Συναγερμός για χειραγώγηση της κοινής γνώμης με ΑΙ, bots και ψεύτικα βίντεο - ΕΥΠ, Δίωξη, Κυβερνοασφάλεια σκανάρουν το Διαδίκτυο

Μια φωτογραφία που θεωρητικά απεικόνιζε τον Αδωνη Γεωργιάδη έκανε πρόσφατα τον γύρο του Διαδικτύου. Κάτι ότι ήταν Σαββατοκύριακο και η ειδησεογραφία δεν ήταν πυκνή, κάτι που το θέμα υποτίθεται ότι αφορούσε έναν υπουργό σε τρυφερές στιγμές με αγνώστων στοιχείων κυρία σε ένα εστιατόριο, οι φήμες οργίασαν. Και αναγκάστηκαν ο Αδωνις Γεωργιάδης και η εφημερίδα της οποίας το λογότυπο εμφανιζόταν στη φωτογραφία να παρέμβουν, να διαψεύσουν τη φημολογία ότι η φωτογραφία τον αφορά και εντέλει να αποδειχθεί ότι επρόκειτο για ένα δημοσίευμα που προερχόταν από τη Σερβία και αφορούσε έναν πολιτικό εκείνης της χώρας. 

Το περιστατικό θα ήταν μεμονωμένο, αν στους κυβερνητικούς κύκλους δεν σοβούσε εσχάτως η ανησυχία για τα φαινόμενα deepfakes, καθώς μπαίνουμε στην τελική ευθεία για τις εκλογές. Τα παραδείγματα από γειτονικές χώρες άλλωστε είναι φρέσκα: η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι εμφανιζόταν σε φωτογραφίες να ποζάρει με εσώρουχα, ενώ στην Κύπρο με την υπόθεση «Emily Thompson» ξέσπασε θύελλα για το σενάριο χρηματισμού στενών συνεργατών του προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη. Στην Αθήνα, η απειλή θεωρείται απολύτως υπαρκτή και εν όψει εκλογών ο βαθμός συναγερμού αυξάνεται περαιτέρω. 

Προειδοποίηση

Στελέχη που συμμετέχουν στον σχεδιασμό πολιτικών για την Τεχνητή Νοημοσύνη προειδοποιούν ότι τα παραποιημένα βίντεο, οι ψεύτικες ηχογραφήσεις και τα οργανωμένα δίκτυα bots μπορούν να επηρεάσουν τη δημόσια συζήτηση, να πλήξουν την αξιοπιστία πολιτικών προσώπων και να διαμορφώσουν κλίμα αμφισβήτησης γύρω από την ίδια την εκλογική διαδικασία. Χαρακτηριστική περίπτωση, ο ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού της κυβέρνησης Γιάννης Μαστρογεωργίου, ο οποίος μιλώντας στην εκπομπή Direct του protothema.gr χαρακτήρισε τα deepfakes βίντεο «βασική απειλή» για τις εκλογές, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μαζική χειραγώγηση της κοινής γνώμης.


Διόλου τυχαία δεν μιλά ο κ. Μαστρογεωργίου, καθώς ο κίνδυνος έχει επισημανθεί σε κλειστές συζητήσεις στο κυβερνητικό επίπεδο, οι οποίες εμπλέκουν την ΕΥΠ, την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ. που «σκανάρουν» το Διαδίκτυο για την προοπτική απειλών. Επί τάπητος βρίσκονται ήδη θεσμικές παρεμβάσεις. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης προανήγγειλε νομοθετική πρωτοβουλία για τα deepfake βίντεο, με την κυβέρνηση να μελετά ευρωπαϊκά μοντέλα -όπως αυτό της Δανίας- ώστε να ποινικοποιηθεί η κακόβουλη χρήση της εικόνας και της φωνής πολιτών μέσω AI. Παράλληλα, εξετάζονται μέτρα για μεγαλύτερη διαφάνεια στις ψηφιακές πλατφόρμες και περιορισμό της ανώνυμης διαδικτυακής χειραγώγησης. 

Το ηχηρό «καμπανάκι» όμως δεν έρχεται μόνο από κυβερνητικά στελέχη, αλλά και από την ετήσια έκθεση της ΕΥΠ για το 2025 που δημοσιεύτηκε στα μέσα Μαρτίου. Η ΕΥΠ εντάσσει τα deepfakes, και γενικότερα την παραπληροφόρηση μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, στο πλαίσιο των «υβριδικών απειλών» που θεωρεί ότι θα επηρεάσουν όλο και περισσότερο την εθνική ασφάλεια και τη δημοκρατική σταθερότητα.

«Σε διεθνές επίπεδο η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη από κακόβουλους δρώντες για την αυτοματοποίηση επιθέσεων, τη δημιουργία κακόβουλων λογισμικών, την υπονόμευση αλγορίθμων εκπαίδευσης και την παραποίηση δεδομένων ή εισροών. Επίσης, η δυνατότητα παραγωγής deepfakes, δηλαδή ψευδών εικόνων, βίντεο ή ήχων, καθιστά δυνατή τη δημιουργία υλικού που μπορεί να παραπλανήσει το ευρύ κοινό ή να διαταράξει ακόμα και τη θεσμική λειτουργία κρατών. Σε πολλές χώρες της Δύσης παρατηρούνται ήδη προσπάθειες κακόβουλης χρήσης της για τον επηρεασμό εκλογικών διαδικασιών ή την προώθηση ψευδών αφηγήσεων και την υπονόμευση της εμπιστοσύνης στους κρατικούς θεσμούς», επισημαίνεται στην έκθεση. 

Παραπληροφόρηση

Η ΕΥΠ αναφέρει ότι «εκστρατείες παραπληροφόρησης με ψευδείς ειδήσεις» μπορούν πλέον να οργανώνονται με τρόπους που είναι δύσκολο να εντοπιστούν, ενώ οι υβριδικές επιθέσεις μπορούν να προέρχονται τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς δρώντες. Αυτό είναι και το κρίσιμο στοίχημα άλλωστε: αν μπορεί κάποιος ιδιώτης να επιχειρήσει να παρέμβει ή οι υβριδικές αυτές επιθέσεις ανάγονται στο μπουκέτο επιλογών που έχουν τρίτες χώρες, προκειμένου να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις.

Το «πνεύμα» της έκθεσης άλλωστε είναι ότι τα εργαλεία AI -συμπεριλαμβανομένων των deepfakes- μπορούν να αξιοποιηθούν ως όπλα ψυχολογικών επιχειρήσεων, αποσταθεροποίησης και χειραγώγησης της πληροφορίας, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης πολιτικής πόλωσης. «Ο Αδωνις είχε αυτή τη φορά μεγάλο περιθώριο να παρέμβει και να διορθώσει σε επίπεδο δημόσιας συζήτησης ένα προφανές ψεύδος. Τι θα γίνει, όμως, αν έχουμε ένα αντίστοιχης ή και μεγαλύτερης σοβαρότητας περιστατικό 48 ώρες πριν από τις εκλογές;» διερωτάται με νόημα έμπειρο κυβερνητικό στέλεχος που εμπλέκεται στις συζητήσεις που γίνονται σε κυβερνητικό επίπεδο, αντανακλώντας έτσι και τον βαθμό προβληματισμού για το σύνθετο και γεμάτες παγίδες ψηφιακό περιβάλλον, στο οποίο πορευόμαστε.