Νίκος Φελέκης

Μετά από μια δίχρονη αγρανάπαυση ο πρώην πρωθυπουργός έχει ένα προσωποπαγές κόμμα, με Εθνικό Συμβούλιο, Πολιτική Επιτροπή, Εκτελεστική Γραμματεία, «σκιώδη κυβέρνηση». Και το κυριότερο: Όλες, μα όλες, οι δημοσκοπήσεις το φέρνουν στη δεύτερη θέση και με ποσοστά μεγαλύτερα από αυτά του ΠΑΣΟΚ και της «Ελπίδας», του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού.

Μάλιστα, το πιθανότερο είναι η ΕΛΑΣ -εφόσον συνεχίσει να έχει την μέχρι τούδε επιδεικνυόμενη δυναμική- να ξεπεράσει το ποσοστό των ευρωεκλογών (14,9%) και το Φθινόπωρο μπορεί να προσεγγίσει το ποσοστό (17,8%) των εκλογών του 2023, το οποίο είχε αναγκάσει τον Τσίπρα να παραιτηθεί από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Σύμφωνα, με τα «ψυχρά νούμερα» των αναλογιστών των δημοσκοπικών εταιρειών, η ΕΛΑΣ στην πρόθεση ψήφου (προσοχή: όχι στην αναγωγή ή στην εκτίμηση, αλλά στην πρόθεση όπως αυτή αποτυπώνεται στα πρωτογενή δείγματα) βρίσκεται στο 13,2%, επίδοση που προσεγγίζει τα ποσοστά που κατέγραφε το ΠΑΣΟΚ ως δεύτερο κόμμα στις αρχές του 2026 και πριν εμφανιστούν τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού. Πρόκειται, όπως σημειώνουν ειδήμονες περί τα εκλογικά, για «ένα ιδιαίτερα υψηλό σημείο εκκίνησης», το οποίο, προφανώς, καταδεικνύει και την απήχηση που είχε η ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα στο εκλογικό σώμα.

Παρότι είναι σύνηθες τα νεοσύστατα κόμματα να καταγράφουν αυξημένα ποσοστά κατά τους πρώτους μήνες της παρουσίας τους, λόγω των προσδοκιών και της δημοσιότητας που τα συνοδεύουν, στην περίπτωση της ΕΛΑΣ «η πολιτική εμπειρία του Τσίπρα συνδυαζόμενη με το πλεονέκτημα (ή μειονέκτημα) της αναγνωρισιμότητας και της κυβερνητικής προϋπηρεσίας την καθιστούν ξεχωριστή, ιδιαίτερη σε σύγκριση με άλλες, κατά το παρελθόν, προσπάθειες». Εκ παραλλήλου επισημαίνεται πως το κρίσιμο ερώτημα για τους επόμενους μήνες είναι «αν η ΕΛΑΣ θα μπορέσει να μετατρέψει αυτή την ισχυρή αρχική παρουσία σε σταθερή πολιτική δυναμική και να διεκδικήσει ουσιαστικά τον ρόλο της κύριας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας απέναντι στη Νέα Δημοκρατία ή αν τελικά θα περιοριστεί σε έναν έντονο ανταγωνισμό με τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης για τη δεύτερη θέση του πολιτικού συστήματος».

Προσώρας, φαίνεται να μειώνει την απόσταση από την προπορευόμενη ΝΔ και να αυξάνει την διαφορά από το τρίτο και το τέταρτο κόμμα. Όμως το μέλλον εκτός από άδηλον είναι, στην πολιτική, και συνάρτηση αφενός της αντίδρασης των αντιπάλων σου και αφετέρου του δικού σου αφηγήματος για τις προτεραιότητες της χώρας, του προγράμματος για την επίλυση των προβλημάτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και των προσώπων που θα αναλάβουν την ευθύνη υλοποίησης των υποσχέσεων. Και φυσικά τα εκλογικά ποσοστά συναρτώνται ευθέως με το χρόνο των εκλογών, τις συνθήκες στις οποίες θα διεξαχθούν, το ποσοστό συμμετοχής και τα κριτήρια με τα οποία θα αποφασίσουν οι ψηφοφόροι. Μέχρι την άνοιξη του 2027, που θα στηθούν -το πιθανότερο-οι κάλπες, πολλά μπορεί να συμβούν και να έλθουν τα πάνω κάτω.

