Καθηγητής του Μπέρκλεϊ σταματά να βαθμολογεί τις εργασίες λόγω AI - Τι ισχύει στην Ελλάδα

Μια απόφαση που αναδεικνύει τις δυσκολίες, τις οποίες αντιμετωπίζουν πλέον τα πανεπιστήμια στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης έλαβε καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, στις ΗΠΑ. Ο Ρίτσαρντ Μπόρχερντς, ένας από τους σημαντικότερους μαθηματικούς της γενιάς του και κάτοχος του Μεταλλίου Fields, αποφάσισε να σταματήσει να βαθμολογεί τις εργασίες των φοιτητών του με βάση την ορθότητα των λύσεων, καθώς θεωρεί ότι η εκτεταμένη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης έχει υπονομεύσει την αξιοπιστία αυτής της διαδικασίας.

Η πρακτική του πλέον είναι να πιστώνει στους φοιτητές την ολοκλήρωση και την υποβολή των εργασιών τους, χωρίς να αξιολογεί με τον ίδιο τρόπο το αν οι απαντήσεις τους είναι σωστές. Παράλληλα, αντιμετωπίζει με ιδιαίτερο σκεπτικισμό τις διαδικτυακές εξετάσεις, στις οποίες οι φοιτητές μπορούν να έχουν πρόσβαση σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας.

Η παρέμβασή του, που έγινε γνωστή μέσα από δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου, φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για την ανώτατη εκπαίδευση: πώς μπορεί ένα πανεπιστήμιο να διαπιστώσει τι πραγματικά γνωρίζει ένας φοιτητής, όταν η τεχνολογία είναι σε θέση να παράγει σε ελάχιστο χρόνο μια ολοκληρωμένη απάντηση;

«Η βαθμολόγηση της ορθότητας ενθαρρύνει τη χρήση AI»

Ο Μπόρχερντς υποστηρίζει, ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την ολοκλήρωση των πανεπιστημιακών εργασιών έχει γίνει πλέον ευρέως διαδεδομένη. Κατά την άποψή του, η βαθμολόγηση με κριτήριο την ορθότητα των απαντήσεων δημιουργεί ένα ισχυρό κίνητρο για τους φοιτητές να καταφεύγουν στην AI, προκειμένου να εξασφαλίσουν υψηλότερες επιδόσεις, αντί να επιλύουν οι ίδιοι τις ασκήσεις. Όπως έχει επισημάνει, αυτή η πρακτική ενδέχεται να αδικεί όσους προσπαθούν να εργαστούν χωρίς τη βοήθεια τέτοιων εργαλείων, καθώς μπορεί να καταλήγουν με χαμηλότερη βαθμολογία από συμφοιτητές τους, που αξιοποιούν την τεχνολογία για να παράγουν σωστές λύσεις. O Kαθηγητής θεωρεί, επίσης, ότι η αξιολόγηση εργασιών οι οποίες έχουν παραχθεί με τη βοήθεια AI μπορεί να συνεπάγεται άσκοπη δαπάνη χρόνου και πόρων, ιδιαίτερα όταν η διαδικασία διόρθωσης ανατίθεται σε βοηθούς διδασκαλίας ή άλλους βαθμολογητές. Ο ίδιος έχει αναγνωρίσει ότι δεν διαθέτει ακόμη μια καλύτερη εναλλακτική που να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το πρόβλημα.

Γιατί θεωρεί τις διαδικτυακές εξετάσεις «χάσιμο χρόνου»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον καθηγητή η δυνατότητα χρήσης εργαλείων AI κατά τη διάρκεια των διαδικτυακών εξετάσεων. Όπως αναφέρει, έχει παρατηρήσει σημαντική άνοδο στις μέσες επιδόσεις σε διαδικτυακές δοκιμασίες, χωρίς να μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα ποιοι φοιτητές χρησιμοποιούν τέτοια εργαλεία. Ο ίδιος εκτιμά ότι, όταν οι εξεταζόμενοι μπορούν να αναζητούν απαντήσεις ή να ζητούν από ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης να επιλύσει μαθηματικά προβλήματα, η διαδικτυακή εξέταση χάνει μέρος της αξίας της ως μέσο αξιολόγησης των προσωπικών τους γνώσεων. Για τον λόγο αυτό, προκρίνει τις εξετάσεις με φυσική παρουσία, στις οποίες οι φοιτητές δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές συσκευές.

