Ο πειρατής Ιωάννης Καψής που έγινε βασιλιάς της Μήλου

st-0

Η δράση του σαν αρματολός και πειρατής - Η εγκατάστασή του στη Μήλο – Ο Καψής βασιλιάς της Μήλου – Η παγίδα των Τούρκων και το τραγικό τέλος του Ιωάννη Καψή

Ανάμεσα στους χιλιάδες πειρατές που έδρασαν στο Αιγαίο τα χρόνια της τουρκοκρατίας, ξεχωριστή θέση κατέχει αναμφίβολα ο Ιωάννης Κάψης (ή Καψής), καθώς ήταν ο μοναδικός Έλληνας πειρατής που ίδρυσε ανεξάρτητο κράτος στο Αρχιπέλαγος και το κυβέρνησε για τρία χρόνια, από το 1677 ως το 1680.

Η αρχή της δράσης του Ιωάννη Καψή

Ο Ιωάννης Καψής (ή Κάψης κατά την Αλεξάνδρα Κραντονέλλη), δεν είναι βέβαιο πού και πότε γεννήθηκε. Πολλά στοιχεία γι’ αυτόν, οφείλουμε στον μεγάλο ιστοριοδίφη Κωνσταντίνο Σάθα, ο οποίος και τα δημοσίευσε με τον τίτλο «Ο Βασιλεύς της Μήλου» στο περιοδικό «Χρυσαλλίς».

Σύμφωνα με μια εκδοχή καταγόταν από τη Μήλο και για πολλά χρόνια ήταν ένας από τους καλύτερους πλοηγούς που κατεύθυναν τα πλοία που περνούσαν από το Αιγαίο.

Η επικρατέστερη εκδοχή όμως, την οποία παρουσιάζει και ο Κ. Σάθας, είναι πως καταγόταν από το Λιδορίκι της Φωκίδας και μαζί με τα αδέλφια του Νίκο και τον, επονομαζόμενο Καπετάν Τρομάρα, δρούσαν ως αρματολοί αλλά και ως πειρατές.

«Αμφίβιος δαίμονας», χαρακτηρίζεται από αναφορές της εποχής ο Ιωάννης Καψής (κατ’ άλλους Τζώρτζης όπως γράφει ο Νίκος Κανακάρης). Με ορμητήριο τον Μύτικα της Αιτωλοακαρνανίας, σχημάτισε πειρατικό στολίσκο και λεηλατούσε τις νοτιοανατολικές ακτές της Πελοποννήσου και τα γύρω νησιά.

st-pirates


Σύντομα η φήμη του εξαπλώθηκε, όπως και η δράση του, που από την Αιτωλοακαρνανία, έφτανε ως τον Ελλήσποντο. Ο καπουδάν πασάς (Οθωμανός αρχιναύαρχος του Αιγαίου), είχε δώσει εντολή στον οθωμανικό στόλο να φροντίζει μόνο να έχει τις λιγότερες δυνατές απώλειες μετά τη «συνάντηση» και σύγκρουση με τις δυνάμεις του Ι. Καψή και των αδερφών του.

Ο Καψής δεν έκανε διακρίσεις. Χτυπούσε Τούρκους, Βενετούς αλλά και Έλληνες.

st-portdemilo


Ο Ι. Καψής στη Μήλο

Κάποια στιγμή, ο Καψής με τις γαλέρες του άραξε στο λιμάνι της Μήλου για να πουλήσει τα λάφυρα που είχε συγκεντρώσει και ανεφοδιάσει τον στολίσκο του.

Εκεί γνώρισε την κόρη ενός προύχοντα του νησιού, του Αρμένη, την ερωτεύτηκε και την παντρεύτηκε.

Αποφάσισε να εγκαταλείψει την αμφίβια δράση του και να εγκατασταθεί στο όμορφο κυκλαδονήσι. Το ίδιο έκανε και ο αδελφός του Νίκος, που έμεινε στη Μήλο.

Ο τρίτος αδελφός του όμως, ο Καπετάν Τρομάρας, συνέχισε ως επικεφαλής πλέον, πειρατικού στολίσκου, τη δράση και τα ρεσάλτα.

st-milos-left


Όμως, μετά από λίγο καιρό, μετά από αιματηρή σύγκρουση με γαλλικά πλοία, ο Καπετάν Τρομάρας αιχμαλωτίστηκε.

