Η Αθήνα στον διάλογο για το Ορμούζ – Η ασφάλεια των θαλάσσιων δρόμων και το διακύβευμα για τη ναυτιλίας

Για την Ελλάδα, το Στενό του Ορμούζ δεν βρίσκεται 4.000 χιλιόμετρα μακριά. Βρίσκεται ουσιαστικά στην καρδιά της ελληνικής ναυτιλίας. Και αυτό εξηγεί γιατί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας μπήκε τόσο ψηλά στην ατζέντα της συνάντησης του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί στη Νέα Υόρκη.


Η αριθμητική είναι αποκαλυπτική. Ο ελληνόκτητος στόλος αριθμεί περίπου 6.800 πλοία, συνολικής χωρητικότητας 458 εκατ. dwt, και 1.000 υπό ναυπήγηση πλοία, σχεδόν αντιπροσωπεύοντας το 19,1% της παγκόσμιας χωρητικότητας. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ελληνική παρουσία στα δεξαμενόπλοια πετρελαίου με 1.064 tankers, που αντιστοιχούν στο 26% της παγκόσμιας χωρητικότητας του συγκεκριμένου στόλου, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών για το 2026. Η UNCTAD κατατάσσει επίσης την Ελλάδα πρώτη παγκοσμίως ως προς τη χωρητικότητα του στόλου υπό πραγματική ιδιοκτησία, με περίπου 397 εκατ. dwt.

Αυτό είναι το οικονομικό υπόβαθρο της ελληνικής διπλωματικής κινητικότητας στη Νέα Υόρκη. Στη συνάντηση της 22ας Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, Γεραπετρίτης και Αραγτσί συζήτησαν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις δυνατότητες αποκλιμάκωσης. Από ελληνικής πλευράς τέθηκαν ο διάλογος και η διπλωματία, ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου, αλλά με ιδιαίτερη αναφορά στη θαλάσσια ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Η αναφορά αυτή έχει μεγαλύτερο βάρος υπό τις σημερινές συνθήκες. Το Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και η διατάραξη των διελεύσεων έχει ήδη μεταφέρει το γεωπολιτικό ρίσκο απευθείας στη λειτουργία της ναυτιλιακής αγοράς.

Ο ίδιος ο Γεραπετρίτης, μετά τις επαφές του με τους υπουργούς Εξωτερικών του Ιράν, του Μπαχρέιν και του Πακιστάν, έθεσε το ζήτημα σε ευρύτερη βάση και ζήτησε άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών και πλήρη αποκατάσταση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, επισημαίνοντας ότι η συνέχιση της κρίσης απειλεί όχι μόνο την παγκόσμια ασφάλεια αλλά και την ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα και την επισιτιστική ασφάλεια.

Για την Αθήνα, επομένως, η εξίσωση έχει δύο επίπεδα:

Το πρώτο είναι διπλωματικό. Η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρεί ανοικτό κανάλι επικοινωνίας με την Τεχεράνη και δηλώνει διαθέσιμη να προσφέρει τις καλές της υπηρεσίες για την αποκλιμάκωση και την εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας.

Το δεύτερο είναι καθαρά ναυτιλιακό και οικονομικό. Ένα στα τέσσερα dwt της παγκόσμιας χωρητικότητας των oil tankers ελέγχεται από ελληνικά συμφέροντα. Επομένως, κάθε αλλαγή στους όρους διέλευσης από το Ορμούζ, στην ασφάλιση των πλοίων, στις εμπορικές ροές και στις διαδρομές των δεξαμενόπλοιων αγγίζει άμεσα ένα από τα μεγαλύτερα εξαγωγικά πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι η αξία του ενεργού ελληνόκτητου στόλου tankers είχε εκτιμηθεί φέτος στα 66,3 δισ. δολάρια, έναντι 39,6 δισ. δολαρίων της Κίνας και 24,5 δισ. δολαρίων της Ιαπωνίας.

Εδώ βρίσκεται και η ιδιαίτερη σημασία της συνάντησης στη Νέα Υόρκη. Η ελληνική πλευρά δεν περιορίζεται στη γενική θέση υπέρ της αποκλιμάκωσης. Διατηρεί απευθείας πολιτικό δίαυλο με το Ιράν σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών αποτελεί κεντρικό ζήτημα της κρίσης. Η συγκυρία αποκτά πρόσθετο βάρος καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και αναλαμβάνει την προεδρία του τον Οκτώβριο. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ήδη συνδέσει αυτή την παρουσία με την προσπάθεια ενίσχυσης της πολυμέρειας και του Διεθνούς Δικαίου.

Για την ελληνική ναυτιλία, όμως, το ερώτημα είναι πολύ συγκεκριμένο. Με ποιους όρους θα αποκατασταθεί η ασφαλής και απρόσκοπτη κίνηση των πλοίων στο Ορμούζ και ποιος μηχανισμός θα την εγγυηθεί. Γι' αυτό και η συνάντηση Γεραπετρίτη–Αραγτσί έχει μεγαλύτερη σημασία από μία ακόμη διμερή επαφή στο περιθώριο του ΟΗΕ. Πίσω από τη διπλωματική γλώσσα βρίσκεται μια πραγματικότητα που αφορά άμεσα την Αθήνα: όταν το Ορμούζ κλείνει ή υπολειτουργεί, ένα σημαντικό μέρος της ελληνικής ναυτιλιακής ισχύος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.