Η τεχνητή νοημοσύνη δυσκολεύει ακόμη και τον εντοπισμό της αντιγραφής

Ένα από τα βασικά προβλήματα, που περιγράφει ο Μπόρχερντς είναι, ότι η διάκριση ανάμεσα σε μια εργασία, που έχει εκπονηθεί από τον ίδιο τον φοιτητή και σε μια απάντηση που έχει παραχθεί από AI γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις του, τα σύγχρονα συστήματα έχουν βελτιωθεί σημαντικά, με αποτέλεσμα να παράγουν συχνά απαντήσεις, που δεν παρουσιάζουν τα εμφανή λάθη τα οποία θα μπορούσαν να προδώσουν την προέλευσή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και μια μαθηματικά ορθή και προσεκτικά διατυπωμένη λύση δεν αρκεί για να διαπιστωθεί ποιος πραγματοποίησε πραγματικά τη συλλογιστική εργασία.

Η χρήση ειδικών εργαλείων ανίχνευσης περιεχομένου AI δεν έχει δώσει μέχρι σήμερα μια καθολικά αποδεκτή λύση. Την ίδια στιγμή, η πιθανότητα λανθασμένων ενδείξεων καθιστά προβληματική την αυτόματη απόδοση ευθύνης σε έναν φοιτητή αποκλειστικά βάσει ενός αποτελέσματος ανίχνευσης. Στο Μπέρκλεϊ έχουν εξεταστεί εργαλεία ανίχνευσης, όπως το Turnitin και το Rumi, χωρίς να καθιερωθεί ένα ενιαίο σύστημα ανίχνευσης για ολόκληρο το πανεπιστήμιο.

Χωρίς ενιαία πολιτική για το ΑΙ το Μπέρκλεϊ

Το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ δεν έχει υιοθετήσει μία ενιαία πολιτική, που να καθορίζει με τον ίδιο τρόπο τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε όλα τα μαθήματα. Αντίθετα, ζητεί από τα μέλη του διδακτικού προσωπικού να διευκρινίζουν στα περιγράμματα των μαθημάτων τους τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται, καθώς η αξιοποίηση της AI μπορεί να έχει διαφορετικές συνέπειες ανάλογα με το αντικείμενο και τον μαθησιακό στόχο. Σε ορισμένες εργασίες, η χρήση της μπορεί να λειτουργεί υποστηρικτικά, βοηθώντας τους φοιτητές να κατανοήσουν σύνθετες έννοιες ή να εξετάσουν εναλλακτικές προσεγγίσεις. Σε άλλες, όμως, μπορεί να ακυρώνει τον βασικό σκοπό της άσκησης, εάν ζητούμενο είναι να αποδειχθεί ότι ο ίδιος ο φοιτητής έχει κατακτήσει μια συγκεκριμένη δεξιότητα.

Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όταν μετατοπίζεται από την ακαδημαϊκή δεοντολογία στο ίδιο το νόημα της μάθησης. Έρευνα που παρουσιάστηκε από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ τον Οκτώβριο του 2026 εξέτασε ακριβώς αυτή τη διάσταση, διερευνώντας πώς η πρόσβαση σε εργαλεία AI επηρεάζει την επίδοση και την επιμονή σε απαιτητικές γνωστικές εργασίες. Στα πειράματα συμμετείχαν συνολικά 1.222 άτομα. Σε μία από τις δοκιμές, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να λύσουν μαθηματικά προβλήματα με κλάσματα, ενώ ορισμένοι είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν το ChatGPT. Όταν η πρόσβαση στην AI αφαιρέθηκε, οι ερευνητές παρατήρησαν, ότι η ομάδα που είχε προηγουμένως βασιστεί σε αυτήν παρουσίασε άμεση πτώση στην ακρίβεια των απαντήσεων και μεγαλύτερη τάση να εγκαταλείπει τις προσπάθειες επίλυσης. Παρόμοια ευρήματα προέκυψαν και από επόμενες δοκιμές, μεταξύ άλλων σε άσκηση κατανόησης κειμένου.

Αν και οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι κάθε χρήση τεχνητής νοημοσύνης έχει αρνητικές συνέπειες, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία της λεγόμενης «παραγωγικής προσπάθειας», δηλαδή της διαδικασίας, κατά την οποία ο μαθητής ή ο φοιτητής προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα, κάνει λάθη, αναθεωρεί τις υποθέσεις του και σταδιακά κατακτά τη γνώση. Όταν αυτή η διαδικασία παρακάμπτεται συστηματικά, η σωστή απάντηση δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη ένδειξη ότι έχει επιτευχθεί και η αντίστοιχη μάθηση.

Ο φόβος για το μέλλον των μαθηματικών

Οι προβληματισμοί του Μπόρχερντς εκτείνονται πέρα από τις εξετάσεις και τις πανεπιστημιακές εργασίες. Ο ίδιος έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι, εάν η τεχνητή νοημοσύνη συνεχίσει να εξελίσσεται με τον σημερινό ρυθμό, σε λίγα χρόνια ενδέχεται να μην απομένουν πολλά μαθηματικά προβλήματα, στα οποία οι άνθρωποι θα μπορούν να υπερέχουν έναντι των συστημάτων AI. Μάλιστα, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο καθώς τα σύγχρονα συστήματα AI επιτυγχάνουν ολοένα καλύτερες επιδόσεις σε σύνθετα μαθηματικά προβλήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι περιορισμοί τους. Επομένως, η δυνατότητα παραγωγής μιας εντυπωσιακής μαθηματικής λύσης δεν ισοδυναμεί με την πλήρη υποκατάσταση της ανθρώπινης επιστημονικής κρίσης. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, η αναγνώριση των σφαλμάτων και η επιβεβαίωση της εγκυρότητας των αποδείξεων εξακολουθούν να αποτελούν ουσιαστικά ζητήματα. Για τον Καθηγητή, πάντως, η ταχύτητα των αλλαγών καθιστά δύσκολη ακόμη και την παροχή συμβουλών στους νέους που σκέφτονται να ακολουθήσουν επαγγελματική σταδιοδρομία στα μαθηματικά, δηλώνοντας πως δεν είναι βέβαιος ποια κατεύθυνση θα πρέπει να τους προτείνει μέσα σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται τόσο γρήγορα.

Ελληνικά πανεπιστήμια και τεχνητή νοημοσύνη: Μηδενισμοί εργασιών, προφορικές εξετάσεις και νέα μέτρα κατά της αντιγραφής

Συμπλέοντας με το διεθνές ακαδημαϊκό περιβάλλον, τα ελληνικά ΑΕΙ αναζητούν, επίσης, τρόπους να διασφαλίσουν την αξιοπιστία των εξετάσεων. Καθηγητές ζητούν πλέον προσχέδια και προφορική υποστήριξη των εργασιών, ενώ σε ορισμένα τμήματα είναι υποχρεωτική η δήλωση χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν ακολουθούν ενιαία πολιτική. Ορισμένα έχουν διατυπώσει συγκεκριμένους κανόνες για τη χρήση της AI, άλλα αφήνουν μεγαλύτερο περιθώριο στους διδάσκοντες να αποφασίζουν για κάθε μάθημα, ενώ παράλληλα αναζητούνται νέοι τρόποι εξέτασης που θα επιτρέπουν την ουσιαστική αξιολόγηση των γνώσεων.

Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα περιστατικά που ήρθαν στο φως το 2026 καταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όταν ο Καθηγητής Δημήτρης Ξενάκης δημοσιοποίησε περίπτωση εξέτασης, στην οποία περίπου 40 φοιτητές παρέδωσαν κείμενα με ελάχιστες διαφορές μεταξύ τους και με κοινά χαρακτηριστικά στη διατύπωση, τα οποία ο ίδιος απέδωσε στη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις και συζητήσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης των περιστατικών αυτών ενώ μάλιστα, υπήρξε ακόμη και παρέμβαση γονέα, που διαμαρτυρήθηκε για τον μηδενισμό του γραπτού φοιτητή. Η υπόθεση οδήγησε τον Πρύτανη του ιδρύματος, Γεώργιο Κοντάκη, να θέσει το ζήτημα της αντιμετώπισης της αντιγραφής μέσω AI στη Σύγκλητο, με στόχο να εξεταστούν πρόσθετα μέτρα.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο κ.Κοντάκης, η πανεπιστημιακή κοινότητα έχει αρχίσει να εξετάζει και τις δυνατότητες που προσφέρουν νέες φορητές συσκευές, όπως τα έξυπνα γυαλιά, που παρέχουν ψηφιακή υποστήριξη. Αναφέρει, μάλιστα, ότι στο ίδρυμα εξετάστηκε σχετική αναφορά για πιθανή συστηματική χρήση τέτοιου εξοπλισμού από φοιτήτρια. Όπως διευκρινίζει, η πληροφορία δεν τεκμηριώθηκε και δεν μπορεί να θεωρηθεί επιβεβαιωμένο περιστατικό αντιγραφής. Η αναφορά, ωστόσο, αποτέλεσε αφορμή για να τεθεί το ζήτημα της επίδρασης της ΑΙ στις εξετάσεις σε θεσμικό επίπεδο. Ο κ. Κοντάκης επισημαίνει ότι η παρεμβολή στις ασύρματες επικοινωνίες δεν αποτελεί νόμιμη λύση που μπορεί να εφαρμοστεί αυθαίρετα σε έναν πανεπιστημιακό χώρο. Αντίθετα, υποστηρίζει την καλύτερη οργάνωση των εξετάσεων, την κατάλληλη επιτήρηση και την προσαρμογή των διαδικασιών αξιολόγησης στις νέες τεχνολογικές δυνατότητες. Ο ίδιος σπεύδει, πάντως, να διευκρινίσει ότι δεν πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση πως τα ελληνικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν γενικευμένο κύμα εξαπάτησης. «Δεν σκεφτόμαστε την καταστολή, την απαγόρευση της ΤΝ. Αυτό είναι μια πραγματικότητα, θα πρέπει να την αξιοποιήσουμε με τον σωστό τρόπο», σημειώνει, τονίζοντας ότι το ζητούμενο είναι να καθοριστούν κανόνες που θα επιτρέπουν τη θεμιτή χρήση και θα αποτρέπουν την κατάχρηση.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης διαθέτει δημοσιευμένους κανόνες για τη χρήση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών. Σύμφωνα με αυτούς, όταν ο διδάσκων δεν έχει δώσει διαφορετικές οδηγίες, η χρήση της AI για την εκπόνηση του ουσιαστικού μέρους μιας εργασίας ή εξέτασης δεν επιτρέπεται, ενώ οι φοιτητές οφείλουν να δηλώνουν ρητά τη χρήση τέτοιων εργαλείων. Παράλληλα, οι διδάσκοντες μπορούν να θεσπίζουν ειδικούς κανόνες για τα μαθήματά τους, επιτρέποντας ή απαγορεύοντας συγκεκριμένες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης.

