Νίκος Φελέκης

Και έχουν ως εξής: Το δίλλημα της κάλπης θα είναι αν ο Μητσοτάκης θα πάει κάτω από 25% ή όχι. Το παραδέχτηκε άλλωστε προσφάτως και ο ίδιος σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100,3.

Η πρώτη θέση είναι κλεισμένη. Αν η ΝΔ λάβει το μπόνους των εδρών ακόμη κι αν βρίσκεται κάτω από 30% ή κάτω και από το ποσοστό των ευρωεκλογών (28,3%) τα σενάρια για αντικατάσταση του Μητσοτάκη από κάποιο άλλο προβεβλημένο στέλεχος της κυβερνήσεως (με επικρατέστερο τον υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια) δεν πρόκειται να ευδοκιμήσουν.

Ο Μητσοτάκης, εφόσον το ποσοστό του κυμαίνεται μεταξύ 28% και 31%, όπως δείχνουν οι δημοσκοπικές αναγωγές, θα έχει τον πρωτο λόγο στις μετεκλογικές πολιτικές εξελίξεις και για το κυβερνητικό παιχνίδι, θα επιχειρήσει δε να σχηματίσει συμμαχική -είτε δικομματική είτε τρικομματική- κυβέρνηση. Η προσφυγή σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση θα είναι προβληματική καθώς η αυτοδυναμία δεν θα είναι επιτεύξιμη.

Το πρόβλημα θα το έχει το ΠΑΣΟΚ, εάν έλθει τελικά τρίτο κόμμα. Η πίεση που θα ασκηθεί στη Χαριλάου Τρικούπη - για συμμετοχή στην κυβέρνηση- τόσο από εσωτερικές δυνάμεις όσο και από «γκρι κοστούμια» της εξουσίας θα είναι μεγάλη. Και είναι αμφίβολο αν ο Ανδρουλάκης μπορεί να την αντέξει. Ενδεχομένως, θα είναι και μια προσωπική διέξοδος για τον ίδιον και τη διατήρηση του ηγετικού του status.

Εξάλλου, σε περίπτωση που το ΠΑΣΟΚ δεν έλθει δεύτερο κόμμα θα αναπτυχθούν ισχυρές κεντρόφυγες τάσεις. Για να μπορέσει να εξέλθει νικητής ο Ανδρουλάκης από την αναμέτρηση με τον Τσίπρα θα πρέπει να «πετάξει» πάνω από το 15%. Τα τελευταία 17 χρόνια, μετά το 44% του Γιώργου Παπανδρέου στις εκλογές του 2009, το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε να ξεπεράσει το 13%. «Γιατί θα το κάνει τώρα;», μάς λέει ένας από τους κορυφαίους δημοσκόπους/αναλυτές της χώρας, που μελετά επισταμένως τα στοιχεία των ερευνών κοινής γνώμης και ιδιαίτερα τα ποιοτικά τους ευρήματα. Το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ είναι η ηγεσία του. Αυτό λένε οι δημοσκόποι, οι αναλυτές αλλά και είναι κοινός τόπος φίλων και αντιπάλων του. Η Χαριλάου Τρικούπη έχει και πρόγραμμα και ικανά στελέχη και πανελλαδική οργανωτική δομή. Και φυσικά έχει μνήμες και θετικό ιστορικό αποτύπωμα. Σε αυτά πλεονεκτεί έναντι του κόμματος του κ.Τσίπρα. Όμως ο πρώην πρωθυπουργός υπερτερεί έναντι του Ανδρουλάκη σε ηγετικότητα και δημοφιλία.

Το πρόβλημα της ΕΛΑΣ είναι ότι το μόνο -τουλάχιστον μέχρι τώρα- πλεονέκτημα που έχει είναι ο αρχηγός της. Δεν έχει το στελεχιακό και πολιτικό έρμα που χρειάζεται για να πετάξει σε υψηλότερα ποσοστά από αυτά που του δίνουν σχεδόν όλες οι δημοσκοπήσεις. Δεν μπορεί, με τα σημερινά πολιτικά, οργανωτικά και προγραμματικά δεδομένα και την απουσία θελκτικής κυβερνητικής μαρκίζας να απειλήσει την πρωτοκαθεδρία Μητσοτάκη. Το όνειρο της Αμαλίας να φτάσει στην περιοχή του 20% δεν επαληθεύεται και πλέον μετατίθεται για το Νέον Έτος. Δεν ξέρω αν το πνεύμα των Χριστουγέννων θα κάνει πιο πλούσιο, σε κομματικά ποσοστά, τον κ. Τσίπρα όμως με τα σημερινά δεδομένα είναι δύσκολο να φτάσει ακόμη και το ποσοστό (17,8%), που πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Ιούνιο του 2023 και είχε ως αποτέλεσμα την αποχώρησή του από την ηγεσία του κόμματος, το οποίο ουσιαστικά ίδρυσε ο ίδιος ως κυβερνητική δύναμη. Με τα σημερινά χαρακτηριστικά της η ΕΛΑΣ, σύμφωνα με τους αναλογιστές των μετρήσεων, έχει οροφή την περιοχή του 15%. Το asset του πρώην πρωθυπουργού δεν είναι αρκετό για να χτιστεί κάποιο …πανοσήκωμα στα ποσοστά της.