Οι Γάλλοι τον παρέδωσαν στον καπουδάν πασά ο οποίος αφού τον υπέβαλε σε φρικτά βασανιστήρια, τον εκτέλεσε.

Αυτό προκάλεσε την οργή του Ιωάννη Καψή, ο οποίος μαζί με τον αδελφό του Νίκο, αρμάτωσε νέο πειρατικό στόλο και επανέλαβε τη δράση του, χτυπώντας αλύπητα Τούρκους και Φράγκους. Πλέον, δεν ενοχλούσε και δεν χτυπούσε Έλληνες.

Το 1677, επέστρεψε στη Μήλο. Ένα βραδύ, άραξε στην Απολλωνία και αποβίβασε από τις γαλέρες του, εκατοντάδες ενόπλους στο νησί, καταλύοντας αστραπιαία κάθε Αρχή. Βέβαια, είχε συμμάχους και τους ντόπιους κατοίκους της Μήλου που τον εκτιμούσαν ιδιαίτερα.

Γράφει ο Γάλλος ιησουίτης Robert Sauger:

«Οι Μήλιοι, φύσει ανδρείοι, μη ανεχόμενοι τον τουρκικόν ζυγόν και θαυμασταί των κατορθωμάτων του Καψή, ουδόλως επηρεασθέντες από το άσημον της καταγωγής του, παραχρήμα (= ευθύς, αμέσως) τον ανεγνώρισαν ως βασιλέα».

st-pirates2


Ο Ιωάννης Καψής βασιλιάς της Μήλου

Ο Καψής δεν έγινε ουσιαστικά αλλά και τυπικά βασιλιάς της Μήλου, καθώς στέφθηκε στην ορθόδοξη εκκλησία του νησιού, την Παναγία Πορταΐτισσα, από τον Λατίνο επίσκοπο των Δυτικών Κυκλάδων (Μήλου, Κιμώλου, Σίφνου), δον Αντόνιο Καμίλο.

st-right


Χιλιάδες ντόπιοι παρακολούθησαν την τελετή. Ο Καψής αναγνωρίστηκε ως βασιλιάς, εκτός από τους ορθόδοξους, που αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων του νησιού, τους καθολικούς αλλά και τους Τούρκους που δεν είχαν βέβαια και περιθώρια αντίδρασης.

Ο Καψής εγκαταστάθηκε στο καλύτερο αρχοντικό του νησιού. Φρόντισε το «κράτος» του να αποκτήσει Στρατό, Αστυνομία, Σωματοφυλακή και δικαστήριο, χωρίς όμως να καταργηθεί το «Κοινό της Χώρας», ενός είδους συνέλευση των προκρίτων. Τη δικαστική εξουσία την ανέλαβε ο ίδιος, δικάζοντας σε ορισμένες ημερομηνίες και παίρνοντας δίκαιες αποφάσεις.

Παρέμεινε απλός στη συμπεριφορά του, ενώ και τα μέτρα που έλαβε στόχευαν στην καλυτέρευση της ζωής του λαού. Αντίθετα, οι πρόκριτοι του νησιού, είχαν αρχίσει να δυσανασχετούν και να τον φθονούν.

Ο Καψής, συνοδευόταν πάντα από 50 σωματοφύλακες, ενώ και στο σπίτι του υπήρχε μόνιμη φρουρά 25 ενόπλων. Οι Τούρκοι αρχικά, δεν τον ενόχλησαν. Άλλωστε, ο Καψής ήταν ο φόβος και ο τρόμος τόσο γι’ αυτούς όσο και για τους Φράγκους.

Όταν όμως το κράτος της Μήλου φάνηκε ότι άρχισε να αποκτά μιμητές, τα πράγματα άλλαξαν. Μικροανταρσίες και τάσεις ανεξαρτητοποίησης εκδηλώθηκαν στη Σίφνο, τη Νάξο και τη Μύκονο. Μάλιστα, οι Μυκονιάτες συλλάμβαναν τους Τούρκους και τους πουλούσαν σαν σκλάβους!

st-femmesdemilo


Το τέλος του Ιωάννη Καψή

Οι Τούρκοι, μην μπορώντας να αντιμετωπίσουν «στα ίσια» τον Καψή, κινήθηκαν με δόλο και πονηριά.

