Μπάμπης Κούτρας

Για να φτάσουμε στο αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα στήσει κάλπες τον Σεπτέμβριο ή την άνοιξη του 2027 πρέπει πρώτα θα δούμε τι θα υπαγορεύσει αυτή την απόφαση. Η επιλογή του πρωθυπουργού μπορεί να είναι θέμα προσωπικής συνέπειας, θεσμικής προσήλωσης, κομματικών ισορροπιών, στρατηγικών κινήσεων, δημοσκοπήσεων, αν θα είναι δεύτερος ο Τσίπρας, ο Ανδρουλάκης, η Καρυστιανού ή αν θα κατέβει ο Σαμαράς, αλλά το πιο σημαντικό κριτήριο βρίσκεται στο... πορτοφόλι των πολιτών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να ελέγχει το πολιτικό ημερολόγιο, αλλά δεν μπορεί να φρενάρει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Μπορεί να ορίζει τον χρόνο των εκλογών, αλλά δεν καθορίζει τον πληθωρισμό και τις γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία, τη στιγμή που οι προβλέψεις για τον χειμώνα είναι ιδιαίτερα δυσμενείς.

Οι περισσότεροι πολίτες δεν ξυπνούν το πρωί αναρωτώμενοι αν θα εμφανιστεί κόμμα Σαμαρά στον χώρο της Κεντροδεξιάς ή αν θα αναδιαταχθούν οι συσχετισμοί στην Κεντροαριστερά. Ξυπνούν αναρωτώμενοι αν ο μισθός τους θα φτάσει μέχρι το τέλος του μήνα, αν θα μπορέσουν να πληρώσουν το ενοίκιο, πόσο θα κοστίσει το πετρέλαιο θέρμανσης τον χειμώνα και πόσο ακόμη θα αυξηθούν οι τιμές στα τρόφιμα. Γι’ αυτό και το πραγματικό κλειδί των επόμενων εκλογών δεν βρίσκεται στα κομματικά επιτελεία της αντιπολίτευσης. Βρίσκεται στους δείκτες του πληθωρισμού, στις τιμές της ενέργειας και στις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις. Τα στοιχεία που δημοσιοποιούνται το τελευταίο διάστημα δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να κινείται σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι αυξήσεις σε βασικά αγαθά πλήττουν ευθέως τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Το μοσχάρι αυξήθηκε κατά 17,6%, το αρνί και το κατσίκι κατά 16,2%, τα ψάρια κατά 12,6%, τα ενοίκια κατά 7,7%, το φυσικό αέριο κατά 21%, η βενζίνη κατά 21,5% και το πετρέλαιο θέρμανσης κάτι περισσότερο από 53%.

Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο πολιτικό δεδομένο της περιόδου, όπως φάνηκε και από τη συνέντευξή του την περασμένη Πέμπτη στον ΑΝΤ1. Διότι οι εκλογές δεν θα διεξαχθούν σε εργαστηριακές συνθήκες. Θα γίνουν σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον. Και οι κυβερνήσεις συνήθως δεν χάνουν επειδή η αντιπολίτευση γίνεται ξαφνικά ελκυστική. Χάνουν όταν οι πολίτες αισθανθούν ότι η ζωή τους γίνεται δυσκολότερη. Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον Σεπτέμβριο και την άνοιξη του 2027 βρίσκεται ακριβώς εκεί. Αν η κυβέρνηση επιλέξει να προσφύγει νωρίτερα στις κάλπες, θα το κάνει πιθανότατα επειδή θα θεωρεί ότι οι οικονομικές συνθήκες που έρχονται είναι περισσότερο απειλητικές από εκείνες που υπάρχουν σήμερα. Με απλά λόγια, θα επιδιώξει να προλάβει τη φθορά προτού αυτή διογκωθεί. Αντιθέτως, η επιλογή της άνοιξης του 2027 προϋποθέτει μια πιο αισιόδοξη εκτίμηση. Σημαίνει ότι οι τιμές της ενέργειας θα αποκλιμακωθούν, ότι ο πληθωρισμός θα περιοριστεί, ότι τα εισοδήματα θα ενισχυθούν και ότι η κοινωνία θα αισθάνεται καλύτερα απ’ ό,τι σήμερα. Προϋποθέτει επίσης ότι οι πολίτες θα βλέπουν χειροπιαστά αποτελέσματα από την οικονομική πολιτική και όχι μόνο θετικούς δείκτες στις ανακοινώσεις των υπουργείων.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι επιδόσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης έχουν, στην παρούσα φάση, δευτερεύουσα σημασία για τις τελικές αποφάσεις του πρωθυπουργού. Προφανώς θα αξιολογούνται. Προφανώς θα μετρούνται οι δημοσκοπήσεις. Η κυβέρνηση γνωρίζει, όμως, ότι μια αντιπολίτευση στο 20% μπορεί να αποδειχθεί λιγότερο επικίνδυνη από έναν πληθωρισμό που παραμένει στο 5% ή 6%. Διότι ο πρώτος επηρεάζει το πολιτικό σκηνικό, ενώ ο δεύτερος επηρεάζει άμεσα εκατομμύρια ψηφοφόρους. Γι’ αυτό το πραγματικό δίλημμα του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν είναι αν τον βολεύει περισσότερο ο Τσίπρας, ο Ανδρουλάκης ή οποιοσδήποτε άλλος αντίπαλος. Το πραγματικό δίλημμα είναι αν πιστεύει ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας και των νοικοκυριών θα είναι καλύτερη ή χειρότερη σε τρεις, έξι ή δέκα μήνες από σήμερα. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πιθανό να καθορίσει τον χρόνο των εκλογών και ίσως την τρίτη θητεία του Μητσοτάκη. Διότι οι κυβερνήσεις μπορεί να εκλέγονται για πολλούς λόγους, αλλά συνήθως κρίνονται από έναν. Το αν οι πολίτες αισθάνονται οικονομικά ασφαλείς. Και αυτή τη στιγμή, περισσότερο από κάθε άλλον πολιτικό παράγοντα, η ασφάλεια αυτή δοκιμάζεται.