Παρά την μετατόπιση του κ. Τσίπρα προς το Κέντρο και την υιοθέτηση μετριοπαθών προσεγγίσεων στην επίλυση των οξυμμένων κοινωνικών προβλημάτων διαπιστώνεται -όχι μόνον από τους δημοσκόπους, αλλά και από συνεργάτες του- ότι δεν αρδεύει ψήφους από την κεντροδεξιά δεξαμενή. Οι ψήφοι της ΕΛΑΣ προέρχονται πρωτίστως από την Αριστερά, λιγότερο ή περισσότερο ριζοσπαστική, ενώ το ΠΑΣΟΚ αρχίζει σιγά σιγά να μειώνει τη διαφορά από το κόμμα του κ. Τσίπρα. Η Χαριλάου Τρικούπη κερδίζει μεγαλύτερο χώρο στην Κεντροαριστερά καθώς σε επίπεδο διακηρύξεων και αντιπολιτευτικού λόγου εμφανίζεται να μετατοπίζεται περισσότερο προς τα αριστερά.

Προφανώς, στο ΠΑΣΟΚ έχουν κατανοήσει ότι δεν πρόκειται τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να κερδίσουν από τις διεργασίες και μετατοπίσεις που διενεργούνται στη δεξιά πολυκατοικία. Η εμφάνιση του κόμματος Σαμαρά στεγανοποιεί τον δεξιό χώρο, μετατοπίζει το πολιτικό και κυβερνητικό παιχνίδι προς τον συντηρητικό άκρο του πολιτικού εκκρεμούς και βάζει σε τούνελ την λεγόμενη πληθυντική Αριστερά καθώς οι ηγεσίες της εμφανίζονται να έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους για να φύγει ο Μητσοτάκης και να υπάρξει κυβερνητική μεταβολή στον Μεσσήνιο πρώην πρωθυπουργό και την παρασκηνιακή συμμαχία του με τον άλλον πρώην -πρωθυπουργό και Πρόεδρο της ΝΔ-, τον Κώστα Καραμανλή.

Επιπροσθέτως, στο κομματικό παιχνίδι θα προστεθεί και ένας ακόμη παίκτης, που θα μπογιατίσει με έντονο μαύρο χρώμα τις εξελίξεις. Και θα μετατοπίσει ακόμη πιο δεξιά το πολιτικό εκκρεμές. Το ακροδεξιό μόρφωμα, της Συμμαχίας Ελλήνων, το οποίο θα έχει τη στήριξη του καταδικασθέντος για δολοφονίες και εγκληματική δράση, Ηλία Κασιδιάρη, έστειλε ήδη στις εταιρείες δημοσκοπήσεων έγγραφο, με το οποίο ζητά εφεξής να περιλαμβάνεται και αυτό στις δημοσκοπήσεις που θα διενεργούνται. Μην ξεχνάμε πως στην Ευρώπη, ιδίως στις μεγάλες χώρες, τα ακροδεξιά κόμματα σημειώνουν εντυπωσιακή άνοδο με τα παραδοσιακά κυβερνητικά κόμματα της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς να βρίσκονται σε διαρκή υποχώρηση. Και οι αριστερές αναλαμπές να παραπέμπουν είτε εκείθεν του Ατλαντικού με τον Μαμντάνι είτε στην ενίσχυση μικρών κομμάτων της ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Ευρώπη και κυρίως στον σοσιαλιστή πρωθυπουργό της Ισπανίας Σάντσεθ, ο οποίος όμως αναγκάστηκε να προσφύγει στις εκλογές λόγω των διαδηλώσεων για το στεγαστικό πρόβλημα. Να σημειώσουμε πως εκτός από τις ογκώδεις διαδηλώσεις για τη στέγη στην Ισπανία έχουμε και την Γαλλία που φλέγεται από τη μαθητική εξέγερση και η οποία είναι άγνωστο που θα οδηγήσει καθώς στο χορό των κινητοποιήσεων μπήκαν εκπαιδευτικοί, φοιτητές, κάτοικοι περιοχών, αλλά και εργάτες.