Πανεπιστήμιο Πατρών

Σημαντικές κινήσεις έχει κάνει και το Πανεπιστήμιο Πατρών, το οποίο έχει αναγνωρίσει θεσμικά ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες προκλήσεις για την αξιοπιστία των εξετάσεων. Ήδη από τον Ιανουάριο του 2024, η Σύγκλητος του ιδρύματος είχε επισημάνει ότι η μαζική εξέταση μαθημάτων μέσω διαδικτύου δεν διασφαλίζει το αδιάβλητο της διαδικασίας, ιδιαίτερα εξαιτίας των δυνατοτήτων, που προσφέρουν οι τεχνολογικές εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Η απόφαση προέβλεπε περιορισμό των διαδικτυακών εξετάσεων, με εξαιρέσεις για φοιτητές Erasmus και για συγκεκριμένες κατηγορίες εργασιών και διατριβών. Ακολούθησε η έγκριση, στις 23 Ιουλίου 2026, ειδικού «Οδικού Χάρτη» για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις εκπαιδευτικές, ερευνητικές και διοικητικές υπηρεσίες του πανεπιστημίου.

Η πρωτοβουλία εκπονήθηκε από ομάδα εργασίας υπό την προεδρία του Καθηγητή Βασίλη Μεγαλοοικονόμου και επιχειρεί να θέσει ένα κοινό πλαίσιο αρχών για την αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας. Η βασική παραδοχή είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ψηφιακό εργαλείο, αλλά μια τεχνολογία που επηρεάζει τον τρόπο παραγωγής, διάδοσης και αξιολόγησης της γνώσης.
Ο οδικός χάρτης οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες:

Πρώτος άξονας είναι η εκπαίδευση και η μάθηση. Στόχος είναι να αξιοποιηθούν τα εργαλεία ΑΙ για την υποστήριξη της διδασκαλίας, την εξατομικευμένη μάθηση και την ανατροφοδότηση, αλλά και να διαμορφωθούν σαφείς κατευθύνσεις για τη χρήση τους από τους φοιτητές. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για νέες μεθόδους αξιολόγησης, προσαρμοσμένες σε ένα περιβάλλον όπου η παραγωγή κειμένου και η επεξεργασία πληροφοριών μπορούν να αυτοματοποιηθούν σε μεγάλο βαθμό.

Δεύτερος άξονας είναι η έρευνα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίξει την ανάλυση δεδομένων, τη μοντελοποίηση σύνθετων φαινομένων και την επιτάχυνση ερευνητικών διαδικασιών. Η αξιοποίησή της, ωστόσο, συνδέεται με την ανάγκη διαφάνειας ως προς τη χρήση των εργαλείων και τήρησης των αρχών της ερευνητικής δεοντολογίας.

Τρίτος άξονας είναι η διοίκηση. Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην απλοποίηση διαδικασιών και στη βελτίωση της πρόσβασης σε πληροφορίες και υπηρεσίες. Παράλληλα, τίθενται ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, ιδιωτικότητας, λογοδοσίας και ανθρώπινης εποπτείας.