Έστειλαν μια μοίρα του στόλου, από τρεις γαλέρες στη Μήλο. Ο διοικητής της, αποβιβάστηκε στο νησί με δώρα και λαμπρή συνοδεία. Διαβεβαίωσε μάλιστα τον Καψή για την εκτίμηση και την εύνοια που είχε γι’ αυτόν ο σουλτάνος.

Τον κάλεσε μάλιστα, να επισκεφθεί το πλοίο του για να ανταποδώσει τη φιλοξενία. Ο Καψής, άγνωστο γιατί και πώς δέχτηκε. Παρά τις αντιρρήσεις των ανδρών του, πήγε μόνος του, χωρίς συνοδεία, με μια βάρκα, στο πλοίο του Τούρκου διοικητή, θεωρώντας ότι αν τον ακολουθούσαν ένοπλοι άνδρες, αυτό θα ήταν προσβλητικό για τους Τούρκους.

Μόλις όμως πάτησε το πόδι του στο πλοίο, οι Τούρκοι τον συνέλαβαν, τον αλυσόδεσαν και ξεκίνησαν για την Κωνσταντινούπολη. Εκεί, φυλακίστηκε στο Επταπύργιο και λίγες μέρες αργότερα, τον κρέμασαν στην Πύλη του Μπανιού. (1680).

st-mediter


Αυτό ήταν το τέλος του Ιωάννη Καψή και του βραχύβιου κράτους της Μήλου, του μοναδικού ανεξάρτητου «πειρατικού» κράτος που υπήρξε στο Αιγαίο.

Ο Γάλλος βοτανολόγος Joseph Pitton de Tournefort που ταξίδεψε στα ελληνικά νησιά από το 1700 ως το 1702, γράφει:

«Ο Καψής ήταν ανδρείος και μη εστερημένος ουδενός των προς το κυβερνάν προτερημάτων. Αληθής κυρίαρχος». Οι κάτοικοι της Μήλου που είχαν ζήσει στα χρόνια της βασιλείας του Καψή, τον είχαν ακόμα σε μεγάλη εκτίμηση.

Η πειρατεία στις ελληνικές θάλασσες, ιδιαίτερα στα χρόνια της τουρκοκρατίας, είχε λάβει απίστευτες διαστάσεις. Το θέμα αυτό, θα μας απασχολήσει σε μελλοντικά μας άρθρα.

Πηγές:
ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΚΡΑΝΤΟΝΕΛΛΗ, «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΜΕΣΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ», «ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ», Γ’ ΕΚΔΟΣΗ, 2015,
ΝΙΚΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ, «ΠΕΙΡΑΤΕΣ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΘΑΛΑΣΣΕΣ, εκδόσεις ΑΓΝΩΣΤΟ 2005.

ΣΧΟΛΙΑ (21)

Είχε και κράτος δικό του η λινάτσα

ο κατσαπλιάς με τον ιδρώτα του, εγκαταστάθηκε στο καλύτερο αρχοντικό του νησιού. Φρόντισε το «κράτος» του να αποκτήσει Στρατό, Αστυνομία, Σωματοφυλακή και δικαστήριο,Τη δικαστική εξουσία την ανέλαβε ο ίδιος, (Έγινε και δικαστής ο πατερούλης,) συνοδευόταν πάντα από 50 σωματοφύλακες, ενώ και στο σπίτι του υπήρχε μόνιμη φρουρά 25 ενόπλων. ΥΓ. Λαοπρόβλητος ηγέτης που δεν δούλεψε πότε στη ζωή του, ούτε πολέμησε τους Τούρκους, άλλα λήστευε όποιον έβρισκε μπροστά του

Οι Κουρσαροι του Αιγαιου

Δοξα στους Ελληνες κουρσαρους του Αιγαιου, που τα εβαζαν με τους Οθωμανους και τους Αλγερινους πειρατες. Στα κατοπινα χρονια αποτελεσαν μαζι με τους Κλεφτες και τους Αρματωλους στην στερια, την μαγια της Ελευθεριας.

Από τους κλέφτες της Τουρκοκρατίας στους κλέφτες του δημοσίου

Ούτε Έλληνες υπήρχαν τότε, ούτε μόνο με τους Τούρκους τα έβαζαν, ούτε δημιουργήθηκε χάρη σε αυτούς η Ελλάδα. Η Ελλάδα δημιουργήθηκε από τους δυτικούς στο Ναβαρίνο.