Γιατί όμως ο Τσίπρας σημειώνει υψηλές δημοσκοπικές πτήσεις; Επειδή υπάρχει ένα πλειοψηφικό (κοντά στο 70%) κοινωνικό αίτημα «να φύγει η κυβέρνηση». Το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε -ούτε και κάποιο άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης- να εμφανιστεί ως ο «εξολοθρευτής» του Μητσοτάκη. Η ανημπόρια του ΠΑΣΟΚ να μετατρέψει -μέσω συγκεκριμένου πολιτικού σχεδίου, με θέσεις, προτεραιότητες και συμμαχίες- την κοινωνική δυσαρέσκεια σε πολιτική, κοινοβουλευτική και κυβερνητική πλειοψηφία ήταν αυτή που έδωσε την ευκαιρία στον Τσίπρα να επιστρέψει σε πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολιτικό και κυβερνητικό παιχνίδι. Αντί η ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη να ψάχνει εχθρούς, υπονομευτές και συμφέροντα θα ήταν καλύτερα να προβληματιστεί γιατί δεν κατάφερε να ξανακάνει το ΠΑΣΟΚ μεγάλο κυβερνητικό κόμμα, που μπορεί να διαδεχθεί στην κυβέρνηση τη ΝΔ.

Σχεδόν για τρία χρόνια έπαιζε χωρίς αντίπαλο στην αντιπολίτευση. Ο ΣΥΡΙΖΑ πήγαινε από διάσπαση σε διάσπαση και η πτώση των ποσοστών δημοφιλίας της κυβέρνησης ήταν δραματική. Από το 41% των εκλογών και το 28% των ευρωεκλογών σε όλα τα πρωτογενή δείγματα σχεδόν όλων των δημοσκοπικών εταιρειών η δύναμη της πέφτει ακόμη και κάτω από το όριο του 25%. Αφού οι ηγεσίες του ΠΑΣΟΚ και των άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης, δεν κατάφεραν να πείσουν τους ψηφοφόρους ότι είναι ικανές να διώξουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη και να αλλάξει βάρδια το γκουβέρνο είναι λογικό οι ψηφοφόροι που θέλουν κυβερνητική αλλαγή να στραφούν στον «νέο σερίφη της πόλης», τον Αλέξη Τσίπρα. Αυτή είναι η πολιτική πραγματικότητα. Χωρίς παραμύθια και δράκους. Ψυχρή και καθαρή όσο και τα νερά στις πηγές του Ασπροπόταμου. Όλα τ’ άλλα είναι «να ‘χαμε να λέγαμε και να ‘χαμε να πούμε», που αποφαίνεται και ο συμπαθής Αυγολέμονος όταν ερωτάται για την πολιτική, το σεξ και τη γκίνια του στο ιπποδρόμιο και το μπαρμπούτι.

Η ανάδειξη του Τσίπρα, σύμφωνα και με τις δημοσκοπήσεις, σε πολιορκητικό κριό για να πέσει το κάστρο του Μητσοτάκη είναι μεν σημαντική εξέλιξη απέχει όμως πολύ από την υλοποίηση του στόχου καθώς η κυβέρνηση μπορεί να έχει απέναντί της το 70% των πολιτών όμως υπάρχει και ένα περίπου 30% το οποίο θα ήθελε την παραμονή της στη διαχείριση των κρατικών υποθέσεων, ενώ 70% είναι και το ποσοστό όσων γυρίζουν την πλάτη και στον Τσίπρα. Έχουμε λοιπόν μια κυβέρνηση που στις επόμενες εκλογές θα απέχει αρκετά από την αυτοδυναμία και το ποσοστό της μπορεί να πέσει ακόμη και στην περιοχή του 25% σε περίπτωση που το (υπό ίδρυση) κόμμα Σαμαρά καταφέρει να συγκεντρώσει ποσοστά υψηλότερα από αυτά που του δίνουν ως «σίγουρη ψήφο» οι δημοσκοπήσεις. Και έχουμε και μια αντιπολίτευση, της οποίας τα τρία κόμματα (ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ, Ελπίδα), που δυνητικά θα μπορούσαν, εφόσον συνεργάζονταν, να σχηματίσουν κυβέρνηση, δεν θέλουν να ακούσει το ένα για το άλλο. Είναι και αυτό ένα ελληνικό παράδοξο. Να έχεις τρία κόμματα της αντιπολίτευσης, που θέλουν να διώξουν την κυβέρνηση αλλά αρνούνται πεισματικά να συνεργαστούν για να το πετύχουν.

Ο λόγος της παράλογης αυτής συμπεριφοράς είναι ότι και τα τρία, παρά τα όσα δηλώνουν, επιδιώκουν τη δεύτερη θέση. Το ορθό είναι τα δύο - η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ- αφού το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, παρότι δημοσκοπικά δείχνει ακόμη να αντέχει, δύσκολα θα καταφέρει να βρεθεί πάνω από την τέταρτη θέση. Αμαλίας και Χαριλάου Τρικούπη αρνούνται τη συνεργασία επειδή και το ένα κόμμα και το άλλο θέλουν στις εκλογές να κατοχυρώσουν τη θέση του ισχυρού δεύτερου πόλου στο νέο δικομματισμό που διαμορφώνεται. Επιπροσθέτως, η κακή χημεία ανάμεσα στον Ανδρουλάκη και τον Τσίπρα, αλλά και οι δύσκολες σχέσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ από την εποχή των μνημονίων είναι εμπόδια που δύσκολα θα υπερπηδηθούν στις επόμενες 40 εβδομάδες όταν -και το πιθανότερο- στηθούν οι κάλπες. Το δράμα του ΠΑΣΟΚ είναι ότι ο εκλογικός του στόχος «πρώτο κόμμα, με μια ψήφο διαφορά» έχει καταλήξει σε αγώνα για την τρίτη θέση.

Όσο η ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη δεν κατανοεί πως δεν είμαστε στην εποχή των γενικών προγραμμάτων, αλλά των ηγετών και των τεσσάρων πέντε λαϊκών αιχμών που να είναι κατανοητές και από τον κάτοικο στο τελευταίο χωριό (αύξηση μισθών, μείωση τιμών σε σούπερ μάρκετ, φτηνό ρεύμα, φτηνά νοίκια, λιγότεροι φόροι) δεν πρόκειται να ηγεμονεύσει στην κεντροαριστερά. Όπως ορθά επισημαίνεται «το βασικό ερώτημα για το ΠΑΣΟΚ τους επόμενους μήνες είναι αν θα καταφέρει να ανακόψει την πτωτική του πορεία και να επανακτήσει τη δεύτερη θέση από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο τη θέση του κόμματος στην κατάταξη των δημοσκοπήσεων, αλλά και τον ευρύτερο συσχετισμό δυνάμεων στον χώρο της αντιπολίτευσης. Αν η σημερινή τάση παγιωθεί, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να χάσει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο ως βασικός εκφραστής της κεντροαριστερής παράταξης και να περιοριστεί σε ρόλο συμπληρωματικού εταίρου σε πιθανά σενάρια κυβερνήσεων συνεργασίας μετά τις επόμενες εκλογές».

Με τα βαρύγδουπα «παραγωγική ανασυγκρότηση», «χτύπημα της ενεργειακής ολιγαρχίας», «θεσμική αναδιοργάνωση» δεν κερδίζεις ψήφους, απλώς κάποιοι μυαλοπώλες -δοκησίσοφοι του Κέντρου και καλαμοκαβαλάρηδες της Αριστεράς, επί το πλείστον- εκσπερματώνουν διανοητικά στο διαδίκτυο, με προτίμηση το τουίτερ και το ίνσταγκραμ. Η κοινωνία δεν είναι ούτε στο 1974 ούτε στο 1981 ούτε στο 1996 ούτε στο 2009 ούτε καν στο 2015 και το 2019. Η πανδημία, οι πόλεμοι, ο Τραμπ, η κλιματική κρίση, η μετανάστευση, το δημογραφικό, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν αλλάξει τον πλανήτη, την Ευρώπη, την Ελλάδα. Οι γεωστρατηγικές αναδιατάξεις χρειάζονται άλλες προσεγγίσεις και άλλες απαντήσεις. Και όπως είναι δύσκολο να μάθεις στα γέρικα σκυλιά νέα κόλπα έτσι και η εγχώρια Κεντροαριστερά, αλλά και η Δεξιά, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα και να ανταποκριθούν με επάρκεια στα νέα (εθνικά και λαϊκά) καθήκοντα, που επιβάλλει η εποχή μας, προκειμένου το, κατά Σεφέρην, μικρό και πέτρινο ακρωτήρι της Μεσογείου να επιβιώσει.

Τούτων δοθέντων, εξυπακούεται πως και το δημοσκοπικό καπάρωμα της δεύτερης θέσης από τον Τσίπρα δεν εγγυάται κάποιο καλύτερο μέλλον όταν τα νέα και νεαρά φυντάνια της ΕΛΑΣ αρέσκονται είτε σε πολιτικές πομφόλυγες, περί αναδέλφου κόμματος και τοξικότητας των υπολοίπων είτε σε θεωρίες οικονομικής ανοησίας, όπως αυτά για την φορολόγηση των γρήγορων σκαφών και των διαμερισμάτων σε ξενοδοχεία. Μπορεί ο Τσίπρας να αποδοκίμασε δημοσίως την ευήθεια των νέων του συντρόφων όμως οι συμβουλές του Αλέξη στους τομεάρχες της ΕΛΑΣ για «εντιμότητα, σεμνότητα, συλλογικότητα, αμοιβαίο σεβασμό, αφοσίωση στην πατρίδα, μελέτη και επίπονη δουλειά» θυμίζουν το «σεμνά και ταπεινά» του Κώστα Καραμανλή το 1995 και παραπέμπουν σε εγχειρίδιο χριστιανικής αγωγής και όχι σε πολιτικές θέσεις αριστερού κόμματος. Σε εκείνο πάντως που έχει καθ’ ολοκληρίαν δίκαιο ο Τσίπρας είναι στη σχέση του με τον ΣΥΡΙΖΑ και όλους τους πρώην συντρόφους του.

Η κατάσταση στην Κουμουνδούρου θυμίζει ομάδα Αμερικανών τουριστών, από το Αϊντάχο, που όταν ο Έλληνας ξεναγός τούς δείχνει, σε ένα κυκλαδονήσι, ας πούμε στην Τήνο, μια εκκλησία και τους εξηγεί ότι χτίστηκε το 400, τον ρωτούν: «Προ Χριστού ή μετά Χριστόν»; Ε, κάπως έτσι θυμίζουν και οι διάλογοι ανάμεσα στον Φάμελο και τον Πολλάκη όταν συζητούν για το προσκλητήριο του Τσίπρα και το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ. «Μετά το καλοκαίρι θα μάς απαντήσει πως θα γίνουμε ΕΛΑΣίτες», λέει ο Σωκράτης χωρίς να διευκρινίζει αν θα είναι αυτό το καλοκαίρι, το επόμενο ή του 2030 και παρότι ο Τσίπρας τους έχει διαμηνύσει -προσφάτως και με την συνέντευξη στον Σρόϊτερ στην τηλεόραση του ALPHA- ότι δεν τους θέλει. Πλέον η κατάσταση στην Κουμουνδούρου έχει ξεφύγει. Δεν θυμίζει μαρξιστικό (έστω και το πάλαι ποτέ) κόμμα αλλά παραπέμπει στη ρήση του Γκράουτσο Μαρξ: «

