Άννα Ροκοφύλλου

Χιλιάδες οικογένειες σε όλη τη χώρα σήμερα δοκιμάζουν καθημερινά τις αντοχές τους , όταν καλούνται να υποστηρίξουν το κόστος ζωής και στέγασης των παιδιών τους, ιδιαίτερα όταν αυτά σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους. Εμείς το διαπιστώνουμε καθημερινά, γονείς και φοιτητές το βιώνουν οδυνηρά.

Η ενίσχυση της προσπάθειας των γονέων να στηρίξουν τα όνειρα για σπουδές κι ένα καλύτερο μέλλον, βρίσκεται στο επίκεντρο των δράσεων και πολιτικών που υλοποιούμε στο Ίδρυμα Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης.
Σήμερα το ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχει μεταξύ άλλων την ευθύνη για τη φύλαξη και συντήρηση 15 Φοιτητικών εστιών σε όλη την Ελλάδα, στις οποίες στεγάζονται και σιτίζονται πάνω από 5.700 φοιτητές.

8.600 νέες φοιτητικές κλίνες, σε όλη τη χώρα
Αναβάθμιση και των 15 υφιστάμενων εστιών, ευθύνης ΙΝΕΔΙΒΙΜ
Ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας προβλέπει από το 2027 τη διάθεση 734 εκατ. ευρώ , προκειμένου να κατασκευαστούν μέσω ΣΔΙΤ 8.600 νέες κλίνες σε φοιτητικές εστίες στα πανεπιστήμια Κρήτης, Θράκης, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Δυτικής Αττικής και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Επιπλέον, θα διατεθούν άλλα 226 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των 15 φοιτητικών εστιών, αρμοδιότητας του ΙΝΕΔΙΒΙΜ. 

Πέρα από την υλοποίηση του παραπάνω σχεδιασμού, που έχει ορίζοντα έναρξης το 2027, γίνονται κι άλλες παρεμβάσεις στο χώρο της φοιτητικής στέγασης. Μέσω διαδικασιών που διενήργησε το ΙΝΕΔΙΒ αξιοποιώντας δημόσιους πόρους, αλλά και ιδιωτικών χορηγιών που εξασφαλίσαμε:

• Υλοποιούνται οι εργασίες ανακαίνισης της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών (ΦΕΑ) , του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δυναμικότητας 278 κλινών, με προϋπολογισμό 25 εκ. ευρώ.
• Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ανακαίνισης των κοινόχρηστων χώρων στις Νέες Εστίες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
• Έχουν ολοκληρωθεί παρεμβάσεις αναβάθμισης εσωτερικών χώρων στις φοιτητικές εστίες Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Καλαμάτας και Ηρακλείου
• 150 δωμάτια στις εστίες Θεσσαλονίκης και Πάτρας έχουν αναβαθμιστεί εξ’ ολοκλήρου κι εξοπλιστεί πλήρως
• Έχει πραγματοποιηθεί μαζική προμήθεια εξοπλισμού, όπως πλυντήρια, στεγνωτήρια, στρώματα και κλίνες, για σειρά φοιτητικών εστιών, σε όλη τη χώρα.

• Εφαρμόζεται για πρώτη φορά, η ελεγχόμενη είσοδος με κάρτα στις Φ.Ε. Αθηνών και Θεσσαλονίκης, με στόχο να επεκταθεί το μέτρο σε όλες τις εστίες. 
• Διατέθηκαν ή πρόκειται να διατεθούν τη διετία 2025-27 πάνω από 4,6 κ. ευρώ για να φιλοξενηθούν σε ξενοδοχεία στις πόλεις Χανιά, Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Φλώρινα, Μεσολόγγι, Κοζάνη, Διδυμότειχο και Αγρίνιο , συνολικά 880 φοιτητές. Πρόκειται για πόλεις που είτε δεν διαθέτουν τα Πανεπιστήμια φοιτητικές εστίες, είτε οι κλίνες δεν επαρκούν και οι φοιτητές αντιμετωπίζουν οξύτατο πρόβλημα εύρεσης στέγης, λόγω της υψηλής τουριστικής ζήτησης.
Οι πολιτικές φοιτητικής μέριμνας δεν εξαντλούνται μόνο στον τομέα των φοιτητικών εστιών. Από το 2019 ως σήμερα έχουν αυξηθεί κατά 115% τα κονδύλια για τη χρηματοδότηση του Φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος και κατά 48%, τα κονδύλια για τη φοιτητική σίτιση.

Ανάγκη αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης των φοιτητικών εστιών
Ωστόσο, η εμπειρία που αποκτήσαμε τα προηγούμενα χρόνια, μας απέδειξε ότι το υπάρχον σύστημα διαχείρισης των φοιτητικών εστιών είναι προ πολλού ξεπερασμένο. Το πρόβλημα είναι δομικό, ξεπερνά πρόσωπα ή προθέσεις και δεν έχει μόνον οικονομική διάσταση. Σήμερα άλλος αποφασίζει, άλλος πληρώνει, κι άλλος έχει την ευθύνη της λειτουργίας των εστιών. Είναι ένα μοντέλο που δεν μπορεί να φέρει αποτελέσματα. Την κατάσταση αυτή, την πληρώνουν πρώτοι από όλους, οι φοιτητές. Απαιτούνται γενναίες, πλην αυτονόητες παρεμβάσεις και ήρθε πλέον η στιγμή.