Δωριεύς

Ιστορίες από μια μυθική εποχή, που μπορεί και να λέγονται υπερβολικές, ή και φανταστικές ιστορίες. Αλλά κ. Στούκα, το Λιδωρίκι γράφεται μόνο με Ω, καθώς σχετίζεται με τους Δωριείς & είναι πρωτεύουσα της Επαρχίας Δωρίδος και έδρα του Δήμου Δωρίδος.

Μιχάλης Στούκας

Καλησπέρα,σας ευχαριστώ για το σχόλιο.Οι εγκυκλοπαίδειες ΠΑΠΥΡΟΣ-ΛΑΡΟΥΣ-ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ και ΔΟΜΗ,όπως και το ΕΠΙΤΟΜΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ,γράφουν Λιδορίκι(ως το 1940 Λιδωρίκι).Το ίδιο και το ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΟΙΚΩΝΥΜΙΩΝ(Χ. Συμεωνίδης),που το ετυμολογεί από τη λέξη "λιδορίκι",τόπος με λιδοριές(λιδοριά=είδος βελανιδιάς).Αν βέβαια ετυμολογείται από τους Δωριείς και τη Δωρίδα,σαφώς είναι Λιδωρίκι. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει κάποια αλλαγή των τελευταίων ετών στην,επίσημη,ονομασία που έχουν οι εγκυκλοπαίδειες.Αν όντως έχει γίνει κάτι τέτοιο,θα αλλάξουμε τη γραφή στο κείμενο.Θερμές ευχαριστίες ξανά,Μ.Σ.

SSqiperia

Άλλος ένας περήφανος Αλβανός ήρωας!

Ποια Αλβανια ρε κατσαπλιρ

Σκιπιταρη δεν υπηρχαν τοτε Αλβανοι, οι οποιοι ειναι δημιουργημα του 20ου αιωνα. Οι προγονοι σου ηταν οι καλυτερες οθωμανες υπηρετριες.

AA

Ο Σκεντέρμπεης τι ήταν τότε;; Ααα ναι ξέχασα και αυτός Έλληνας ήταν

Ουτε το χρωμα της θαλασσας δεν ξερατε

Σκιπετερη τοτε δεν ξερατε ακομη τι χρωμα εχει θαλασσα. Μοναχα τα σεραγια των πασαδων ξερατε σαν κλασικα οθωμανικα τσιρακια.

Δωρικος

Τα λιγουρευσαι ολα κακομοιρη.....ηρωες,ιστορια,φαι..... Μια ζωη τσουτσεκια ησασταν...τουρκων,ιταλων,.....γι αυτο στο τελος παιρνετε το τριτο το μακρ......

χχχ

Πειρατης απο τα lidl αν οντως την παρησε ετσι

Kent

Μάλλον αυτοανακυρήχθηκε παρά έγινε βασιλιάς της Μήλου

T

Συμπεράσματα : 1. To..νινί σέρνει ακόμη και πειρατικό καράβι 2. Οι Έλληνες ήμασταν μπουνταλάδες εξ από ανέκαθεν.

Διδασκομαι αει διδασκομενος

Απλα οι Ελληνες εμαθαν να μην εμπιστευονται τον λογο των τουρκων. Μια ζωη ποτε οι τουρκοχοιροι δεν τηρησαν καμια συμφωνια. Και οτι ο τουρκος ποτε δεν πιανεται φιλος. Αυτο ειναι ενα διαχρονικο μαθημα το οποιο δεν πρεπει ποτε οι Ελληνες να ξεχνουν.

Λαμογέλληνας

"Ο Καψής δεν έκανε διακρίσεις. Χτυπούσε Τούρκους, Βενετούς αλλά και Έλληνες." Λογικό, η κλεψιά και η λαμογιά είναι δεύτερη φύση του Ρωμιού, μέχρις ότου να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.

Τρεμεις οθωμανε τουρκολατρη, ερχεται η σειρα σου

Τους κοτζαμπασαιους προδοτες χτυπουσε ο Καψης, τους δυτικοδουλους και τουρκολατρες. Σαν και του λογου σου.

Λαμογέλληνας

Ναι, ο Εσκομπάρ του Αιγαίου. Μέχρι που τον έδεσαν χειροπόδαρα και τον κρέμασαν. Λογικό να ηρωοποιούνται τέτοιοι κατσαπλιάδες από τους Ρωμιούς, άλλωστε και οι ίδιοι βαλκάνιοι κατσαπλιάδες ήταν και είναι.

dinos

Ενώ οι βασιλείς της εσπερίας είχαν μία αρχοντική καταγωγή, πως να το κάνουμε. Τι λες ρε φουκαρά. Μεγαλύτεροι κατσιαπλάδες από τους βασιλιάδες δεν υπήρξαν, εσύ πως νομίζεις γίναν αυτό που γίναν.

Εχεις μουτρα και μιλας

Μιλατε εσεις ρε τουρκοχοιροι που ειχατε τον Μπαραμπαροσα, που δεν αφησε ψυχη στο Αιγαιο το κτηνος. Τουλαχιστον ο Καψης δημιουργησε ενα κρατος απο μονος του.

Προς γενιτσαρο

Τουρκε πονεις, φταιει ο Καψης. Αντε τωρα πληρωσε το χαρατσι.

Ωραιο αρθρο κυριε Στιυκα

Οι τουρκαλαδες ολο με μπαμπεσια, εβγαζαν απο την μεση οσους Ελληνες, αντιστεκονταν. Σπουδαιος ο Ιωαννης Καψης, που απο Κλεφταρματωλος, εγινε κουρσαρος, και μετα ανεξαρτητος διοικητης της Μηλου. Παρα πολλοι διασημοι Κλεφταρματωλοι εγιναν και κουρσαροι. Ο Ανδρουτσος (ο πατερας του Οδυσσεα), που ειχε λαβει μερος στον στολο και το κινημα του Λαμπρου Κατσωνη, ο ιδιος ο Κολοκοτρωνης, ο οποιος μαζι με τον θρυλικο οπλαρχηγο Νικοτσαρα, εφτιαξαν τα θρυλικα "μαυρα καραβια" στις Βορειες Σποραδες, ο πρωτος επαναστατικος στολος των Ελληνων, ο οποιος ειχε γινει φοβος και τρομος του Οθωμανικου στολου. Αξιζει να γραψετε ενα αρθρο και για αυτους, κυριε Στουκα.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
Απομένουν χαρακτήρες
* Υποχρεωτικά πεδία

Δείτε Επίσης

sitaras_stories_arthro

Επειδή η προηγούμενη ανάρτησή μου για τα must του καλού συζύγου κίνησε μεγάλο ενδιαφέρον, συνεχίζω σήμερα με μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και λίαν πιπεράτη –αν και προς το τέλος λίγο Αλμυρή- ιστοριούλα συζυγικών σχέσεων...

KryptoxristianoiL

Οι πρώτες αναφορές για εξισλαμισμούς και κρυπτοχριστιανούς- Πώς διατήρησαν τις λατρευτικές τους συνήθειες οι κρυπτοχριστιανοί;- Οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου, της Κρήτης και άλλων περιοχών.

17
yfyyfew

Το πλήρες κείμενο του Πρωτοκόλλου της Κέρκυρας – Η κατάσταση στην Αλβανία μετά το 1920 – Ο Αχμέτ Ζώγου και οι διώξεις σε βάρος της ελληνικής μειονότητας – Η στάση της αλβανικής κυβέρνησης απέναντι στην Εκκλησία - Μια συγκλονιστική επιστολή από τον Γιαννάκη Σπύρο προς τον υπουργό Εξωτερικών Λ. Κανακάρη-Ρούφο

21
peirates_main01

Μια απάντηση στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν - Η δράση των Τούρκων πειρατών στο Αιγαίο από τον 14ο ως τον 18ο αιώνα - Οι συναλλαγές τους με την Πύλη και τον Σουλτάνο - Τα δεινά των Ελλήνων από τους μουσουλμάνους πειρατές

12
karagwg_arthro

Η συνάντηση των περιπόλων στον Έβρο και η εν ψυχρώ εκτέλεση του στρατιώτη Ζήση Καραγώγου – Η κλιμάκωση της έντασης – Μια πραγματική μάχη Ελλήνων και Τούρκων με πολλά θύματα από τουρκικής πλευράς – Η παρέμβαση ανώτερων στρατιωτικών και πολιτικών και το τέλος της «μάχης του Έβρου»

64