Αναφερόμαστε στο στεγαστικό και εκπαιδευτικό πρόβλημα επειδή ορισμένοι εκ των συνεργατών του κ. Τσίπρα δεν αποκλείουν οι διαδηλώσεις για τα δύο αυτά προβλήματα να «μεταναστεύσουν», ενδεχομένως και σύντομα, και στην Ελλάδα. Μάλιστα, κάποιοι διατείνονται πως ο πρώην πρωθυπουργός, γοητευμένος από τη θεωρία του «αριστερού Ποταμιού», που κάποιοι των συμβουλεύουν να ακολουθήσει ως πολιτική τακτική, έχει απωλέσει τα πολιτικά του αντανακλαστικά. «Η κοινωνία βράζει και μεις πλασάρουμε το προφίλ του νουνεχούς και θεσμικού μεταρρυθμιστή. Αν δεν αλλάξει αμέσως στάση και δεν υιοθετήσει ριζοσπαστικό λόγο ο Αλέξης θα αποχαιρετήσει -και μαζί με αυτόν και εμείς- οριστικά την …Αλεξάνδρεια της πολιτικής αλλαγής και της κυβερνητικής εξουσίας. Όχι μόνον θα χάσει για μια ακόμη φορά από τον Μητσοτάκη, αλλά μπορεί να ηττηθεί ακόμη και από τον Ανδρουλάκη», μάς λέει προβεβλημένο στέλεχος της ΕΛΑΣ. Και προσθέτει: «Τώρα πρέπει να στρίψει το τιμόνι. Όχι αύριο. Τώρα. Ώστε να είναι, αν όχι ο μπουρλοτιέρης, ο συνδιαμορφωτής των κοινωνικών διεργασιών. Το ρόλο του υποδοχέα -εφόσον όντως υπάρξουν και στη χώρα μας κινητοποιήσεις για το στεγαστικό, το εκπαιδευτικό, αλλά και την ακρίβεια- θα τον διεκδικήσουν πολλοί, από το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ μέχρι τον ΣΥΡΙΖΑ,τη Νέα Αριστερά, την Ζωή και τον Βαρουφάκη».

Η κριτική στον κ.Τσίπρα για αποκοπή από τα κοινωνικά κινήματα εμπλουτίζεται και με ορισμένες άλλες επισημάνσεις. «Καλές είναι οι πλατφόρμες και τα ψηφιακά, αλλά με αυτά δεν φτιάχνεις κόμμα ούτε η καταφυγή στις προδικτατορικές ‘’λέσχες των Λαμπράκηδων’’ είναι η λύση, άσε που με τα σημερινά δεδομένα και τον χρόνο που απομένει μέχρι τις εκλογές δεν μπορούν να φτιαχτούν ή να γίνουν οι τελάληδες που χρειαζόμαστε σε ολόκληρη την επικράτεια και πρωτίστως στην επαρχία» αποφαίνεται προβεβλημένο στέλεχος της ΕΛΑΣ και συχνός συνομιλητής του πρώην πρωθυπουργού.

Την απλή αυτή αλήθεια λέγεται πως αρχίζουν και την κατανοούν ολοένα και περισσότεροι στην Αμαλίας και μάλιστα σε συνδυασμό με τα επερχόμενα, λόγω των (βασίμως πιθανολογούμενων) κοινωνικών αναταράξεων εισηγούνται στον κ. Τσίπρα «να διακόψει τις διαχύσεις με την κεντροδεξιά και να αρχίσει να φλερτάρει ξανά με την Αριστερά». Θεωρούν -και μάλλον ορθώς- πως η δεξαμενή του Τσίπρα είναι το 31% των αριστερόστροφων ψηφοφόρων του 2019, οι οποίοι απογοητεύτηκαν και πήγαν είτε στον συρρικνωμένο ΣΥΡΙΖΑ του Ιουνίου 2023 είτε στην αποχή. Για να τους σηκώσει όμως αυτούς από τον καναπέ και να συσπειρώσει τουλάχιστον το 80% του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται διαφορετικό λόγο, άλλες προγραμματικές προτεραιότητες, άλλο πολιτικό σχέδιο, άλλη κομματική ομάδα και άλλη κυβερνητική μαρκίζα. Μόνον έτσι θα μπορούσε όχι μόνον να κερδίσει τη δεύτερη θέση, αλλά και να γράψει το «2» έμπροσθεν του ποσοστού του καθιστώντας την ΕΛΑΣ αντίπαλο κυβερνητικό πόλο στη ΝΔ.