Η πρότασή μας είναι ξεκάθαρη. Χρειάζεται να υπάρξει ένας κρατικός φορέας, ο οποίος θα αναλάβει αποκλειστικά τη φοιτητική μέριμνα. Δηλαδή θα αναλάβει αποκλειστικά:

1. Την διαχείριση των εστιών. Οι Πρυτανικές Αρχές έχουν ακαδημαϊκό ρόλο, δεν είναι δική τους δουλειά η λειτουργία των φοιτητικών εστιών. Η διοίκηση, η οικονομική διαχείριση, η συντήρηση, η φύλαξη, η καθαριότητα, η τεχνική υποστήριξη, η ευθύνη ανακαίνισης και ανάπτυξης των εστιών, πρέπει να γίνεται σε κεντρικό επίπεδο. Όχι μόνον για λόγους αποτελεσματικότητας, αλλά κι εξοικονόμησης πόρων . Σήμερα, αν χαλάσει ένα ασανσέρ κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη. Και τελικά όλες πέφτουν οριζόντια επί δικαίων και αδίκων, προκαλώντας ανεπανόρθωτες ρωγμές στην εμπιστοσύνη γονιών και φοιτητών στο εκπαιδευτικό σύστημα.
2. Την εφαρμογή ενιαίων κριτηρίων στέγασης για το σύνολο των δικαιούχων φοιτητών. Δεν μπορεί να ισχύουν άλλα εισοδηματικά κριτήρια για παροχή δωρεάν φοιτητικής στέγης στη Θράκη κι άλλα στην Πάτρα. Ούτε είναι δυνατόν να υπάρχουν κενά δωμάτια σε εστίες, επειδή κάποιοι γραφειοκράτες αρνούνται να διευρύνουν - όταν αυτό είναι εφικτό - τα εισοδηματικά όρια, για να αυξηθεί ο αριθμός των δικαιούχων φοιτητών. Δεν είναι αποδεκτό να πληρώνουν οικογένειες εκατοντάδες ευρώ για τη στέγαση των παιδιών τους κάθε μήνα και οι φοιτητικές εστίες να έχουν κενά δωμάτια. Ή ακόμη χειρότερα, στα κενά αυτά δωμάτια να διαμένουν άτομα που δεν το δικαιούνται.
3. Την εφαρμογή ενιαίων κανόνων όσον αφορά τη διαμονή στις φοιτητικές εστίες. Η παροχή δωρεάν φοιτητικής στέγης δεν αποτελεί μόνον κοινωνικό δικαίωμα, αλλά και ευθύνη. Οι φοιτητικές εστίες δεν πρέπει να είναι ούτε «κέντρα διερχομένων» , ούτε χώροι παραβατικότητας. Είναι χώροι που δημιουργήθηκαν και συντηρούνται με χρήματα των φορολογουμένων κι έχουν σκοπό την ασφαλή και ποιοτική παραμονή των φοιτητών, οι οποίοι οφείλουν με τη σειρά τους να τους προστατεύουν σαν να είναι δική τους περιουσία .

Η πρότασή μας είναι ξεκάθαρη. Χρειάζεται να υπάρξει ένας κρατικός φορέας, ο οποίος θα αναλάβει αποκλειστικά τη φοιτητική μέριμνα. 

Η λογική μας είναι απλή και δίκαιη: πρέπει όποιος αποφασίζει, να έχει και την ευθύνη των πράξεων κι αποφάσεων του, αλλά και την υποχρέωση να λογοδοτεί. Μόνο έτσι θα τελειώσει ο φαύλος κύκλος των επικαλύψεων και της μετάθεσης ευθυνών.
Πρέπει να γίνει από όλους αντιληπτό πως όσα χρήματα κι αν διατεθούν, όσες νέες φοιτητικές εστίες κι αν δημιουργηθούν, όσα επιδόματα κι αν δοθούν, δεν θα λυθεί το πρόβλημα της φοιτητικής μέριμνας, αν δεν υπάρξουν δραστικές αλλαγές στο υφιστάμενο μοντέλο λειτουργίας του.

Αισθανόμαστε δικαιωμένοι γιατί την ίδια αντίληψη μοιραζόμαστε με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος εξήγγειλε πριν από μερικές εβδομάδες τη μετεξέλιξη του ΙΝΕΔΙΒΙΜ σε Οργανισμό συνολικής Φοιτητικής Μέριμνας, με πρώτη προτεραιότητα την υποστήριξη των φοιτητικών εστιών.

Το ΙΝΕΔΙΒΙΜ είναι έτοιμο να αναλάβει τον κεντρικό ρόλο και την ευθύνη, για την υλοποίηση του νέου σχεδιασμού για την ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας.

*Άννα Ροκοφύλλου, Πρόεδρος Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης