Οι ΗΠΑ λένε πως «ανοίγουν» τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 107 δολάρια

Μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να υποστηρίζει με θέρμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σημειώνουν πρόοδο στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στη συνοδεία περισσότερων φορτίων πετρελαίου στην έξοδο από τον Περσικό Κόλπο, ωστόσο οι αριθμοί δεν τον επιβεβαιώνουν, καθώς οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες.

Οι πρόσφατες επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και κατά ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, έχουν ωθήσει ακόμη υψηλότερα το αργό, με το Brent να ενισχύεται κατά 3,21 δολάρια και να φτάνει τα 107,82 δολάρια το βαρέλι.

Η φαινομενική αντίφαση ανάμεσα στις διαβεβαιώσεις της Ουάσινγκτον και στη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών δείχνει ότι η πραγματικότητα στο πεδίο παραμένει, στην καλύτερη περίπτωση, περίπλοκη.

Τι υποστηρίζουν ΗΠΑ, Ιράν και άλλοι για τα Στενά του Ορμούζ

Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η κίνηση μέσω του Ορμούζ βελτιώνεται, παρά το διπλωματικό αδιέξοδο μεταξύ των δύο πλευρών. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ δήλωσε την Κυριακή ότι, κατά μέσο όρο την τελευταία εβδομάδα, περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ.

«Έχουμε επιστρέψει στα δύο τρίτα ή και πάνω από τα δύο τρίτα των προηγούμενων ροών», είπε, σύμφωνα με το Bloomberg News. «Επομένως, οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου είναι πιο πιεσμένες απ' όσο θα θέλαμε σήμερα, αλλά όχι υπερβολικά πιεσμένες», πρόσθεσε.

Ανάλογες δηλώσεις έχει κάνει και ο Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν «πλήρη έλεγχο» των Στενών και ότι αμερικανικές δυνάμεις συνοδεύουν πλοία που μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μέσω της θαλάσσιας οδού, από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το Ιράν, ωστόσο, αμφισβητεί τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι ελέγχει την πρόσβαση στα Στενά του Ορμούζ και έχει προειδοποιήσει τα πλοία να μη χρησιμοποιούν διαδρομές που δεν έχει εγκρίνει. Την περασμένη εβδομάδα το Ιράν ανακοίνωσε νέα περιορισμένη ζώνη ναυσιπλοΐας γύρω από τη θαλάσσια δίοδο.

Και τα στοιχεία από συστήματα παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων δείχνουν επίσης ότι η κίνηση παραμένει πολύ χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Προκαταρκτικά στοιχεία παρακολούθησης πλοίων φανερώνουν ότι οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ περιορίστηκαν σε μονοψήφιο αριθμό ημερησίως κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου, αρκετά χαμηλότερα από τον μέσο όρο των 14 πλοίων την ημέρα κατά τις προηγούμενες δέκα ημέρες, σύμφωνα με το Reuters. Το πρακτορείο ανέφερε ότι συνολικά 14 πλοία διέσχισαν τη θαλάσσια οδό, με τέσσερα να εξέρχονται από τον Κόλπο και δέκα να εισέρχονται.

Πριν από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο, περισσότερα από 100 πλοία περνούσαν καθημερινά από τα Στενά, μεταφέροντας συνολικά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.

Τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά και ενδέχεται να αναθεωρηθούν, καθώς ορισμένα πλοία διέρχονται από την περιοχή με απενεργοποιημένους τους πομποδέκτες του συστήματος αυτόματης αναγνώρισης AIS, με αποτέλεσμα να μην περιλαμβάνονται στις επίσημες μετρήσεις.

Τι συμβαίνει με τις τιμές του πετρελαίου

Οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν κατά περισσότερο από 3% τη Δευτέρα, μετά την επίθεση σε ιρανικό πλοίο την προηγούμενη μέρα στα Στενά του Ορμούζ και τη ζημιά που προκλήθηκε στον κρίσιμο πετρελαιαγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας από επίθεση με drone.

