Αλέξανδρος Κασιμάτης

Οι ξένοι τραπεζίτες και αναλυτές αναγνωρίζουν πως οι ελληνικές εταιρείες -αναφέρονται φυσικά σε αυτές που έχουν κάποιο μέγεθος- έχουν πολύ καλό management. Όσες εταιρείες επιβίωσαν της κρίσης απέδειξαν εμπράκτως ότι έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται και να διαχειρίζονται αποτελεσματικά μεγάλα προβλήματα και απειλές. Ειδικά στον βιομηχανικό τομέα οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν επιδείξει εξαιρετικές ικανότητες, καθώς σε ένα περιβάλλον με αρκετές εγχώριες αντιξοότητες -π.χ, το ενεργειακό κόστος- έχουν καταφέρει όχι μόνον να στέκονται στην αγορά, αλλά και να ανταγωνίζονται με επιτυχία σημαντικούς ξένους ομίλους.

Η Ευρώπη στο όνομα της πράσινης μετάβασης παραμέρισε και σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν εξώθησε στη χρεοκοπία βιομηχανικές μονάδες. Έδειχνε πιο συμφέρον οι αγορές διαφόρων προϊόντων να γίνονται μέσω εισαγωγών από χώρες χαμηλού κόστους. Με τη δύσκολη σχέση ΕΕ-Τραμπ, τον πόλεμο στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή και το “ξεκούρδισμα” της παγκοσμιοποίησης, οι ανάγκες για την άμυνα έφεραν στο προσκήνιο τη βιομηχανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγκάστηκε να βάλει νερό στο κρασί της και πρότεινε την επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS). Συγκεκριμένα, εισηγήθηκε τη μείωση του γραμμικού συντελεστή μείωσης (Linear Reduction Factor) στο 3,1% για την περίοδο 2031-2035 και στο 1,7% από το 2036 και μετά, έναντι του 4,3% που ισχύει σήμερα. Παράλληλα, πρότεινε τη μείωση του ποσοστού απορρόφησης δικαιωμάτων από τον Μηχανισμό Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve - MSR) στο 12% μετά το 2030, από 24% σήμερα, περιορίζοντας έτσι τον ρυθμό με τον οποίο αποσύρονται δικαιώματα από την αγορά. Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο ETS θα μπορούν να καλύπτουν έως και 2% των απαιτούμενων μειώσεων εκπομπών μέσω διεθνών πιστώσεων αντιστάθμισης άνθρακα (international carbon offset credits). Επιπλέον, θα ενταχθούν στο σύστημα 250 εκατ. τόνοι εγχώριων αφαιρέσεων διοξειδίου του άνθρακα (carbon removals), αυξάνοντας την προσφορά διαθέσιμων μονάδων συμμόρφωσης. Τέλος, προτείνεται η προκαταβολική χορήγηση του 80% των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βιομηχανία, ενώ το υπόλοιπο 20% θα αποδίδεται μόνο εφόσον πιστοποιούνται επενδύσεις απανθρακοποίησης από τις επιχειρήσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη συγκεκριμένη πρόταση ουσιαστικά επιχειρεί να διατηρήσει τους στόχους απανθρακοποίησης, αλλά με έναν ήπιο ρυθμό και με χαμηλότερο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις ώστε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απέναντι στις ΗΠΑ και την Ασία. Αν προχωρήσει η πρόταση θα είναι μια θετική εξέλιξη ιδιαίτερα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος η κεντρική πρόκληση για τη χώρα μας είναι να μετατρέψει τη σημερινή μακροοικονομική σταθερότητα σε υψηλότερη παραγωγικότητα, περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και ταχύτερη πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό η σημασία της βιομηχανίας για την αύξηση της παραγωγικότητας και των εισοδημάτων είναι καθοριστική.

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ «Παραγωγικότητα και Ανάπτυξη», η παραγωγικότητα της βιομηχανίας, με 62,9 χιλ. ευρώ ανά εργαζόμενο ( τρέχουσες τιμές 2024) είναι 60% μεγαλύτερη του μέσου όρου της οικονομίας (39,6 χιλ. ευρώ), και 2,5 έως 3 φορές μεγαλύτερη των τομέων Εμπορίου (25,2 χιλ. ευρώ), Κατασκευών (22,9 χιλ. ευρώ) και των Καταλυμάτων & Εστίασης (20,4 χιλ. Ευρώ). Επιπλέον, με εξαίρεση τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η Βιομηχανία αναδεικνύεται ως ο πιο παραγωγικός τομέας της οικονομίας και με την μικρότερη απόσταση σε επίπεδο τομέων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με την παραγωγικότητα της βιομηχανίας να κατατάσσεται στην 14η θέση στην ΕΕ. Ταυτόχρονα στις μεγάλες μεταποιητικές επιχειρήσεις καταγράφεται η μικρότερη απόσταση παραγωγικότητας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, μόλις 17%. Τα ευρήματα της μελέτης του ΙΟΒΕ δείχνουν ακόμη πως η παραγωγικότητα στις μεγάλες σύγχρονες βιομηχανικές μονάδες της χώρας είναι μέχρι και υπερδεκαπλάσια του μέσου όρου της οικονομίας.

Για να αλλάξει το μείγμα της οικονομίας μας και να περάσουμε σε ένα πιο υγιές μοντέλο, πρέπει να κινηθούμε προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των βιομηχανικών επενδύσεων. Ιδιαίτερα όταν κατά το ΙΟΒΕ η παραγωγικότητα της εργασίας το 2024 ήταν στα επίπεδα του 2000, ενώ αντίθετα στην ΕΕ έχει αυξηθεί σημαντικά, με αποτέλεσμα να διευρύνεται η απόστασή μας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.