Παναγιώτης Καρκατσούλης

Τα βασικότερα: Ρύθμισε τις «εκατό δόσεις» για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με τον κλασικό τρόπο της «περαίωσης» (αλλά σε τρία τεύχη), κατάφερε να μοιράσει «ανθρωπιστική» βοήθεια μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε έναν, σύμφωνα με την κυβερνητική προπαγάνδα, λιμοκτονούντα πληθυσμό, ψήφισε έναν νόμο για την παιδεία που μια από τις βασικές του καινοτομίες ήταν η επαναφορά των αιώνιων φοιτητών και διόρισε τις καθαρίστριες και τους σχολικούς φύλακες χωρίς ν’ αγγίξει ούτε το θέμα της αξιολόγησης ούτε οιαδήποτε άλλη διοικητική μεταρρύθμιση. 

Περισσότεροι από τους μισούς αυτούς νόμους ψηφίστηκαν ως ΠΝΠ και κατεπείγοντα, ενώ σχεδόν όλοι «δέχθηκαν» πολλές υπουργικές και βουλευτικές τροπολογίες.  Κανένας από τους προηγούμενους νόμους δεν συνοδευόταν από ένα επιχειρησιακό σχέδιο εφαρμογής και για την υλοποίησή τους ακολουθήθηκε η παραδοσιακή οδός της έκδοσης υπουργικών αποφάσεων και ερμηνευτικών εγκυκλίων. Υπολογίστε, ότι σύμφωνα με την τρέχουσα διοικητική πρακτική, κάτι που ψηφίστηκε πριν από έξι μήνες θέλει, περίπου 8-12 μήνες προκειμένου να εφαρμοστεί (εννοείται χωρίς να ανακοπεί η εφαρμογή του από κάποια δικαστηριακή προσφυγή).

Η διαπραγμάτευση για την «έντιμη συμφωνία» που ακολούθησε το πεντάμηνο της κακής διακυβέρνησης κατέληξε σε ένα τρίτο, «βαρύ» μνημόνιο που όλοι προεξοφλούν την μεγάλη δυσκολία εφαρμογής των μέτρων του. Ο Α. Τσίπρας και η κυβέρνηση το παρουσίασαν ως το αποτέλεσμα μιας μάχης η οποία κατέληξε σε ήττα. Μάχης, πάντως. Η οποία, σύμφωνα με τον λαλίστατο πρώην υπουργό των οικονομικών, περιελάβανε ποικίλα παίγνια, μπλόφες και ταξίδια σε διάφορα σημεία του πλανήτη για αναζήτηση εναλλακτικής χρηματοδότησης.
 
Και εδώ, η παχυλή άγνοια των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, η περιφρόνηση της κοινοτικής κουλτούρας διαλόγου και συναίνεσης και η σύγχυση για τον ρόλο των διοικητικών οργάνων, δεν ήταν απλώς εμφανής, αλλά ομολογήθηκε από τους πρωταγωνιστές του δράματος, τον πρωθυπουργό και τον υπουργό οικονομικών.

Τις τελευταίες ημέρες παρατηρούμε την επόμενη φάση της άσκησης διακυβέρνησης από την αριστεροδεξιά συγκυβέρνηση. Η κυβέρνηση έχοντας πάρει τις «δύσκολές αποφάσεις» που αφορούν μόνο το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, συγκεντρώνεται στο να   λύσει τα  προβλήματα. Ο πρωθυπουργός, ακολουθώντας τις πρακτικές των προκατόχων του, επισκέπτεται διάφορα υπουργεία (πάντοτε με τις κάμερες) και «συντονίζει» τα ασυντόνιστα που αφορούν το μεταναστευτικό, την φοροδιαφυγή, την διαφθορά, κλπ. 

Προεξοφλώ την αποτυχία και αυτής της τρίτης φάσης/προσπάθειας διακυβέρνησης για τους εξής λόγους: 

Α) Η κυβέρνηση έχει εγγενή αδυναμία διακυβέρνησης. Η άγνοια της φύσης, της έκτασης και της έντασης των προβλημάτων διακυβέρνησης είναι μοναδική. Μοναδική επίσης είναι και η άγνοια των λύσεων, του εφικτού, του σωστού τη σωστή στιγμή. 

Β) Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα αντιγράφει τις χειρότερες συνταγές των προηγούμενων κυβερνήσεων ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Επειδή, ωστόσο, ούτε την τεχνογνωσία των πελατειακών σχέσεων κατέχει όπως οι προηγούμενοι ούτε, κυρίως, λεφτά δεν υπάρχουν για να μοιραστούν στους κολλητούς, αυτή η κυβέρνηση εξαντλεί τις απώτατες δυνατότητες ενός μοντέλου διακυβέρνησης που επικυριάρχησε επί δεκαετίες στην Ελλάδα.  Ίσως αυτό, σε μια λογική παραλόγου, να είναι το μόνο θετικό.

Γ) Οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ αποστρέφονται τις μεταρρυθμίσεις που διασφαλίζουν ανοιχτότητα, κριτική, ανταγωνιστικότητα. Πίσω από ένα προκάλυμμα κριτικής στο νεο-φιλελευθερισμό, ενισχύουν  την κοινωνική επιφυλακτικότητα/άρνηση για τις μεταρρυθμίσεις που έχει καλλιεργηθεί εντέχνως από τους underdog πολιτικούς. 

Οι μεταρρυθμίσεις που περιορίζουν τον κρατικό παρεμβατισμό, για παράδειγμα, σε τομείς οικονομικής ή κοινωνικής δραστηριότητας διαταράσσουν ισορροπίες. Αν κάποιος, δηλαδή, παρέμβει στην αδειοδότηση των επαγγελμάτων ή στην συνεννόηση πανεπιστημίων, αγοράς και διοίκησης ούτως, ώστε να μην τραβά ο καθένας τον δικό του δρόμο, τότε αυτό σημαίνει σύγκρουση με εδραιωμένα συμφέροντα. Σημαίνει κατάργηση ολιγοπωλιακών καταστάσεων, ανοιχτότητα και περισσότερες ευκαιρίες σε περισσότερους.  Εάν, σήμερα, αποφασίσει η κυβέρνηση να λύσει το πρόβλημα της χωροθέτησης των χώρων υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων, θα συγκρουστεί με τους 17 εμπλεκόμενους φορείς, καθένας εκ των οποίων υπερασπίζεται επίσης δικά του δια-φέροντα. 

Δ) Συνεπώς, η κυβέρνηση, ούσα εγκλωβισμένη μεταξύ ανικανότητας και αδυναμίας της να την υπερβεί, θα εξακολουθήσει να λαϊκίζει, να ψεύδεται και να αναζητά ευθύνες στους άλλους. Τα προβλήματα, όμως, τότε θα παραμένουν άλυτα. Και η βασική συνθήκη επιτυχίας μιας κυβέρνησης είναι πόσα απ’ αυτά, ποια και πως κατάφερε να λύσει. Ειδάλλως, η κυβέρνηση έχει αδυναμία διακυβέρνησης. Τόσο απλό, τόσο δύσκολο. 

Π. Καρκατσούλης, Βουλευτής Επικρατείας, Γραμματέας Κοινοβουλευτικής Ομάδας Το Ποτάμι