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Η αλλαγή λόγω ΑΙ γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στις εργασίες που εκπονούν οι φοιτητές εκτός πανεπιστημίου. Η Καθηγήτρια Γλωσσολογίας, Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Νικολέττα Τσιτσανούδη-Μαλλίδη διαπιστώνει ότι η χρήση ψηφιακών βοηθών έχει γίνει περισσότερο εμφανής το τελευταίο διάστημα, κυρίως μέσα από τον τρόπο γραφής. «Ούτε η τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να ανακοπεί, ούτε η κοινωνική και η γλωσσική», σημειώνει, εξηγώντας ότι στις εργασίες των φοιτητών διακρίνεται συχνά ένα συγκεκριμένο γλωσσικό αποτύπωμα: «Είναι περισσότερο κλισαρισμένη η έκφραση, όπως εμφανίζεται στα γραπτά, στις εργασίες των παιδιών». Η ίδια αναφέρει ότι, όταν θέτει ευθέως το ερώτημα στους φοιτητές της για τη χρήση ψηφιακών βοηθών, αρκετοί παραδέχονται ότι τους έχουν αξιοποιήσει, έστω και με κάποια επιφύλαξη. Αντίστοιχες αλλαγές παρατηρεί και στις παρουσιάσεις PowerPoint, οι οποίες εμφανίζονται πλέον με πιο επεξεργασμένη μορφοποίηση και καλύτερη οργάνωση. Το ζήτημα, ωστόσο, είναι κυρίως το ο φοιτητής έχει κατανοήσει το περιεχόμενό της, αν μπορεί να υποστηρίξει τα συμπεράσματά του και αν έχει διατηρήσει τον προσωπικό του τρόπο σκέψης. Η κ. Τσιτσανούδη-Μαλλίδη περιγράφει ως βασικό κίνδυνο την εξασθένιση των πνευματικών αντανακλαστικών, τον περιορισμό του λεξιλογίου και την απώλεια της προσωπικής δημιουργίας. «Η μηχανή μάς δίνει την ταχύτητά της, μας δίνει την ευκολία, αλλά μας “κλέβει” και τη χαρά της δημιουργίας και τη δεξιότητα της γραφής», τονίζει.

Για την ίδια, το ζητούμενο δεν είναι να μετατραπεί ο διδάσκων σε ελεγκτή των φοιτητών, αλλά να ενισχυθεί η σχέση διδασκαλίας και μάθησης, ώστε η τεχνολογία να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας.

Αναφορικά με τις δυνατότητες ανίχνευσης χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης σε κείμενα, η ανίχνευση κειμένων που έχουν παραχθεί με τη βοήθεια της ΑΙ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες για την πανεπιστημιακή κοινότητα. Η γλωσσική αρτιότητα, η ομοιόμορφη δομή, οι προσεγμένες υποενότητες και η συστηματική παρουσίαση των επιχειρημάτων μπορεί να κινήσουν υποψίες, δεν αποτελούν, ωστόσο, από μόνες τους απόδειξη ότι ένα κείμενο έχει παραχθεί από μηχανή. Η κ. Τσιτσανούδη-Μαλλίδη αναφέρει χαρακτηριστικά ότι έχει παρατηρήσει ακόμη και την αυξημένη χρήση της άνω τελείας σε φοιτητικά κείμενα, ένα σημείο στίξης που, όπως λέει, δεν συναντούσε συχνά παλαιότερα.

Στο ίδιο πανεπιστήμιο, ο Καθηγητής Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας και πρόεδρος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης, Τάσος Μικρόπουλος, περιγράφει ένα μοντέλο στο οποίο η χρήση της ΑΙ μπορεί να αποτελεί μέρος της ίδιας της εκπαιδευτικής άσκησης. «Δεν απαγορεύουμε τη χρήση ΤΝ, πολλές φορές ζητούμε κιόλας να τη χρησιμοποιήσουν αυτά τα μοντέλα», εξηγεί. Σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι φοιτητές καλούνται να διατυπώσουν αρχικά τη δική τους απάντηση και στη συνέχεια να τη συγκρίνουν με δύο ή τρεις απαντήσεις που παράγονται από συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης. Με αυτόν τον τρόπο, η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στο τελικό κείμενο. Εξετάζεται η ικανότητα του φοιτητή να εντοπίζει λάθη, να συγκρίνει επιχειρήματα, να αξιολογεί πληροφορίες και να αιτιολογεί γιατί επιλέγει ή απορρίπτει μια συγκεκριμένη απάντηση. Ο κ. Μικρόπουλος δίνει ιδιαίτερη σημασία και στον τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται οι ερωτήσεις προς τα συστήματα ΑΙ, μια πρακτική γνωστή ως prompt engineering. Όπως εξηγεί, τα συστήματα συνθέτουν πληροφορίες από τις πηγές στις οποίες έχουν πρόσβαση, αλλά το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ανακριβές ή να εμφανίζει προβλήματα νοήματος και έκφρασης. Γι’ αυτό, η δυνατότητα χρήσης της τεχνολογίας πρέπει να συνοδεύεται από την ικανότητα ελέγχου της. «Το σημαντικό είναι να γίνει λελογισμένη χρήση της ΤΝ από όλες τις πλευρές», υπογραμμίζει, επισημαίνοντας ότι η επιμόρφωση αφορά τόσο τους φοιτητές όσο και τους εκπαιδευτικούς.

