Νίκος Φελέκης

«Με εσάς έχουμε μόνο ένα ζήτημα να λύσουμε, ποιος θα θάψει ποιον», είχε πει κάποτε ο Σοβιετικός ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ σε Αμερικανούς διπλωμάτες. Κάτι ανάλογο θα έλεγε σήμερα και ο Τσίπρας στον Ανδρουλάκη ή ο Ανδρουλάκης στον Τσίπρα εάν βρισκόντουσαν για να συζητήσουν το μέλλον της Κεντροαριστεράς και την πιθανότητα συνεργασίας ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ προκειμένου να αλλάξει βάρδια το γκουβέρνο.

Δυστυχώς, οι σχέσεις των δύο κομμάτων που θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να αμφισβητήσουν την πρωτοκαθεδρία της Ν.Δ. και του Μητσοτάκη δεν είναι καλές. Με ευθύνη πρωτίστως των ηγεσιών τους, καθώς Ανδρουλάκης και Τσίπρας δίνουν την εντύπωση ότι λατρεύουν να μισούν ο ένας τον άλλον. Από παλιά και όχι τώρα, που θα ήταν και αναμενόμενο, αφού η εκλογική ζωή του ενός έχει φτάσει να ισοδυναμεί με τον πολιτικό θάνατο του άλλου.

Στην πορεία προς τις κάλπες οι σχέσεις αναμένεται να χειροτερέψουν έτι περαιτέρω. Προς τέρψιν του πρωθυπουργού και των υπουργών του, οι οποίοι βλέπουν πως η δυσαρέσκεια από τα λάθη, τις παραλείψεις και τα σκάνδαλα της επταετούς διακυβέρνησής τους δεν ενισχύει σημαντικά είτε την αξιωματική αντιπολίτευση είτε το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, που φιλοδοξούν να αμφισβητήσουν την πολιτική και εκλογική κυριαρχία της συντηρητικής παράταξης. Στην πολυδιάσπαση που επικρατούσε στον χώρο της προοδευτικής αντιπολίτευσης προστέθηκε -μετά και την επιστροφή Τσίπρα και την ίδρυση της ΕΛΑΣ- η εχθροπάθεια. Πλέον, όλοι στρέφονται εναντίον όλων. Μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις οι χαρακτηρισμοί είναι βαρείς, απαξιωτικοί, διχαστικοί, ακόμη και απαγορευτικοί για μελλοντικές κομματικές συνευρέσεις.

Σαν... βουβουζέλες

Δεν θα ήταν υπερβολή αν σημειώναμε ότι ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά, Πλεύση Ελευθερίας, τα κόμματα των Βαρουφάκη (ΜέΡΑ25) και Κασσελάκη (Δημοκράτες), αλλά και το ΚΚΕ στην κριτική που ασκούν στον Τσίπρα και το κόμμα του προσομοιάζουν με τις βουβουζέλες, τις κακόηχες καραμούζες που είχαν εμφανιστεί στο Μουντιάλ της Νοτίου Αφρικής και οι οποίες με απόφαση της FIFA απαγορεύτηκαν. Οι «βουβουζέλες» δεν παράγουν κακό ήχο μόνο για τον Τσίπρα, αλλά και στα ενδοοικογενειακά των κομμάτων. Στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν οι «βουβουζέλες» του Πολάκη, του Παππά και της Δούρου στον Φάμελλο για το συμφωνητικό αρραβώνα με τον Τσίπρα. Στη Νέα Αριστερά που διασπάστηκε για τα μάτια του Αλέξη. Και στο ΠΑΣΟΚ ηχούν οι «βουβουζέλες» κατά του Χάρη Δούκα, ο οποίος τόλμησε να καλέσει σε συνεργασία μετά τις εκλογές τον Τσίπρα.

