευξη επιχειρηματικών συμφωνιών.

Οι διαπραγματεύσεις - ο τελευταίος γύρος των οποίων πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα στη Γενεύη - αποτελούν «διαπραγματευτικό θέατρο», όπως σχολίασε ένας εκ των Ευρωπαίων αξιωματούχων πληροφοριών.

Οι τοποθετήσεις αυτές αναδεικνύουν το ευρύ χάσμα αντίληψης μεταξύ ευρωπαϊκών πρωτευουσών και Λευκού Οίκου. Η Ουκρανία εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας έως τον Ιούνιο, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι πιστεύει πως ο Ρώσος ομόλογός του, Βλαντίμιρ Πούτιν επιθυμεί κι εκείνος τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Πτώση Ζελένσκι και μετατροπή Ουκρανίας σε ουδέτερη ζώνη, οι στόχοι της Μόσχας

«Η Ρωσία δεν επιδιώκει ειρηνευτική συμφωνία. Επιδιώκει τους στρατηγικούς της στόχους, οι οποίοι δεν έχουν αλλάξει», ανέφερε ένας από τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απομάκρυνση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και η μετατροπή της Ουκρανίας σε «ουδέτερη» ζώνη ασφαλείας έναντι της Δύσης.

Σύμφωνα με δεύτερο αξιωματούχο, το βασικό ζήτημα είναι ότι η Ρωσία ούτε επιθυμεί ούτε χρειάζεται μια ταχεία ειρήνη, ενώ η οικονομία της «δεν βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης».

Χωρίς να αποκαλύψουν τον τρόπο συλλογής των πληροφοριών, οι επικεφαλής ανέφεραν ότι οι υπηρεσίες τους χρησιμοποιούν ανθρώπινες πηγές, υποκλοπές επικοινωνιών και άλλα μέσα, τονίζοντας ότι θεωρούν τη Ρωσία πρωταρχικό στόχο συλλογής πληροφοριών. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησε άμεσα σε σχετικό γραπτό αίτημα για σχολιασμό.

Ο Πούτιν δηλώνει ότι είναι έτοιμος για ειρήνη, αλλά υπό τους δικούς του όρους. Ρώσοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επανειλημμένα σφάλει στις εκτιμήσεις τους για τη Ρωσία.

Εντατική διπλωματική κινητικότητα

Ουκρανοί και Ρώσοι διαπραγματευτές συναντήθηκαν αυτή την εβδομάδα για τρίτη φορά εντός του 2026, σε συνομιλίες με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, χωρίς πρόοδο στα βασικά αγκάθια, μεταξύ των οποίων το εδαφικό ζήτημα.

Η Μόσχα αξιώνει από το Κίεβο να αποσύρει τις δυνάμεις του από το εναπομείναν 20% της ανατολικής περιφέρειας του Ντονέτσκ που δεν ελέγχει η Ρωσία, κάτι που η Ουκρανία απορρίπτει.

Σύμφωνα με δεύτερο επικεφαλής υπηρεσίας πληροφοριών, η Ρωσία θα μπορούσε να θεωρήσει επαρκές ένα εδαφικό αποτέλεσμα που θα της εξασφάλιζε τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, χωρίς ωστόσο αυτό να ικανοποιεί τον στόχο της ανατροπής της φιλοδυτικής κυβέρνησης του Ζελένσκι.

Τρίτος αξιωματούχος εκτίμησε ότι είναι λανθασμένη η αντίληψη πως η παραχώρηση του Ντονέτσκ από την Ουκρανία θα οδηγούσε ταχέως σε ειρηνευτική συμφωνία. «Εάν οι Ρώσοι λάβουν αυτές τις παραχωρήσεις, νομίζω ότι αυτό ίσως αποτελέσει την αρχή πραγματικών διαπραγματεύσεων», ανέφερε, προβλέποντας ότι η Μόσχα θα διατυπώσει στη συνέχεια νέες απαιτήσεις.

Ανησυχία για το επίπεδο των διαπραγματευτών

Ο ίδιος εξέφρασε επίσης ανησυχία για το «πολύ περιορισμένο» επίπεδο διαπραγματευτικής εμπειρίας έναντι της Ρωσίας σε δυτικές χώρες, περιλαμβανομένων και ευρωπαϊκών, τη στιγμή που ο Ζελένσκι ζητεί ενεργότερο ρόλο της Ευρώπης στις συνομιλίες.

Την αμερικανική πλευρά εκπροσωπούν ο Στιβ Γουίτκοφ, επιχειρηματίας στον τομέα των ακινήτων και στενός φίλος του Τραμπ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου. Αμφότεροι έχουν αναλάβει αποστολές σε άλλες διεθνείς κρίσεις εκ μέρους του Τραμπ, ωστόσο δεν είναι επαγγελματίες διπλωμάτες ούτε διαθέτουν εξειδικευμένη εμπειρία στη Ρωσία ή την Ουκρανία.

Σε απάντηση σχετικού αιτήματος, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε ότι οι ανώνυμες επικρίσεις δεν συμβάλλουν στις αμερικανικές προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης. «Ο πρόεδρος Τραμπ και η ομάδα του έχουν κάνει περισσότερα από οποιονδήποτε για να φέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι, να σταματήσουν τη βία και να επιτύχουν συμφωνία ειρήνης», ανέφερε.

«Πολύ υψηλοί κίνδυνοι»

Δύο από τους αξιωματούχους υποστήριξαν ότι η Μόσχα επιχειρεί να διαχωρίσει τις συνομιλίες σε δύο παράλληλες διαδρομές: μία που αφορά τον πόλεμο και μία δεύτερη που επικεντρώνεται σε διμερείς συμφωνίες με τις ΗΠΑ, οι οποίες θα περιλαμβάνουν και άρση κυρώσεων.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών τον ενημέρωσαν πως Αμερικανοί και Ρώσοι διαπραγματευτές συζητούν σχέδια διμερούς συνεργασίας ύψους έως και 12 τρισ. δολαρίων, τα οποία φέρεται να πρότεινε ο Ρώσος απεσταλμένος Κιρίλ Ντμίτριεφ. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν έδωσαν περαιτέρω λεπτομέρειες.

Σύμφωνα με δεύτερο επικεφαλής, η πρόταση αποσκοπεί στο να προσελκύσει τόσο τον Τραμπ όσο και Ρώσους ολιγάρχες, οι οποίοι δεν έχουν ωφεληθεί από τον πόλεμο λόγω των κυρώσεων, αλλά των οποίων η πίστη είναι κρίσιμη για τον Πούτιν, καθώς η ρωσική οικονομία αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις. Όπως σημείωσε, η Ρωσία παραμένει «ανθεκτική κοινωνία» ικανή να αντέξει δυσκολίες.

Ωστόσο, τρίτος αξιωματούχος προειδοποίησε για «πολύ υψηλούς» χρηματοοικονομικούς κινδύνους κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων τον περιορισμένο βαθμό πρόσβασης της Μόσχας στις αγορές κεφαλαίου λόγω κυρώσεων και το υψηλό κόστος δανεισμού.

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η ρωσική οικονομία κινείται μεταξύ στασιμότητας και ύφεσης, καθώς κατέγραψε ανάπτυξη μόλις 1% πέρυσι. Το βασικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας, που καθορίζει το κόστος δανεισμού, διαμορφώνεται στο 15,5%, ενώ το ρευστό τμήμα του κρατικού αποθεματικού ταμείου - το οποίο χρησιμοποιείται για την κάλυψη δημοσιονομικών ελλειμμάτων - έχει μειωθεί περισσότερο από το μισό μετά την εισβολή του 2022.