Εφόσον ο κ.Τσίπρας επιστρέψει στις «εργαστηριακές ρυθμίσεις» που τον οδήγησαν στην πρωθυπουργία ενδεχομένως να έχει καλύτερη τύχη στις εκλογές. Βεβαίως, όσοι συνομιλούν μαζί του μεταδίδουν πως είναι εξαιρετικά δύσκολο αυτό να συμβεί καθώς ο πρώην πρωθυπουργός έχει δημιουργήσει ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον -πολιτικό, αλλά και κοινωνικό-, το οποίο δεν είναι εύκολο να απαρνηθεί και να επιστρέψει στην πεπατημένη του «Αλέξη των καταλήψεων, της Γένοβας, της κάτω πλατείας Συντάγματος, του δημοψηφίσματος και των συντρόφων Βούτση, Φίλη, Σκουρλέτη και Τσακαλώτου». Στους παλαιούς του συντρόφους μπορεί να μην επιστρέψει όμως και αρκετά από τα φυντάνια που φύτρωσαν στον κήπο της ΕΛΑΣ δεν θα ανθίσουν αφού, όπως μάς ειπώνεται χαρακτηριστικά από σταθερό συνομιλητή του Τσίπρα «είναι ζήτημα αν τέσσερεις πέντε από τη σημερινή εμπροσθοφυλακή της Αμαλίας θα βρίσκονται και στην μαρκίζα της κυβερνητικής ομάδας που θα κληθεί να αναλάβει την εκλογική και πολιτική αντιπαράθεση».

Η ομάδα διεύθυνσης της ΕΛΑΣ θα αλλάξει. Και είναι μάλλον λογικό αφού η «υπευθυνότητα», η «θεσμικότητα» και ο «κυβερνητισμός» που επέδειξε Τσίπας φαίνεται να πιάνει όριο στις συνθήκες των υπόκωφων κοινωνικών διεργασιών που συντελούνται στη χώρα, αλλά και διεθνώς. Ζούμε μεγάλα γεγονότα απροσδιόριστης εκκίνησης και κατάληξης, τα οποία το κόμμα του κ. Τσίπρα δείχνει, τουλάχιστον μέχρι τώρα, πως δεν αντιλαμβάνεται επαρκώς ή τα υποβαθμίζει επειδή δεν ταιριάζουν στην (κατά βάσιν) επικοινωνιακή στρατηγική που έχει επιλέξει.

Ορισμένοι περιμένουν πως κάποιο προείκασμα, κάποια πρόδρομη μορφή για τις αλλαγές στην αντιπολιτευτική τακτική του κ. Τσίπρα, θα το δούμε σύντομα. Αν όχι στην Κρήτη (όπου με αφορμή τις πρόσφατες πλημμύρες περιοδεύει από χθες σε Ηράκλειο, Λασήθι, και Ρέθυμνο) σίγουρα την Παρασκευή οπότε οι 50 Τομεάρχες της ΕΛΑΣ θα συνεδριάσουν μαζί με τα 75 στελέχη της Πολιτικής Επιτροπής. Το γεγονός ότι η σύναξη των επιτελών του κόμματος Τσίπρα γίνεται την προπαραμονή της επετείου της μεγάλης νίκης του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου στις εκλογές του 1981 είναι μάλλον τυχαίο και θα ήταν λάθος, μας λένε, η Χαριλάου Τρικούπη να το εκλάβει ως «παρενόχληση» για την εκδήλωση που θα κάνει το ίδιο την Κυριακή στο Αγάλεω για τα 45 χρόνια από την Αλλαγή.

Υποθέτω πως ο κ. Τσίπρας στην εισήγησή του θα αναφερθεί με θερμά λόγια στο γεγονός. Εξάλλου η Αλλαγή του 1981 είναι μεταξύ των σταθμών-οροσήμων για το Προοδευτικό και Δημοκρατικό Κίνημα που αναφέρονται και στη Διακήρυξη του κόμματος Τσίπρα. Βεβαίως, οι συνθήκες σήμερα είναι εντελώς διαφορετικές. Τότε οι αριστερές και σοσιαλιστικές ιδέες ήταν πλειοψηφικές όχι μόνον στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ειδικά ο Νότος με τον Μιττεράν, τον Παπανδρέου, τον Γκονζάλες, τον Κράξι σηματοδοτούσαν μια ολόκληρη διαφορετική εποχή για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Σήμερα η Ευρώπη κλίνει προς τα δεξιά. Τα μηνύματα που έρχονται από την Εσπερία είναι πάμε στα άκρα. Και στην Ελλάδα η μάχη του Κέντρου και της σοσιαλδημοκρτίας δεν έχει φαντάρους για μια νέα μάχη, είναι όλοι τους τραυματιοφορείς του Μητσοτάκη.

Και όταν προκηρυχθούν οι εκλογές και τεθούν, με εκβιαστικό τρόπο, τα διλλήματα οι λεγόμενοι «κυρπαντελήδες», λόγω του φόβου για το αύριο, το πιθανότερο είναι να συνταχθούν με τον Μητσοτάκη παρά με τον Ανδρουλάκη και τον Τσίπρα. Η εντύπωση
που δίνουν ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ με τα καμώματά τους και τις μεταξύ τους -ανόητες και ανούσιες πολλές φορές- αντιπαραθέσεις είναι ότι η πολιτική συμπυκνώνεται σε ένα παιχνίδι προσωπικής επιβίωσης και μεταγραφών και ουδόλως ενδιαφέρουν οι προγραμματικές επεξεργασίες και συγκλίσεις ή τα διαφορετικά εθνικά αφηγήματα και πολιτικά σχέδια για να αλλάξει βάρδια το γκουβέρνο. Δυστυχώς, κυριαρχούν οι προσωπικές φιλοδοξίες και η κομματική ιδιοτέλεια. Και η αμετροέπεια. Τελευταίο περιστατικό του πολέμου ανάμεσα στην Αμαλίας και τη Χαριλάου Τρικούπη ο χαρακτηρισμός «βλάκας» του Ανδρουλάκη από τον Θανάση Καρτερό, συνεργάτη του κ.Τσίπρα. Ο κ. Τσίπρας μπορεί να δηλώνει «εγώ δεν τσακώνομαι με κανέναν» όμως τον ρόλο του «βουδιστή μοναχού» φαίνεται ότι τον έχει εκχωρήσει στους συνεργάτες του.

Τέλος, και με την ευκαιρία που η Καναδή συγγραφέας Ανν Κάρσον πήρε το Νόμπελ Λογοτεχνίας ίσως ο Τσίπρας θα πρέπει να διαβάσει την «Αυτοβιογραφία του κόκκινου». Δεν αναφέρεται σε κομμουνιστές, αλλά -με αφορμή τον δέκατο άθλο του Ηρακλή με τα βόδια του Γηρυόνη- η Κάρσον σκιαγραφεί το συγκλονιστικό πορτρέτο ενός καλλιτέχνη και της περιπετειώδους πορείας του προς την αυτογνωσία. Η επανεμφάνιση του Ηρακλή (όχι του μυθικού ήρωα, αλλά του συμπρωταγωνιστή του βιβλίου) μετά από χρόνια θα φέρει αντιμέτωπο τον μικρό Γηρυόνη (όχι το τρικέφαλο τέρας της μυθολογίας, αλλά με τον queer χαρακτήρα και προσανατολισμό του αγοριού) ξανά με τον πόνο της επιθυμίας και θα τον κάνει να ξεκινήσει ένα ταξίδι που θ’ απελευθερώσει τη δημιουργική του φαντασία.

Ακόμη κι αν δεν του αρέσουν αυτού του είδους τα μυθιστορήματα ίσως θα έπρεπε ο πρώην πρωθυπουργός να διαβάσει από την ελληνική μυθολογία τον συγκεκριμένο άθλο του Ηρακλή για να δει πως μπορεί να κατανικήσει τον Μητσοτάκη - Γηρυόνη και να του κλέψει τα παχουλά βόδια, τα σκήπτρα δηλαδή της εξουσίας. Σημειώνουμε πως ο Γηρυόνης είχε δυο πόδια αλλά από τη μέση και πάνω χωριζόταν σε τρεις ανθρώπους. Είχε δηλαδή, τρία κορμιά, τρία κεφάλια και έξη χέρια. Ο Μητσοτάκης σίγουρα δεν μοιάζει στο μυθικό τέρας όμως, από την οκταετή διακυβέρνηση, έχει αποχτήσει τόσα πλεονεκτήματα, που ο Τσίπρας για να τον νικήσει θα χρειαστεί ίσως περισσότερα από τα τρία δηλητηριώδη βέλη -ένα για κάθε σώμα- που χρησιμοποίησε ο Ηρακλής…