Η κριτική για τις προθέσεις του αρχηγού της ΕΛΑΣ, το όνομα του κόμματός του, τις επιδιώξεις του, τις σχέσεις του με επιχειρηματικά και εκδοτικά συμφέροντα καταλήγει, όσο δεν τεκμηριώνεται επαρκώς, να είναι κακόηχη. Και ευνοημένος από τις πολιτικές «βουβουζέλες» να είναι τελικά ο πρώην πρωθυπουργός. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι δημοσκοπήσεις τού δίνουν με άνεση τη δεύτερη θέση. Και, σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, οι επόμενες θα τον δείξουν σε ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό. Στις συνεχείς και κυλιόμενες μετρήσεις που γίνονται -και οι οποίες είναι σε γνώση της Αμαλίας- το 15% έχει ξεπεραστεί και η βελόνα κινείται ανοδικά. Συνεργάτες του διατείνονται ότι ο Σεπτέμβρης θα μπει με τον Τσίπρα να έχει φτάσει στο 17,8%, ποσοστό που τον είχε οδηγήσει το 2023 να παραιτηθεί από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Ενδεχομένως κάποιος θα ισχυριστεί πως αυτή είναι η επιθυμία των ανθρώπων που αποτελούν τη νέα ανακτορική φρουρά του, όμως και σοβαροί δημοσκόποι δεν αποκλείουν να υπάρξει άνοδος των ποσοστών του Τσίπρα στο επόμενο κύμα των δημοσκοπήσεων, καθώς το ΠΑΣΟΚ δείχνει να μην μπορεί να ξεπεράσει την εκνευρισμό που του έχει προκαλέσει η δημοσκοπική καταγραφή της ΕΛΑΣ στη δεύτερη θέση και η υποχώρηση της Χαριλάου Τρικούπη στην τρίτη, με το κόμμα της Καρυστιανού να την ακολουθεί από κοντά. Σίγουρα ο Τσίπρας κλέβει δημοσκοπικά τις εντυπώσεις, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι οι βασικοί του αντίπαλοι στην Κεντροαριστερά (Ανδρουλάκης και Φάμελλος) δεν είναι και ιδιαίτερα ανταγωνιστικοί, αφού ο μεν πρώτος έχει χαμηλά ποσοστά κυβερνησιμότητας και πολιτικής δημοτικότητας, ο δε δεύτερος ηγείται ενός κόμματος που ουσιαστικά δεν υφίσταται.

Τα ποιοτικά στοιχεία

Βεβαίως, ο Τσίπρας στην πορεία προς τις εκλογές για να μπορέσει να «πετάξει» σε μεγαλύτερα ποσοστά πρέπει να καταγραφεί στη συνείδηση των πολιτών ως ο βασικός αντίπαλος του Μητσοτάκη στο κυβερνητικό παιχνίδι. Τα ποιοτικά στοιχεία των ερευνών δείχνουν ότι κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να συμβεί όσο ο χώρος από τον οποίο αντλεί δυνάμεις περιορίζεται στον ενιαίο ΣΥΡΙΖΑ των εκλογών του 2023. Η «κατάποση» της Κουμουνδούρου και των σχημάτων μικρής εμβέλειας που ξεπήδησαν από αυτήν δεν είναι αρκετή. Θα πρέπει να εισπράξει απευθείας από τη Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, αλλά και την κατηγορία των αναποφάσιστων.

Προσώρας, από τη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» και τους «αντισυστημικούς» ψηφοφόρους ευνοημένη φαίνεται να είναι η Μαρία Καρυστιανού και όχι ο Αλέξης Τσίπρας. Επίσης, σύμφωνα με έρευνα της QED και της πλατφόρμας People of Greece, το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ δεν διαφέρει σημαντικά από του ΣΥΡΙΖΑ. Μόνο το 22% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι το πρόγραμμα του νέου κόμματος διαφέρει «πολύ και αρκετά» από του ΣΥΡΙΖΑ, με το 66% να έχει τη γνώμη «λίγο και καθόλου» και ένα 12% να απαντά «δεν ξέρω». Το ενδιαφέρον είναι ότι το «λίγο και καθόλου» το πιστεύει το 78% των δεξιών ψηφοφόρων, το 63% των κεντρώων, αλλά και το 55% των αριστερών. Κατά συνέπεια, ο Τσίπρας για να «πετάξει» σε μεγαλύτερα ποσοστά θα πρέπει να σβήσει την εντύπωση ότι το νέο του κόμμα είναι μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ. Μάλιστα, ίσως θα πρέπει να ατονήσει και η -λεγόμενη στη συριζαϊκή γλώσσα- «απεύθυνση» στην Αριστερά. Στην έρευνα της QED και στην ερώτηση «Ποια από τις λέξεις του ονόματος του νέου κόμματος σε ελκύει περισσότερο;» οι απαντήσεις ήταν οι εξής: «Ελληνική» 21%, «Αριστερή» 10%, «Συμπαράταξη» 13%, «καμία από τις τρεις» 50% και «δεν ξέρω» 6%.