Το να πληρώνεις διατροφή είναι σαν να αγοράζεις άχυρο για ένα ψόφιο άλογο» ή ακόμη ακριβέστερα στην διαπίστωσή του: «Είτε είναι νεκρός (σ.σ. Ο ΣΥΡΙΖΑ) είτε το ρολόι μου έχει σταματήσει».

Βεβαίως, κάποιος θα αντιτείνει, και δικαίως, «ποιον ενδιαφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ; Σε λίγο δεν θα ανιχνεύεται στις δημοσκοπήσεις. Ακόμη και ο Βαρουφάκης έχει διπλάσιο ποσοστό». Το κόμμα που και στις βουλευτικές εκλογές (2023) και στις ευρωεκλογές (2024) βγήκε δεύτερο έφτασε να μοιάζει με πολιτικό λοιμοκαθαρτήριο. Μάλιστα, άπαντες αναγνωρίζουν πως στη διαμάχη με τον Φάμελο το δίκαιο το έχει ο Πολλάκης. Οι αντίπαλοι ακόμη και οι εχθροί του βουλευτή Χανίων υποστηρίζουν πως όσα λέει είναι απολύτως λογικά, σε αντίθεση με τον Φάμελο, τα λεγόμενα του οποίου κρίνονται ως «ακατάληπτα». Το χειρότερο για τον βουλευτή Θεσσαλονίκης είναι ότι με τα λεγόμενα και τη στάση του απέναντι στην εσωκομματική αντιπολίτευση (Παππάς, Δούρου, Πολλάκης κ.α.) βλάπτει πρωτίστως τον εαυτό του, αλλά και τον Τσίπρα, αφού εξ αντικειμένου τον εμπλέκει στα εσωκομματικά της Κουμουνδούρου κάτι που βουρλίζει τον Αλέξη . Δεν είναι τυχαίο ότι βουλευτές και στελέχη που στήριξαν τον Φάμελο για να εκλεγεί αρχηγός αρχίζουν και προβληματίζονται από τη συμπεριφορά του. Ακόμη και ο διευθυντής του γραφείου του, ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, αμφισβήτησε την ορθότητα των λεγομένων του Φάμελου.

Και όπως συμβαίνει σε περιόδους κρίσης και αναταραχής ανθούν και οι θεωρίες συνομωσίας: «Τον έβαλε ο Τσίπρας», λένε ,«όχι για να διαλύσει απλώς τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά για να τον απαξιώσει πλήρως ώστε η ΕΛΑΣ να πάρει σχεδόν το σύνολο του 17,8% που είχε πάρει ο Αλέξης το 2023 και για να μην έχει από αριστερά, με εξαίρεση το ΚΚΕ, σοβαρές παρενοχλήσεις ». Και προσθέτουν: «Άλλη εξήγηση δεν υπάρχει εκτός κι αν ο Σωκράτης αρνείται να δεχθεί την πραγματικότητα και θεωρεί πως έστω και την ύστατη ώρα ο Τσίπρας θα τον καλέσει να συζητήσουν επισήμως, ως αρχηγοί δυο κομμάτων, τον τρόπο με τον οποίον τα κόμματα τους θα συνεργαστούν εκλογικά». Κάτι που φυσικά δεν πρόκειται να συμβεί και γι’ αυτό το αργότερο μέχρι τις 11 Ιουλίου θα συγκληθεί εκ νέου η Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ προκειμένου είτε να αλλάξει την απόφασή της είτε να κρεμάσει στην είσοδο της Κουμουνδούρου «κλειστόν μέχρι νεωτέρας»…