Άννα Παναγιωταρέα

Διά τούτο αποφάσισα να γράψω... καγώ... όπως καταστεί γνωστόν εις τους Ελληνας και τας Ελληνίδας το ενδιαφέρον τούτο, του ενδόξου παρελθόντος, λείψανον»1. Στα 1937, μια προσκυνηματική επίσκεψη στο θεοβάδιστο όρος του Σινά και στο ευρισκόμενο, στις παρειές του, αυτοκρατορικό μοναστικό συγκρότημα της Αγίας Αικατερίνης απαιτούσε οικονομική ευρωστία, ικανό χρόνο και περιπετειώδη έφεση.

Ωστόσο, αυτό που καθιστά ιστορικό ντοκουμέντο το προλογικό σημείωμα του Αγ. Ζάχου είναι ότι αναγνωρίζει στο Ιουστινιάνειο αυτοκρατορικό εγκαθίδρυμα, στη χριστιανική λατρεία που τελείται εν αυτώ και στο πολιτιστικό του απόθεμα το πρώιμο Βυζάντιο ως συνέχεια της ελληνικής αρχαιότητας.

Σημειώνω ότι τρεις ταυτοτικές έννοιες του Ελληνισμού -Εθνος, Ορθοδοξία, Διαχρονία Ελληνικής Ιστορίας- πρώτος είχε διακηρύξει διαπρυσίως ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, θεμελιωτής της αντίληψης της ιστορικής συνέχειας, μαχόμενος τα περί βυζαντινής παρακμής και εκφυλισμού. Ομοιος ο στόχος του Κων. Καβάφη: «Ο νους πηαίνει σε τιμές μεγάλες της φυλής μας,/στον ένδοξο Βυζαντινισμό»2, προσβλέποντας στο Βυζάντιο ως τη γέφυρα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού με τον σύγχρονο. Τα προηγούμενα υπομνηματίζουν την οικουμενική σημασία της Σταυροπηγιακής Μονής της Αγίας Αικατερίνης.

Αλλά, πώς τέθηκε εν αμφιβόλω το επί 15 αιώνες ιδιοκτησιακό καθεστώς της; Επί Μουμπάρακ, το 2002, η Αίγυπτος αιτήθηκε την εγγραφή του αυτοκρατορικού βυζαντινού συγκροτήματος στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Τότε δήλωσε ως ιδιοκτήτρια την εγκαταβιούσα αδελφότητα και εκπρόσωπό της τον Αρχιεπίσκοπο Σινά, Φαράν και Ραϋθώ, Δαμιανό. Το 2010, σε καθεστώς έντονης πολιτικής αστάθειας, η προσφυγή εντόπιου παράγοντα είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση εχθρικής δικαστικής απόφασης. Δεν αμφισβητήθηκε η θρησκευτική ελευθερία της, αλλά έθετε ζήτημα ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

Στις 7 Μαΐου στην Αθήνα ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αλ Σίσι, αναγνωρίζοντας ότι η Ελλάδα νομιμοποιείται να υπερασπίζεται τη Μονή του Σινά επιβεβαίωσε το καθεστώς της, προσθέτοντας και την «ιδιόγραφη υποχρέωση», την επικυρωμένη διά του αποτυπώματος της παλάμης του Μωάμεθ.

Η δικαστική απόφαση την περασμένη εβδομάδα έριξε τον πρόεδρο της Αιγύπτου... από τα σύννεφα; Επί ιδιότυπης «Δημοκρατίας», ποια «δικαστική απόφαση» αποκτά «θεσμική υποχρέωση» εκτέλεσης; Η εξουσία η οποία την υπαγόρευσε. Μία νομοθετική ρύθμιση ειλικρινούς αποκατάστασης είναι απολύτως εφικτή για το κορυφαίο θρησκευτικό μνημείο της παγκόσμιας κληρονομιάς. Οθεν, τρώσας και ιάσεται...

Αξιοσημείωτον ότι προτού γνωστοποιηθεί το περιεχόμενο της απόφασης -επί κτιρίων και παραρτημάτων, ζωτικών για τη βιωσιμότητα της Μονής ως οντότητας, αφορώντας καίρια στα διαμονητήρια των μοναχών- τα εν Ελλάδι συνομολογούντα κομματικά άκρα- Δεξιάς και Αριστεράς- έσπευσαν, με έκδηλο εθνικό ενθουσιασμό, να αποφανθούν: «Δημεύεται το καστρομονάστηρο του Σινά για τουριστική ανάπτυξη». Πότε πρόλαβαν οι απίθανοι και μελέτησαν την, εις άψογον αραβική, δικαστική απόφαση των 160 σελίδων; Μόνον, τη επινεύσει του Αγίου Πνεύματος...

Περιφρόντιδες αντιφρονούντες, Τσίπρας, Φάμελλος, Ανδρουλάκης, ο μισθαρχίδης3 Βελόπουλος και έτεροι ματαιόσπουδοι ανέλαβαν ανερμάτιστα, και ζημιωτικά προς τα εθνικά συμφέροντα, την εργαλειοποίηση της εκδοθείσης απόφασης «ως οδυνηρής κυβερνητικής ήττας». Κηρύσσοντας τον υπέρ της Ελληνορθοδοξίας αγώνα, κατήγγειλαν τον Μητσοτάκη. Ως είθισται άλλωστε. Οι επισπεύδοντες Κιγκινάτοι κατά του πρωθυπουργού, αγνοώντας τη διακρατική διάσταση του ζητήματος, υπέκυψαν στο προσφιλές τους ολίσθημα! Αλλά τα εθνικά ζητήματα δεν ενδείκνυνται προς καφενόβιες διαστάσεις...

Η αποφυγή της ρήξης στις ελληνο-αιγυπτιακές σχέσεις είναι προς το κοινό συμφέρον. Η Αίγυπτος, ταλανιζόμενη από εθνοτικά, οικονομικά, κοινωνικά προβλήματα και την αυξάνουσα επιθετική πολιτική των γειτόνων της, βρίσκει από την Ελλάδα, διεθνώς, ειλικρινή συμπαράσταση. Το ελληνικό κράτος, σύμφωνα με το Αστικό Δίκαιο, αναγνωρίζοντας την αιγυπτιακή ιδιοκτησία, θα έβαζε στο αρχείο «προσφυγή» επανεξέτασης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Ιμαρέτ, της οικίας Μοχάμετ Αλι, στην Καβάλα. Αλλά, όπως είπε ο π. αντιπρόεδρος Ευάγγελος Βενιζέλος, «ποτέ δεν ήταν και υγιεινός περίπατος η διαπραγμάτευση με την Αίγυπτο»...

Είναι επικίνδυνο ότι η αντιπολίτευση, εθελοτυφλώντας, εργαλειοποιεί κάθε... ανθυγιεινό περίπατο διαπραγμάτευσης στην εξωτερική πολιτική, παραβλέποντας τον πιθανό κίνδυνο μετάλλαξής του σε via dolorosa για τα εθνικά μας συμφέροντα...

1. Αγ. Ζάχου, «Το όρος Σινά και η Μονή της Αγίας Αικατερίνης (Μετά 52 πρωτοτύπων εικόνων)» (1937), εκδ. Ρόδη, Αθήνα.
2. Κων. Καβάφη, «Στην εκκλησία» (1912), εκδ. Ικαρος.
3. μισθαρχίδης: ο καταλαμβάνων δημόσια θέση άνευ προσόντων, Lexicon by H.G. Liddell and R. Scott, σ. 1.351.