Με βάση αυτά τα ευρήματα μάλλον δικαιώνονται όσοι από τους συνεργάτες του Τσίπρα ήταν αντίθετοι σε ένα κλασικό όνομα πολιτικού κόμματος όπου να εμπεριέχεται και η (αριστερή) ταυτότητά του. Δεν ήθελαν κάτι σε ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ ή ΣΥΡΙΖΑ, όπου υπάρχει ο προσδιορισμός «σοσιαλιστικό», «κομμουνιστικό», «Ριζοσπαστική Αριστερά», αλλά κάτι σε ουδέτερο, όπως το «ΜΑΖΙ», «ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ», «ΜΠΡΟΣΤΑ», «ΠΥΞΙΔΑ», «ΙΘΑΚΗ», που να απευθύνεται στο σύνολο των πολιτών και όχι στους αριστερούς και αριστερόστροφους ψηφοφόρους. Ισως αυτός είναι και ο λόγος που ορισμένοι συνομιλητές του Τσίπρα υποστηρίζουν ότι στην πορεία είναι προτιμότερο να αναφέρεται το κόμμα είτε ως «Συμπαράταξη» είτε με το ακρωνύμιό του (ΕΛΑΣ) και πάντως όχι αναλυτικά με τον πλήρη τίτλο του: Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη.

Ο Τσίπρας όμως δεν θα τους κάνει τη χάρη, λένε όσοι ξέρουν καλά τον πρώην πρωθυπουργό. Θα επιμείνει -όχι μόνο εκ χαρακτήρος, αλλά και από πεποίθηση- στην αριστερή του προέλευση και «απεύθυνση». Αλλωστε ο στόχος του, όπως λέει στους συνομιλητές του, είναι «να καταλάβω το Κέντρο με έφοδο από αριστερά», καθώς «οι επόμενες εκλογές δεν θα παιχτούν αποκλειστικά στα θέματα της οικονομίας, αλλά και στην ποιότητα της δημοκρατίας». Οπως είπε στο συνέδριο του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», «η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς (Κοινοβούλιο, Δικαιοσύνη, κόμματα κ.ά.), λόγω υποκλοπών, ΟΠΕΚΕΠΕ και Τεμπών, θα βαρύνει εξίσου με την ακρίβεια στο σούπερ μάρκετ, στα τιμολόγια του ηλεκτρικού και τα υψηλά ενοίκια στην ψήφο των πολιτών». Επίσης, δεν είναι ήσσονος σημασίας το γεγονός ότι ο πρώην πρωθυπουργός, όπως μεταδίδουν συνομιλητές του, «δεν θα πεθάνει και από μελαγχολία αν δεν κερδίσει το 2027 τον Μητσοτάκη».