Το Brent ενισχύθηκε κατά 3,21 δολάρια, στα 107,82 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate κέρδισε 3,17 δολάρια και έφτασε τα 103,22 δολάρια.

Η άνοδος ήρθε μετά την προσωρινή διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού αγωγού Ανατολής-Δύσης εξαιτίας της επίθεσης που, σύμφωνα με Σαουδάραβες αξιωματούχους, προήλθε από το Ιράκ. Το Ριάντ χρησιμοποιούσε τον συγκεκριμένο αγωγό για να εξάγει πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας τον ιρανικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Εάν ο αγωγός παραμείνει εκτός λειτουργίας, κινδυνεύει περίπου το 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Μια σειρά επιθέσεων με πυραύλους και drones των Χούθι της Υεμένης στη νότια Σαουδική Αραβία τις τελευταίες ημέρες έχει ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα σχετικά με την προσφορά πετρελαίου από τον μεγαλύτερο παραγωγό του κόσμου.

Την Τρίτη, οι Χούθι έπληξαν πολιτικούς και οικονομικούς στόχους στις πόλεις Άμπχα, Χαμίς Μουσάιτ, Τζιζάν και Νατζράν, τραυματίζοντας 73 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά.

Η επίθεση στη Σαουδική Αραβία σηματοδοτεί απότομη κλιμάκωση στον μακροχρόνιο πόλεμο της Υεμένης, ο οποίος αναζωπυρώθηκε τον Ιούλιο έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια σχετικής ηρεμίας στο πλαίσιο εκεχειρίας υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Γιατί ανεβαίνουν οι τιμές παρά τις διαβεβαιώσεις των ΗΠΑ

Ο Κρις Μπόσαμπ, επικεφαλής αναλυτής αγορών της IG Group, εκτιμά ότι οι τιμές του πετρελαίου θα συνεχίσουν να δέχονται ανοδικές πιέσεις όσο παραμένουν τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ, παρά τους ισχυρισμούς της Ουάσινγκτον ότι αποκαθιστά τη ναυσιπλοΐα.

«Παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς των ΗΠΑ, το Ορμούζ δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους και το πετρέλαιο δεν ρέει ελεύθερα», είπε στο Al Jazeera. Σύμφωνα με τον Μπόσαμπ, η διέλευση μέσω των Στενών εξακολουθεί να είναι σοβαρά περιορισμένη και τα πλοία συνεχίζουν να δέχονται επιθέσεις, ενώ τα πλήγματα των Χούθι σε υποδομές αποτελούν μία ακόμη πηγή ανησυχίας για τις ενεργειακές αγορές.

«Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των κοντινών μηνών συνεχίζουν να διαπραγματεύονται με premium έναντι της τιμής spot, γεγονός που δείχνει ότι η αγορά αναμένει πως οι διαταραχές θα συνεχιστούν, αυξάνοντας την πίεση στην παγκόσμια οικονομία», πρόσθεσε.

Ο Κρίστοφερ Χέινς, Global Head of Oil στην Energy Aspects, εκτιμά επίσης ότι οι τιμές του αργού θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Όπως επισημαίνει, οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, τα οποία είχαν συμβάλει στη σταθεροποίηση της αγοράς τους τελευταίους έξι μήνες, έχουν μειωθεί.

«Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ έχει λίγα περιθώρια να προσφέρει, καθώς οι ήδη ανακοινωθείσες αποδεσμεύσεις έχουν ολοκληρωθεί, ενώ η Κίνα δεν θα μπορέσει να περιορίσει τις αγορές της όπως έκανε το καλοκαίρι, λόγω της αυξημένης εποχικής ζήτησης τον χειμώνα», δήλωσε ο Χέινς στο Al Jazeera. «Οι αγορές αργού παραμένουν ισχυρές, καθώς τα διυλιστήρια πρέπει να λειτουργούν σε υψηλότερους ρυθμούς για να παράγουν τα καύσιμα που χρειάζεται το βόρειο ημισφαίριο για θέρμανση. Πιστεύουμε ότι οι τιμές του πετρελαίου μπορούν να συνεχίσουν να ανεβαίνουν, καθώς χωρίς τα αποθέματα ασφαλείας που είχαμε τους τελευταίους μήνες, οι τιμές θα πρέπει να αυξηθούν ώστε να περιοριστεί η ζήτηση».