Μια πιο άμεση λύση για τον περιορισμό της χρήσης ΑΙ κατά τη διάρκεια των εξετάσεων είναι η επιστροφή σε παραδοσιακές διαδικασίες αξιολόγησης. Ο κ. Μικρόπουλος αναφέρει ως μία από τις δυνατότητες την εξέταση με θέματα σε χαρτί και χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές, όταν το αντικείμενο και οι στόχοι του μαθήματος το επιτρέπουν. Σε κάθε περίπτωση, η προφορική εξέταση, όπως προκρίνεται από πολλά ΑΕΙ, δεν αποτελεί εύκολη λύση για όλα τα πανεπιστημιακά μαθήματα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μεγάλα αμφιθέατρα με εκατοντάδες φοιτητές.

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Στον χώρο των κοινωνικών επιστημών και της επικοινωνίας, το πρόβλημα έχει διαφορετικές διαστάσεις, αφού η AI μπορεί να συντάξει περιλήψεις βιβλίων, να οργανώσει επιχειρήματα, να προτείνει βιβλιογραφία και να παράγει ολοκληρωμένα κείμενα, με αποτέλεσμα να γίνεται δυσκολότερο να αξιολογηθεί η προσωπική συμβολή του φοιτητή.

Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου υπάρχει σχετικός κανονισμός για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Η φιλοσοφία που ακολουθείται είναι πως δεν αρκεί η παράδοση ενός καλογραμμένου κειμένου αλλά ο φοιτητής πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τις πηγές που χρησιμοποίησε, να αιτιολογήσει τη μεθοδολογία του και να υποστηρίξει τα συμπεράσματά του.

Στην ανάγκη να διαχωριστεί η αθέμιτη χρήση από την αξιοποίηση της τεχνολογίας για εκπαιδευτικούς σκοπούς εστιάζει και η πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, Χριστίνα Κουλούρη. Όπως επισημαίνει, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αλλάζει διαρκώς τα δεδομένα της πανεπιστημιακής διδασκαλίας, καθώς αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινότητας των φοιτητών. «Θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε τη χρήση της ΤΝ ως μέσου εξαπάτησης στις εξετάσεις ή στη συγγραφή εργασιών από τη δημιουργική χρήση της», σημειώνει. Στη δεύτερη περίπτωση, η ΑΙ μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο, εφόσον οι φοιτητές εκπαιδεύονται να τη χρησιμοποιούν με επίγνωση των δυνατοτήτων και των περιορισμών της. Η θέση της πρυτάνεως συνοψίζει μια προσέγγιση που κερδίζει έδαφος στην πανεπιστημιακή κοινότητα: η τεχνολογία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως κάτι που θα εξαφανιστεί, αλλά πρέπει να ενταχθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία με σαφείς κανόνες. «Ζούμε μια επαναστατική αλλαγή την οποία δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε φοβικά», τονίζει.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στη Φιλοσοφική του ΕΚΠΑ, ο κοσμήτορας, Καθηγητής Δημήτριος Δρόσος περιγράφει μια διαφορετική διάσταση του προβλήματος: τη δυσκολία να διαχωριστεί η δημιουργική αξιοποίηση της ΑΙ από την ανάθεση σε αυτήν της ίδιας της πνευματικής εργασίας. Όπως εξηγεί, η χρήση της τεχνολογίας είναι περισσότερο εμφανής στις εργασίες, που εκπονούνται εκτός αίθουσας παρά στις δια ζώσης γραπτές εξετάσεις. Ένα στοιχείο που μπορεί να κινήσει υποψίες είναι η απότομη αλλαγή στο ύφος ενός κειμένου, όταν ένας φοιτητής που συνήθως δυσκολεύεται στη γραπτή έκφραση παρουσιάζει ξαφνικά μια εργασία με ιδιαίτερα λόγια γλώσσα και εντυπωσιακά επιμελημένη διατύπωση. Ωστόσο, η γλωσσική αρτιότητα δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι έχει χρησιμοποιηθεί ΑΙ ούτε, πολύ περισσότερο, ότι έχει υπάρξει αντιγραφή. Χρειάζεται να εξεταστούν η επιχειρηματολογία, η ποιότητα της έρευνας, η αξιοπιστία της βιβλιογραφίας και η δυνατότητα του φοιτητή να εξηγήσει όσα έχει γράψει. Ο κ. Δρόσος θεωρεί ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη «δεν μπορεί να αντικαταστήσει με τίποτε την κριτική σκέψη και την έρευνα». Στο πλαίσιο αυτό, η θέσπιση σαφών κανόνων δεοντολογίας θεωρείται αναγκαία. Αντίστοιχα, οι διδάσκοντες χρειάζονται κοινές κατευθύνσεις για να αντιμετωπίζουν με συνέπεια ανάλογες περιπτώσεις.

