Γιάννης Σουβατζής

Η πολιτική έχει μια ηθική τόσο εύθραυστη και προπάντων κακοποιημένη διότι ως πρακτικά άυλη και ανήμπορη να αντιδράσει, διαπομπεύεται και ρεζιλεύεται από τους πολιτικά εμπλεκόμενους και τους οικονομικά παρακινούμενους.

Η ηθική του πολιτικού, ο ρόλος, η δραστηριότητα, οι πολιτικές ζυμώσεις, και οι πολιτικές του αποφάσεις αποτελούν μέρος της ηθικής του ταυτότητας και όχι μόνο.

Στην πολιτική είθισται η ηθική να συντάσσεται με την νομιμότητα, την θεσμική διαφάνεια, την ανιδιοτέλεια, την δικαιοσύνη, και τον αλτρουισμό με ένα και μοναδικό στόχο να κερδηθεί ο σεβασμός και η δημόσια εμπιστοσύνη.

Η ηθική της πολιτικής παράταξης οφείλει να παραμείνει ακλόνητη και αμετάβλητη.
Δυστυχώς, όμως η ηθική της παράταξης διαφέρει από την ηθική των μελών της.

Ο Παραγκωνισμός της Ηθικής

Όταν η πολιτική ηθική παραμερίζεται, πόσο υπεύθυνη είναι η πολιτική παράταξη έναντι της δικής της ηθικής Βίβλου; Πόσο κατακριτέος είναι ο ανήθικος πολιτικός της παράταξης της; Πως πρέπει να αντιμετωπίσει ή ίδια το άμεσο και έμμεσο κατηγορητήριο, την «λαϊκή αισχύνη», και τον στιγματισμό της πολιτικής της ταυτότητας και ιδεολογικής αξιοπρέπειας εξ αιτίας των ανήθικων ολισθημάτων των μελών της;

Δικαιούται η παράταξη μιας απολογητικής ευκαιρίας; Πόση πειστική και αποδεκτή είναι η πολιτική μετάνοια της ανηθικότητας; Πόσο σφοδρή πρέπει να είναι η σύγκρουση μεταξύ της πολιτικής ηθικής της παράταξης και των ανήθικων διαπλεκόμενων μελών της; Πόσο αυστηρή πρέπει να είναι η κοινωνία προς την παράταξη των ανήθικων;

Σε όλα αυτά και ακόμα περισσότερα η απολογία της παράταξης θα συμβάλλει στην κατανόηση, ανοχή ή θα πυροδοτήσει ακόμα περισσότερο την δυσαρέσκεια του κοινού;

Τέτοιοι όμως προβληματισμοί δεν εγείρονται για τους πολιτικά ανήθικους διότι οι προθέσεις τους και οι πράξεις τους πιστοποιούν την αναξιοπρέπεια της προσωπικότητας τους και ως εκ τούτου πρέπει να κριθούν αποδιοπομπαίοι.

Όσο παράξενο και αν φαίνεται, η ανήθικη πολιτική πρακτική δεν αγγίζει συναισθηματικά τους διαπλεκόμενους διότι από την φύση τους είναι ηθικά διαβρωμένοι, αλλά δηλητηριάζει τις ρίζες και καταβολές της πολιτικής παράταξης.

Πολιτικός καιάδας ή συγχωροχάρτι

Από την άλλη πλευρά, η πολιτική ευθύνη της παράταξης διογκώνεται από την τυχόν ανοχή της, ολιγωρία, ανάληψης ευθυνών αλλά και κυρώσεων με ότι αυτό συνεπάγεται, εκτός βέβαια εάν η παράταξη επιλέξει την τιμωρία του πολιτικού «καιάδα».

Συγχωροχάρτι ηθικής στην πολιτική δεν υφίσταται για οποιονδήποτε και ειδικά για τους ανήθικους πολιτευτές, μάνατζερ, πολιτικο-τεχνοκράτες, ή κομματικά προσκολλημένους επιτήδειους.

Μπροστά στην ανηθικότητα των μελών και υποστηρικτών της πολιτικής παράταξης, δικαιούται αυτή, μιας δεύτερης ευκαιρίας διόρθωσης του ατοπήματος της ασυλλόγιστης και επιφανειακής στρατολόγησης από μέρους της, του πολιτικού ανθρώπινου κεφαλαίου της;

Η ηθική στην πολιτική ερμηνεύεται και αξιολογείται από τις ενστερνιζόμενες ατομικές αξίες του πολιτικού, τα πιστεύω του, την προσωπική του συνεισφορά στην διαχείριση των κρίσεων, την παιδεία του, την πολιτική δράση, την τιμιότητα, και τον αλτρουισμό του.

Πάντοτε, h ηθική της πολιτικής παράταξης οφείλει να αντικατοπτρίζει την ηθική των πολιτικών μελών της, που οφείλουν να εναρμονίζονται με τις στις θεσπισμένες αρχές της παραταξιακής ιδεολογίας.

Οι πολιτικοί πρέπει να αναλάμβαναν την ευθύνη για τις άστοχες και ασυλλόγιστες πράξεις του αλλά θα ήταν καλύτερα να τις αποφεύγουν, προβλέποντας τις αρνητικές συνέπειες και τον στιγματισμό της αξιοπρέπειας τους.

Το πολιτικό ολίσθημα αμαυρώνει την ταυτότητα και ηθική του πολιτευτή, τον εξευτελίζει και το καταδικάζει, κοινωνικά και πολιτικά. Ίσως και την παράταξη που ανήκει.

* Ο Γιάννης Σουβατζής είναι καθηγητής Αμερικανικών και Βρετανικών Πανεπιστημίων, σύμβουλος μάρκετινγκ  
Β. Α. Economics / Finance