Εξάλλου, με βάση και το rebranding του, ο ρεαλιστικός στόχος του Αλέξη είναι να επιστρέψει -εφόσον φυσικά του πάνε όλα κατ’ ευχήν και όπως τα σκέφτεται- στα κυβερνητικά έδρανα το 2030, στις μεθεπόμενες δηλαδή εκλογές. Θα μου πείτε ότι οι πολίτες, που σήμερα βλέπουν τον μισθό τους να τελειώνει στις 20 του μήνα, δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι το 2030 - ειδικά όταν οι περισσότεροι των αναλυτών, διεθνώς και εγχωρίως, προβλέπουν ότι ο χειμώνας που έρχεται θα είναι πολύ δύσκολος για τα λαϊκά νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Δυστυχώς, τα κόμματα της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα ως επίλυση ενός πολιτικού γρίφου: ποιος θα συνεργαστεί με ποιον για να κάνει κυβέρνηση και όχι ποια κοινωνικά προβλήματα έχουν προτεραιότητα και ποιες διαφορετικές λύσεις μπορεί να αποτελέσουν τον κοινό τόπο μιας πιθανής κυβερνητικής συνεργασίας των προοδευτικών κομμάτων. Δυστυχώς.

Το μεγάλο πρόβλημα

Για ορισμένους η επικέντρωση της αντιπολίτευσης στις πολιτικές βαριάντες της μετεκλογικής σκακιέρας και όχι στη συγκρότηση -τώρα και πριν τις εκλογές- κινημάτων γύρω από τα σημερινά οξυμένα προβλήματα (στεγαστικό, αγοραστική δύναμη, ακρίβεια, funds, πλειστηριασμοί κ.ά.) είναι και το μεγάλο πρόβλημα της Κεντροαριστεράς. Δεν είναι τυχαίο ότι την απομάκρυνση της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη την έχουν ουσιαστικά εναποθέσει στον Αντώνη Σαμαρά. Επειδή η κεντροαριστερή αντιπολίτευση έχει διαγνώσει ότι τα κόμματά της (ΠΑΣΟΚ, ΕΛΑΣ, ΣΥΡΙΖΑ και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις) δεν μπορούν να ανατρέψουν τη Δεξιά, ελπίζει να το καταφέρει ένα άλλο κόμμα της Δεξιάς, αυτό του Αντώνη Σαμαρά! Αν όντως ο πρώην πρωθυπουργός κάνει κόμμα και καταφέρει να πέσει το ποσοστό της Ν.Δ. κάτω από αυτό των ευρωεκλογών ή κινηθεί στην περιοχή του 25%, όπου παίζεται το μπόνους των εδρών, η Κεντροαριστερά θα ηττηθεί στρατηγικά. Αν δεν μπορεί να πραγματώσει η ίδια το αίτημά της για πολιτική αλλαγή, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Η βελόνα θα κινηθεί προς τα δεξιά και η αναδιοργάνωση του πολιτικού συστήματος θα γίνει με όρους δεξιάς και όχι κεντροαριστερής ηγεμονίας.

Επιπροσθέτως, πλήγμα στην αξιοπιστία της Κεντροαριστεράς αποτελεί και η εικόνα με τις παραιτήσεις και ανεξαρτητοποιήσεις βουλευτών. Οπως εύστοχα επισημαίνει ο γραμματέας της Ανανεωτικής Αριστεράς και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ Θόδωρος Μαργαρίτης: «Υπάρχει πλήρης παραβίαση της λαϊκής βούλησης. Οι έδρες βουλευτών του προοδευτικού χώρου κυκλοφορούν ανάμεσα σε όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα σε συνθήκες κανονικής διαπραγμάτευσης. Οι μεταγραφές θυμίζουν ποδόσφαιρο και όχι πολιτικές κατευθύνσεις και στόχους. Εχει καταστρατηγηθεί κάθε κουλτούρα συλλογικής δράσης. Βιώνουμε την επικράτηση του απόλυτου ατομισμού και της “επαγγελματικής” δραστηριότητας των παραγόντων του προοδευτικού χώρου. Το λεγόμενο “big bang” για την ανασύνθεση της δημοκρατικής παράταξης, με ευθύνη κυρίως της ΕΛΑΣ, μοιάζει με διάλυση σε κάθε συλλογική δομή, σε κάθε συλλογική πρωτοβουλία και εξελίσσεται σε μια εικόνα προσλήψεων που παραπέμπει στις μορφές λειτουργίας του ιδιωτικού τομέα. Απουσιάζει η σύγκρουση των ιδεών και επικρατεί η σύγκρουση των στενών κομματικών συμφερόντων».