Συγκεκριμένους κανόνες έχει δημοσιεύσει και το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Η πολιτική του τμήματος επιτρέπει τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης ως βοηθητικών μέσων μάθησης και έρευνας, υπό την προϋπόθεση ότι οι φοιτητές ελέγχουν την ακρίβεια των πληροφοριών και δεν υποκαθιστούν τις δικές τους ιδέες και τη δημιουργικότητά τους. Αντίθετα, απαγορεύεται η άμεση αντιγραφή από εργαλεία AI σε εργασίες, ασκήσεις και εξετάσεις.

Επιπλέον, όταν οι φοιτητές χρησιμοποιούν τέτοια εργαλεία για την ολοκλήρωση εργασιών, πρέπει να δηλώνουν γραπτώς ποιο εργαλείο χρησιμοποίησαν και με ποιον τρόπο. Το τμήμα προβλέπει επίσης τη δυνατότητα προσαρμογής της αξιολόγησης, με συμπληρωματική προφορική εξέταση τόσο των εργασιών όσο και των γραπτών εξετάσεων, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Παράλληλα, οι διδάσκοντες έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία εντοπισμού περιεχομένου AI, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα αποτελέσματά τους μπορεί να περιέχουν σφάλματα.

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στη μάχη κατά της λογοκλοπής και της μη επιτρεπόμενης χρήσης τεχνητής νοημοσύνης έχουν επιστρατευθεί και ψηφιακά συστήματα ελέγχου. Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει ενημερώσει τους διδάσκοντες για τις δυνατότητες του Turnitin, ενός συστήματος, που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ομοιότητας κειμένων και διαθέτει επιπλέον λειτουργίες εντοπισμού γραφής, που ενδέχεται να έχει παραχθεί από AI.

Η δυνατότητα αυτή παρουσιάστηκε ως συμπληρωματικό εργαλείο για τον εντοπισμό πιθανών περιπτώσεων χρήσης τεχνητής νοημοσύνης σε φοιτητικές εργασίες. Ωστόσο, το ίδιο το πανεπιστήμιο επισημαίνει την πιθανότητα λανθασμένων αποτελεσμάτων καθώς δεν είναι ασφαλές να θεωρείται ότι ένας αυτοματοποιημένος έλεγχος μπορεί να αναγνωρίσει με βεβαιότητα κάθε κείμενο που έχει παραχθεί από AI, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ελληνόγλωσσες εργασίες.