Τάκης Τρακουσέλλης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επένδυσε πολιτικό κεφάλαιο, θεσμικούς μηχανισμούς και πολύτιμο χρόνο για να αναχαιτίσει την επέλαση των κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δασμοί και τα προστατευτικά μέτρα δεν πέτυχαν τον βασικό τους στόχο που φυσικά ήταν να περιορίσουν την ενίσχυση της κινεζικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις λειτούργησαν ως κίνητρο για ακόμη βαθύτερη διείσδυση.

Η αρχική λογική των Βρυξελλών ήταν απλή. Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες επωφελούνται από εκτεταμένες κρατικές ενισχύσεις, γεγονός που τους επιτρέπει να διαθέτουν οχήματα με ιδιαίτερα ανταγωνιστικό κόστος. Η επιβολή πρόσθετων δασμών θεωρήθηκε εργαλείο αποκατάστασης των όρων ανταγωνισμού και προστασίας της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης. Στην πράξη, όμως, η αγορά αποδείχθηκε πιο σύνθετη.

Οι κινεζικές εταιρείες δεν περιορίστηκαν στις εξαγωγές. Επέλεξαν να επενδύσουν απευθείας στην Ευρώπη, δημιουργώντας παραγωγικές μονάδες εντός της ενιαίας αγοράς. Η στρατηγική αυτή μετατρέπει τους δασμούς σε μέτρο περιορισμένης αποτελεσματικότητας, καθώς η παραγωγή εντός ευρωπαϊκού εδάφους παρακάμπτει το βασικό εμπόδιο των εισαγωγών. Η περίπτωση της BYD στην Ουγγαρία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας πραγματικότητας.

Παράλληλα, η Ε.Ε. βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εσωτερικό στρατηγικό αδιέξοδο. Από τη μία πλευρά επιδιώκει να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση. Από την άλλη, μεγάλες ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από την κινεζική αγορά. Η Γερμανία, ως η ισχυρότερη αυτοκινητοβιομηχανική δύναμη της Ευρώπης, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία της εγχώριας παραγωγής και στον φόβο εμπορικών αντιποίνων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα έσοδα των δικών της κατασκευαστών. Μην παραβλέπουμε ότι υα Γερμανικά αυτοκίνητα είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στην τεράστια αγορά της Κίνας, με την Volkswagen να έχει περάσει στην πρώτη θέση των πωλήσεων το 2026!

Το αποτέλεσμα λοιπόν είναι μια πολιτική με περιορισμένη συνοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει νέα εργαλεία, νέους μηχανισμούς ελέγχου και αυστηρότερους κανονισμούς, αλλά η εφαρμογή τους παραμένει συχνά αποσπασματική. Η αγορά, όμως, δεν περιμένει. Οι κινεζικές μάρκες αυξάνουν τα μερίδιά τους, επεκτείνουν τα δίκτυα διανομής τους και βελτιώνουν συνεχώς την τεχνολογική τους πρόταση.

Από οικονομική σκοπιά, η πραγματική πρόκληση δεν είναι οι εισαγωγές αλλά η ανταγωνιστικότητα. Η Κίνα διαθέτει ισχυρό έλεγχο στην αλυσίδα αξίας των μπαταριών, οικονομίες κλίμακας και σημαντικά χαμηλότερο παραγωγικό κόστος. Οι δασμοί μπορούν να αυξήσουν προσωρινά την τιμή ενός προϊόντος, δεν μπορούν όμως να καλύψουν διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Η ουσία είναι ότι η Ευρώπη επιχείρησε να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας με εργαλεία εμπορικής άμυνας. Οι δασμοί ίσως προσέφεραν πολιτικά μηνύματα, αλλά δεν άλλαξαν τις θεμελιώδεις ισορροπίες της αγοράς. Αντί να περιορίσουν την κινεζική επέκταση, απλώς επιτάχυναν τη μετάβασή της από τις εξαγωγές στις επενδύσεις εντός Ευρώπης ενώ οι ίδιοι οι κατασκευαστές μπαίνουν ταχύτατα και στην αγορά των υβριδικών μοντέλων – που δεν έχουν δασμούς (μόνο τα ηλεκτρικά).
Και όσο η Ε.Ε. συνεχίζει να προσθέτει τέτοια νέα «όπλα» χωρίς να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος, η εικόνα παραμένει η ίδια: περισσότερη γραφειοκρατία, περισσότερες εξαγγελίες και τελικά μια ακόμη τρύπα στο νερό.