Να σημειώσουμε ότι οι έδρες των ανεξάρτητων βουλευτών έχουν φτάσει αισίως τις 40 και πιθανότατα θα αυξηθούν αφού ακόμη δεν έχει εκχυθεί πέριξ της Κουμουνδούρου η λάβα από το... ηφαίστειο του ΣΥΡΙΖΑ. Πολάκης, Παππάς και Δούρου στέλνουν τελεσίγραφα στον Φάμελλο. Αυτός δεν τα λαμβάνει υπόψη του και επιμένει σε μια «μπάσταρδη στρατηγική», όπως χαρακτηρίζουν ακόμη και συνεργάτες του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, αφού ούτε το ΟΚ του Τσίπρα για συνεργασία έχει, ούτε την κάθοδο του ΣΥΡΙΖΑ ετοιμάζει στη (βεβαία) περίπτωση που ο Τσίπρας σηκώσει τελικά το τηλέφωνο και του πει: «Νo, merci, Socrates».

Πολάκης κατά Φάμελλου

Τις επόμενες μέρες θα συνεδριάσει η Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος και ο Πολάκης θα έχει μία ακόμη ευκαιρία για να στήσει την ξόβεργά του στον Σωκράτη, αφού εκτός από τις αποστάσεις που θα πάρουν οι βουλευτές που ήδη ετοιμάζονται να πάνε στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, το πιθανότερο είναι να γίνουν γνωστές και οι διαφωνίες στελεχών που μέχρι τώρα ήταν στο στενό περιβάλλον του Φάμελλου (Καλαματιανός, Θεοχαρόπουλος, Ζαχαριάδης κ.ά.). Ο ίδιος δεν έλαβε υπόψη του τις εισηγήσεις τους για μια καθαρή θέση υπέρ της προσχώρησης στο κόμμα Τσίπρα, αλλά προτίμησε να διαμορφώσει τη θέση του με βάση τις συζητήσεις με άλλα στελέχη, όπως τη Σαπουνά (γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ μετά την αποχώρηση Καλπάκη), την υπεύθυνη Οργανωτικού Συμεωνίδου, τον Κυμπιζή, υπεύθυνο Τύπου του προέδρου, και τον πρώην βουλευτή Καβάλας Μορφίδη, διευθυντή Προσωπικού της Κουμουνδούρου. Μένει να δούμε αν εκτός του Κώστα Ζαχαριάδη θα ανακοινωθούν στην Κοινοβουλευτική Ομάδα και άλλες παραιτήσεις στελεχών, που εκ των πραγμάτων θα φέρουν σε ακόμα πιο δυσχερή θέση τον Φάμελλο και θα αυξήσουν τις πιθανότητες των ΠΔΠ (Πολάκης, Δούρου, Παππάς) να κληρονομήσουν την Κουμουνδούρου και μαζί με την έξτρα εκλογική επιχορήγηση του κράτους να κατέβουν στις εκλογές με τον ΣΥΡΙΖΑ επικεφαλής κάποιου μετώπου.

Ο Τσίπρας, σε αντίθεση με τη μιζέρια που πλανιέται πάνω από την Κουμουνδούρου, θα πάει τη Δευτέρα στην Κοκκινιά και την Τετάρτη στην Κύπρο για να προμοτάρει την ΕΛΑΣ. Οταν επιστρέψει, θα αρχίσουν οι συνεδριάσεις των διορισμένων κομματικών του οργάνων (Εθνικό Συμβούλιο, Πολιτική Επιτροπή, Εκτελεστικό Γραφείο), θα δώσει τουλάχιστον άλλη μία τηλεοπτική συνέντευξη και θα αρχίσει τις ανά την επικράτεια περιοδείες. Εχοντας μάθει από τις ήττες του, αλλά και έχοντας κατανοήσει ότι στην πολιτική, αντίθετα με το σκάκι, το παιχνίδι συνεχίζεται και μετά το ματ που του έκανε ο Μητσοτάκης στις εκλογικές παρτίδες του 2019 και του 2023.