Νωρίς την Κυριακή, το βρετανικό κέντρο UK Maritime Trade Operations ανακοίνωσε ότι πλοίο χτυπήθηκε από άγνωστο βλήμα ενώ διερχόταν από τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι αναχαίτισαν και κατέστρεψαν προηγμένο drone MQ-1 που πετούσε πάνω από τα Στενά.

«Με κανέναν να μην βιάζεται να καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών, φαίνεται ότι οι τιμές του πετρελαίου θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν και η επιστροφή στα υψηλά του Μαρτίου είναι πλέον ζήτημα του πότε, όχι του αν», δήλωσε ο Μπόσαμπ.

Μέσα σε όλα αυτά, η συνάντηση στο Ομάν μεταξύ χωρών του Κόλπου και του Ιράν, με αντικείμενο πιθανές συμφωνίες για τα Στενά του Ορμούζ, η οποία ήταν προγραμματισμένη για τη Δευτέρα, αναβλήθηκε, εντείνοντας την αβεβαιότητα γύρω από τις διπλωματικές προσπάθειες που γίνονται για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι η συνάντηση αναβλήθηκε από τη Σαουδική Αραβία εξαιτίας των πρόσφατων εξελίξεων στην Υεμένη.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ περιόρισε επίσης τις προσδοκίες για κάποια διπλωματική πρόοδο, δηλώνοντας ότι «το να βασίζεται κανείς σήμερα σε μια συναινετική συμφωνία με το Ιράν σίγουρα δεν είναι καλή επιλογή», σύμφωνα με το Bloomberg.

Ο παράγοντας των Χούθι

Την ίδια ώρα, ο Αμπντούλ Χαλίκ, επικεφαλής του Maritime Centre του Liverpool John Moores University, εκτίμησε ότι η αυξανόμενη παρουσία των Χούθι κατά μήκος της δυτικής ακτής της Υεμένης, δίπλα στα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, αποτελεί επίσης έναν από τους λόγους για την άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

«Τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ βρίσκονται πλέον σε μεγάλο βαθμό υπό τον έλεγχο των Χούθι», δήλωσε στο Al Jazeera, αναφερόμενος στη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη. «Έχοντας ήδη καταλάβει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα το λιμάνι της Μόκα και τα νησιά Χανίς και Ζουκάρ, οι υποστηριζόμενες από το Ιράν δυνάμεις των Χούθι κατέλαβαν τη στρατηγικής σημασίας νήσο Περίμ, γνωστή και ως Μαγιούν, καθώς και την πόλη Ντουμπάμπ στην ηπειρωτική χώρα, αποκτώντας ουσιαστικά τον έλεγχο ολόκληρης της ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα».

Ο Χαλίκ πρόσθεσε ότι το κόστος ασφάλισης πολεμικού κινδύνου για διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο πριν από τον πόλεμο ανερχόταν περίπου στο 0,25% της αξίας του πλοίου, έχει εκτοξευθεί στο 3% έως 10%, ανάλογα με το πλοίο και τη διαδρομή.

«Για ένα δεξαμενόπλοιο αξίας 100 εκατ. δολαρίων, αυτό μεταφράζεται σε ασφάλιστρο πολεμικού κινδύνου από 3 έως 10 εκατ. δολάρια για μία μόνο διέλευση, πριν προστεθούν η κάλυψη του φορτίου και τα ναύλα», είπε. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να διαθέτουν σημαντικό στρατιωτικό έλεγχο στο πεδίο των επιχειρήσεων, όμως δεν έχουν αποκαταστήσει τις συνθήκες που απαιτούνται για την επανέναρξη της ομαλής εμπορικής ναυσιπλοΐας. Και ακριβώς αυτό το κενό εξηγεί γιατί οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν να ανεβαίνουν, ακόμη και την ώρα που η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι έχει κερδίσει».